Gaat die ‘frisse wind’ waaien in de Stopera?

De coalitieonderhandelingen zijn gestart. Gaat het D66 lukken GroenLinks los te peuteren uit de omhelzing van de PvdA?

Gisteren werden de nieuwe leden van de Amsterdamse gemeenteraad geïnstalleerd, onder wie VVD-raadslid Dilan Yesilgoz. foto anp

Als politici roepen dat de besprekingen vastzitten, dan weet je: de onderhandelingen zijn begonnen. Gisteren maakte informateur Alexander Rinnooy Kan bekend dat de onderhandelingen zijn begonnen – pardon: dat de besprekingen zijn vastgelopen en dat zijn werk erop zit. De fractieleiders hebben hun voorkeuren aan de informateur van D66-huize opgegeven en die zag al strepend en combinerend nog maar één mogelijke coalitie: verkiezingswinnaar D66 + VVD + SP.

Hoe waarschijnlijk is die combinatie?

Niet heel erg. SP-leider Laurens Ivens zei tegen de informateur dat een coalitie met de VVD „de meest ingewikkelde besprekingen zou opleveren”. De VVD heeft in de campagne samenwerking met de strak-linkse SP „heel moeilijk” genoemd. En ook de programmatische verschillen tussen D66 en SP zijn een stuk groter dan die tussen D66 en bijvoorbeeld GroenLinks. Fractievoorzitter Rutger Groot Wassink van GroenLinks nam de mogelijkheid niet erg serieus: „VVD en SP? Dat wordt een loopgravenoorlog.”

Rinnooy Kan zei gisteren verrast te zijn door de uitgesproken standpunten van GroenLinks en de PvdA, die duidelijk hadden gemaakt enkel gezamenlijk te willen optrekken. „Zij maken twee van de drie coalities die D66 voorstelt onmogelijk.” Hij stelde voor dat GroenLinks en de PvdA zich herbezinnen en aanschuiven voor inhoudelijke besprekingen. Paternotte: „Ik geef ze een paar dagen om erover na te denken.”

De leiders van PvdA en GroenLinks waren rolvast in hun reacties op de persconferentie van Rinnooy Kan. Inhoudelijk, zeggen zij, ligt samenwerking van hun partijen met D66 het meest voor de hand. Opvallend was dat PvdA-leider Marjolein Moorman dit een „progressieve middencoalitie” noemde. Tijdens de verkiezingscampagne heeft de PvdA D66 consequent als rechts gekwalificeerd. Het kan de sociaal-democraten niet verrassen dat D66 met de VVD in het college wil: de partijen waren al een lijstverbinding aangegaan.

Het lijkt erop dat D66 er veel aan gelegen is GroenLinks los te peuteren uit de omhelzing van de PvdA. In de campagne heeft Jan Paternotte nadrukkelijk een „frisse wind” beloofd – met de verwijzing naar de decennialange hegemonie van de sociaal-democraten in Amsterdam. De psychologie van deze verkiezingen lijkt haast te vragen om – eindelijk – een college zonder de PvdA.

Paternotte zei gisteren dat de programma’s van zijn partij en GroenLinks veel overeenkomsten vertonen. En, zei hij, „onze kiezers wonen naast elkaar. Ze rijden op dezelfde bakfietsen. Alleen eten ze bij GroenLinks iets vaker vegetarisch.”

Voorspellingen over hoe het zal aflopen, zijn zinloos. In 2010 liet D66 de onderhandelingen op het laatste nippertje klappen. VVD-leider Eric van der Burg had zijn fractiegenoten net voorbereid op vier jaar oppositie toen hij te horen kreeg dat hij wethouder kon worden. Gisteren zei hij: „Dit worden lange onderhandelingen.”

    • Bas Blokker