Oekraïne: Rusland poogt oude schatten uit Amsterdam te kapen

Het Allard Pierson Museum in hartje Amsterdam. Wikimedia Commons

Het Allard Pierson Museum in Amsterdam is geschrokken van de ophef die zijn tentoonstelling met archeologische schatten uit de Krim heeft veroorzaakt in Oekraïne en Rusland. Sinds de machtswisseling op de Krim is de juridische status van de objecten onduidelijk.

De Universiteit van Amsterdam, waar het museum onderdeel van is, laat een team juristen uitzoeken wie de rechtmatige eigenaar is en naar wie ze moeten worden teruggestuurd na afloop van de expositie, die loopt tot eind augustus. Directeur Wim Hupperetz noemt de situatie “lastig” en “uniek”.

Russen: niet wij, maar Nederland wil objecten inpikken’

De tentoonstelling was eerder in Bonn en is sinds 7 februari in Nederland. De objecten komen uit vijf musea. Vier daarvan behoorden ten tijde van het uitlenen tot Oekraïne, maar liggen op de Krim, die nu is bezet door een Russische troepenmacht. Die annexatie wordt door Nederland niet erkend. Een van de drie Oekraïense vicepremiers, Oleksandr Sytsj, beweert dat Rusland zich de waardevolle objecten probeert toe te eigenen:

“Russische autoriteiten proberen de schatten direct naar de Hermitage te laten sturen, in plaats van ze terug te laten brengen naar de Krim.”

Een Russische staatszender, Rossiya-24, beweert daarentegen dat Nederland de objecten wil inpikken. Nederland, aldus het tv-kanaal, heeft dit plan “altijd al” gehad. Ook de directeur van de Hermitage in Sint-Petersburg, Michail Piotrovski, maakt zich zorgen, zo vertelde hij dinsdag aan Russische journalisten. Hij meent dat de musea op de Krim “op juridisch gebied alles tegen zich hebben”, maar zegt ook dat de objecten in die musea thuishoren.

De Hermitage is niet betrokken bij de expositie, noch enig ander Russisch museum. Toch laat ook de Hermitage zijn juridische adviseurs een “regeling” opstellen.

Nederland verplicht werken naar Oekraïne te sturen

Directeur Hupperetz begrijpt de zorgen, maar noemt de beschuldigingen van de Oekraïense politicus en de Russische staatstelevisie voorbarig. Het is immers nog onduidelijk wie de rechtmatige eigenaren van de objecten zijn, waaronder Scythisch goud en drie kostbare Chinese lakkisten uit de Han-Dynastie, van zo’n 2.000 jaar geleden; de Krim is de meest westelijke vindplaats van dergelijke Chinese antieke objecten.

Ook het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat door het Allard Pierson Museum om advies is gevraagd, is nog bezig de juridische knoop te ontwarren. Net als Hupperetz wijst het ministerie erop dat Nederland zich via een ondertekende “modelgarantie” heeft verplicht zich in te spannen de werken terug te laten keren naar Oekraïne, in het geval van claims door derden.

De vraag is nu: zijn de nieuwe machthebbers op de Krim te kwalificeren als „derden”? Daar komt bij dat de objecten staatseigendom zijn. Vraag: van welke staat? Hupperetz: “Het is allemaal heel ingewikkeld.”