Bij ABP kun je stemmen over je pensioen

Bij ABP kunnen werkenden en gepensioneerden voor het eerst zelf vertegenwoordigers kiezen. Komt er een einde aan de macht van de vakbonden?

ABP belegt ruim één miljard euro in Nestlé

Het kostte flink wat moeite om mee te kunnen doen. En hoeveel stemmen ze haalt, moet nog blijken. Maar als het meezit, krijgt Myrthe de Jong straks de kans om een einde maken aan een „ontzettend ongezonde” situatie, zegt ze.

De Jong (28) is aanvoerder van een groep jonge ambtenaren die vinden dat de vakbonden minder greep moeten krijgen op de miljarden van de pensioenfondsen. Als ambtenaar op het ministerie van Financiën – tot voor kort adviseerde ze minister Dijsselbloem over pensioenhervormingen – spaart ze bij het ABP, met 2,8 miljoen deelnemers uit de overheids- en onderwijssector het grootste pensioenfonds van Nederland.

Bij het ABP voltrekt zich per 1 juli een stille revolutie: vanaf dan kunnen kunnen werkenden en gepensioneerden voor het eerst via hun stem direct invloed uitoefenen op het beleid. Zo krijgen ze samen iets meer te zeggen over een heleboel geld: eind vorig jaar had het fonds een belegd vermogen van 292 miljard euro.

Tot op heden bepaalden vakbonden en de gepensioneerdenvereniging NVOG wie in de ‘deelnemersraad’ kwamen. Maar nu kiezen deelnemers rechtstreeks vertegenwoordigers voor het nieuwe ‘verantwoordingsorgaan’ – de stembussen sluiten vandaag en op 11 april volgt de uitslag. Andere fondsen houden vergelijkbare verkiezingen; nieuwe wetgeving zegt dat ze hun bestuur moeten versterken.

Bij ABP stemmen gepensioneerden op gepensioneerde kandidaten en werkenden op werkenden. Er zijn 237 kandidaten (van wie 30 vrouwen), verdeeld over 18 kieslijsten.

Myrthe de Jong is lijsttrekker van een van de drie niet-gebonden lijsten, ABP Onafhankelijk. Achter die lijst zit een groepje high potentials uit de academische wereld en de Haagse ambtenarij. Ze genieten veel steun bij collega’s: naar schatting een derde van de 500 handtekeningen die nodig waren om mee te mogen doen, is afkomstig van het ministerie van Financiën. Ook hebben ze een aantal vooraanstaande economen als Bas Jacobs, Ewald Engelen en Rick van der Ploeg weten te strikken als lijstduwer.

ABP Onafhankelijk wil de macht van de bonden breken, omdat ze vergrijzen, weinig aanhang binnen het ABP zouden hebben en omdat ze alleen hun eigen belangen zouden behartigen. „Bestuur, toezicht én medezeggenschap van het pensioenfonds zijn in handen van dezelfde mensen”, zegt De Jong. „De toezichthouders hebben dus geen enkel belang om het bestuur kritisch te volgen.”

De 19 werkenden en 13 gepensioneerden die straks in het Verantwoordingsorgaan komen (naast 16 vertegenwoordigers van werkgevers), dragen interne toezichthouders voor, vormen een klankbord voor het bestuur én mogen voor het eerst ook drie gepensioneerden in het bestuur leveren. „Ze gaan dus van medezeggenschap naar zeggenschap”, zegt José Meijer, bestuurslid van ABP en Abvakabo-bestuurder.

De onafhankelijke kandidaten zeggen dat ze het straks helemaal anders gaan doen dan de kandidaten van de vakbonden. „Het grote verschil is dat wij écht de belangen van de gepensioneerden behartigen”, zegt Charles Beugelink (62) namens de onafhankelijke gepensioneerdenlijst OSGOO. „Stel dat werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes tegen de bonden zegt: als wij mogen korten op de pensioenpremie, dan krijgen jullie 4 procent loonsverhoging in de metaal. Nou, dan mag u mij vertellen wat het wordt. De belangen van de bonden liggen vooral bij werkenden.”

Annemarie van Luik, nummer 1 op de lijst van de Algemene Onderwijsbond, is het daar niet mee eens. Volgens Van Luik zijn de verschillen niet zo groot. Waar staat haar lijst dan voor? Solidariteit tussen generaties en duurzaam beleggen, zegt ze. En hoe kijkt Van Luik aan tegen de rekenrente die de financiële gezondheid van pensioenfondsen bepaalt – een oud discussiepunt in de sector? „Dat is heel technisch”, zegt ze alleen.

„Ik geloof niet in agenda’s van vakbonden”, zegt José Meijer. „Ik heb als bestuurder van Abvakabo ook een dubbele pet.” Maar als ABP-bestuurder is ze wettelijk verplicht de belangen van alle deelnemers evenwichtig te dienen. „Ik hoef geen enkel besluit aan de bond voor te leggen. Dat zou een glijdende schaal zijn.”

Voor Myrthe de Jong van ABP Onafhankelijk zal het niet makkelijk worden een zetel te veroveren. De opkomst bij de verkiezingen lijkt vooralsnog erg laag: deze week hadden ruim 75.000 van de bijna 1,9 miljoen kiesgerechtigde ABP’ers hun stem uitgebracht – ongeveer 4 procent.

Maar mocht De Jong een zetel halen, dan heeft ze een ambitieuze agenda. Zo wil ze iets doen aan de te hoge kosten die het ABP volgens haar maakt bij het beleggen van het vermogen. En ze wil af van het principe dat iedere werknemer – hoog of laag salaris – hetzelfde percentage inlegt voor zijn pensioen. „Een gevolg daarvan is dat een laagopgeleide man de helft van zijn premie kwijt is aan anderen in het fonds. Dat is oneerlijk”.

Voor sommigen bij ABP Onafhankelijk is inspraak pas een eerste stap. Zo zou Jochem Sprenger, ambtenaar op het ministerie van Economische Zaken en nummer 3 op de lijst, het liefst zien dat het hele stelsel van collectieve pensioenregelingen op de schop gaat. „Ik draag maandelijks 20 procent van mijn salaris af voor mijn pensioen, maar ik heb er niets over te zeggen.” Dat zo’n stelselwijziging een kwestie is van lange adem, begrijpt Sprenger. „Maar dat is niet erg. We hebben de tijd, we zijn geen 62.”

    • Thijs Niemantsverdriet
    • Eppo König