Een nieuw begin door Christiaan Weijts

We moeten er maar het beste van maken. Wij, burgers van Nederland, erkennen dat niemand van ons weet hoe een ideale samenleving eruitziet. We hebben allemaal andere levensovertuigingen, religies en opvattingen. Onze Grondwet bevat daarom slechts wat elementaire principes waar we het wel in meerderheid over eens zijn: een democratische staatsvorm, waarin iedereen gelijke rechten heeft, een afgeschermd privéleven kan leven en vrij zijn mening kan uiten. We weten dat we er geen wonderen van hoeven te verwachten, maar het zijn volgens ons de minst slechte opties.

Ik pleit voor een nuchtere preambule voor een nuchter volk. Voor Nederlanders geen wapperende banieren en hemelbestormende leuzen. En laten we wel zijn: dat is juist onze kracht. Hoeveel gebalde-vuisten-ideologieën zijn er niet ontaard in monsterlijke bloedbaden? Om van door goddelijke ingeving gevormde samenlevingen maar te zwijgen.

Daarom: een overheid die zich op het morele vlak zo neutraal en nuchter mogelijk opstelt, met wat uiterst elementaire spelregels. Juist in een land met zoveel verschillende religies, opvattingen en afkomsten is het van belang dat zo’n overkoepelende basisset van regels terughoudend is. Thuis mag iedereen geloven wat hij wil, maar bij conflicten tussen de Grondwet en die huisregels – of het nu religieuze wetten zijn of fatsoensetiquette – is de Grondwet altijd doorslaggevend.

Als tegenwicht tegen al het valse optimisme, de eigenpijperij en borstklopperij zeggen wij nuchter en eerlijk dat we het ook niet goed weten, dat we maar wat voortmodderen in deze rivierdelta, waar we allemaal op een andere manier nu eenmaal in beland zijn. Voor ons geen perfect Union, geen wapenschilden met adelaars. De leeuw? Die loopt alleen in de dierentuin rond. Nee, er moet een passender totemdier op ons schild komen: de koe. Met daaronder ons beginsel: we moeten er maar het beste van maken.

Christiaan Weijts is columnist van nrc.next en schreef vier romans, waarvan de laatste, ‘Euforie’, de BNG Literatuurprijs 2013 won.