Een stiekeme kus in niemandsland

Een soldaat keert terug uit de oorlog, maar raakt de oorlog niet kwijt. Dat is de kortst mogelijke samenvatting van The Lie, de nieuwe roman van Helen Dunmore. De soldaat in kwestie is Daniel Branwell, die na gruwelijke ervaringen in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog terugkeert naar het kleine, afgelegen dorp in Cornwall waar hij is opgegroeid. Zijn moeder is inmiddels overleden, de enige bij wie hij terecht kan is de oude Mary Pascoe, die in een huisje bij de kust woont. Wanneer zij overlijdt, neemt Daniel haar cottage over. Daardoor roept hij problemen over zich af die hem uiteindelijk noodlottig dreigen te worden.

Daniel is een man van weinig woorden, net zo stug als het landschap waarin hij is opgegroeid. Stug maar intelligent, en onstuimig: vanaf zijn jeugd was Daniel hartstochtelijk bevriend met Frederick, die met zijn ouders in het grote huis van het dorp woonde. Daniel en Frederick komen uit verschillende klassen: Daniels moeder maakte schoon bij de ouders van Frederick. In hun jeugd viel dat verschil henzelf nog niet zo op, maar later verandert dat, wanneer ze elkaar in de oorlog weer tegenkomen. Frederick is officier, Daniel gewoon soldaat. Hun vriendschap moet verborgen blijven voor de overige manschappen. Heimelijke ontmoetingen, een onhandige kus. Daarna een missie in niemandsland, die Daniel overleeft, maar Frederick niet.

Wanneer Daniel terugkeert naar zijn dorp, is daar veel veranderd, maar de zus van Frederick, Felicia, woont nog steeds in het grote huis, met een klein kind. Haar man is gesneuveld. Er lijkt iets op te bloeien, maar beiden zijn getraumatiseerd, en Daniel raakt de geest van Frederick niet kwijt.

De rol die de oorlog in het leven van Daniel speelt, wordt door Dunmore benadrukt door de (soms behoorlijk lange) citaten die ze boven de hoofdstukken heeft geplaatst. Die zijn afkomstig uit handboeken uit die tijd, en hebben betrekking op hoe soldaten zich in oorlogstijd dienen te gedragen. Door de manier waarop Dunmore ze gebruikt, wordt benadrukt dat Daniel ook in vredestijd nog steeds een oorlog uitvecht. Eigenlijk is het jammer dat Dunmore die citaten gebruikt. Het is alsof ze bang is dat haar lezers niet op eigen kracht in staat zijn te ontdekken dat Daniels handelingen en gedachten nog steeds gekleurd worden door de oorlog. Ontdekkingen die lezers zelf doen, werken langer door dan verbanden die ze kant en klaar worden voorgeschoteld.

    • Rob van Essen