In ‘niemandsland’ zonnestelsel is nieuwe dwergplaneet ontdekt

Op een afstand van meer dan twaalf miljard kilometer van de zon bevindt zich een klein hemellichaam. Dat is bijna drie keer zo ver weg als Neptunus, de verste planeet van ons zonnestelsel. Het object is door twee Amerikaanse astronomen ontdekt en heeft de aanduiding 2012 VP113 gekregen. Het onderzoek is deze week gepubliceerd in Nature.

2012 VP113 werd op 5 november 2012 opgespoord met de 4-meter Blanco-telescoop van de Cerro Tololo-sterrenwacht, in het noorden van Chili. Het object viel op doordat het zich buitengewoon langzaam verplaatste ten opzichte van de vaste sterren – een duidelijke aanwijzing dat het zich op grote afstand bevindt.

Welke omloopbaan om de zon 2012 VP113 volgt, werd pas duidelijk na vervolgwaarnemingen die in de loop van vorig jaar zijn gedaan. Hij bevindt zich nu ongeveer in het punt van zijn ellipsvormige baan dat het ‘dichtst’ bij de zon ligt; het verste punt ligt ruim vijf keer zo ver weg. Eén volledige omloop om de zon duurt meer dan vierduizend jaar.

Deze langgerekte baan doet denken aan een ander ver hemellichaam, dat ruim tien jaar geleden werd ontdekt. Dat object, Sedna geheten, komt ongeveer net zo dichtbij, maar het verste punt van zijn baan ligt twee keer zo ver van de zon. Eén van de ontdekkers van 2012 VP113, Chad Trujillo, was destijds ook betrokken bij de ontdekking van Sedna.

Uit de waargenomen helderheid, en een geschatte waarde voor het reflectievermogen, leiden de astronomen af dat het 2012 VP113 een diameter van 450 kilometer heeft. Daarmee zou het nog niet half zo groot zijn als Sedna.

De ontdekking van het nieuwe verre buitenbeentje bevestigt dat Sedna geen losstaand geval is. Volgens zijn ontdekkers vormen de twee het topje van een moeilijk waarneembare ‘ijsberg’ van kleine hemellichamen.

Deze grote populatie planeetjes zou zich ophouden in het gebied voorbij de zogeheten Kuipergordel, de gordel van ijsachtige planetoïden buiten de baan van Neptunus. De buitenste begrenzing van dit niemandsland zou bij de veel verder weg gelegen Oortwolk liggen – de hypothetische wolk van kometen die het complete zonnestelsel omsluit.