Erdogan breidt censuur uit

Premier Erdogan heeft na Twitter ook YouTube laten blokkeren. De aanleiding zijn nieuwe uitgelekte opnames. Ze voeden de angst dat Turkije in Syrië gaat interveniëren.

Aanhangers van de Turkse premier Erdogan bij een verkiezingsbijeenkomst in Istanbul, begin deze week. Foto Reuters

Aan de vooravond van de lokale verkiezingen in Turkije is de strijd tussen de regering van premier Recep Tayyip Erdogan en zijn onzichtbare tegenstanders verder geëscaleerd. Nadat eerder Twitter in Turkije uit de lucht was gehaald, is sinds gisteravond ook YouTube geblokkeerd.

Aanleiding was dat op YouTube een opname te horen was van een militair-strategische bespreking op het ministerie van Buitenlandse Zaken met het hoofd van de geheime dienst en een generaal. Daaruit blijkt dat Turkije een militaire operatie in buurland Syrië overweegt. Dit voedt de angst onder Turken dat hun land direct betrokken raakt bij de oorlog in Syrië.

Minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoglu noemde het afluisteren van het ministerie en het verspreiden van de opname „een oorlogsverklaring aan de Turkse staat”.

Aan de YouTube-blokkade is geen beslissing van een rechter vooraf gegaan. Volgens de aangescherpte Turkse internetwet mag de telecom-autoriteit een site blokkeren en daarvoor achteraf (binnen 24 uur) toestemming aan een rechter vragen.

In de opname overleggen de mannen over een legeroperatie ter bescherming van een kleine Turkse enclave zo’n 25 kilometer van de grens. Het is de plek van de tombe van Süleyman Shah, de grootvader van de grondlegger van het Ottomaanse Rijk. Volgens de Turkse regering bedreigen aan Al-Qaeda gelieerde strijders de tombe en zal een aanval daarop worden beschouwd als een aanval op Turks grondgebied.

Het is onduidelijk hoe groot de dreiging werkelijk is. In het afgeluisterde overleg zegt een ambtenaar dat het geen probleem is iets te ‘produceren’ om voor internationale steun te zorgen. „Ik kan vier mensen de grens over sturen en ze acht raketten op een leeg stuk land laten afvuren.”

Onder de Turken groeit de zorg dat de oorlog vanuit buurland Syrië overslaat. Het aantal incidenten dat daarop wijst neemt toe. Zondag schoot de Turkse luchtmacht in het grensgebied een Syrische straaljager uit de lucht. Woensdag bestormden veiligheidstroepen een gebouw in Istanbul waar vermeende radicaal-islamitische strijders zich schuilhielden.

De binnenlandse spanningen in Turkije zijn groot. De afgelopen maanden wordt een aanhoudende stroom afgeluisterde gesprekken van regeringsleden naar buiten gebracht. Volgens premier Erdogan zit de beweging van de invloedrijke islamprediker Fethullah Gülen erachter. Erdogan en Gülen waren jarenlang bondgenoten, maar inmiddels beschouwt Erdogan diens beweging als een vijfde colonne die er op uit is de macht over te nemen.

Hij heeft gezegd de zogeheten Gülenisten „tot in hun hol” op te zullen sporen. Binnen de regerende AK-partij en de overheid is een zuivering gaande waarbij Gülenisten hun baan verliezen. Bedrijven die gelieerd zijn aan de beweging krijgen extra controles. Erdogan kan een dreiging van buiten gebruiken om zijn eigen optreden te rechtvaardigen. Gülen ontkent op de macht uit te zijn. De herkomst en authenticiteit van de vele opnamen is vooralsnog niet te verifiëren. Wel is duidelijk dat regeringsleden jarenlang systematisch zijn bespioneerd.

De YouTube-blokkade is veroordeeld door de EU en mensenrechtenorganisaties. „Weer een wanhopige en deprimerende zet in Turkije”, schreef eurocommissaris Neelie Kroes. Bij de lokale verkiezingen van zondag moet blijken of de Turkse kiezers de regering op de blokkades afrekenen.

    • Marloes de Koning