Huidkankerpatiënt heeft baat bij regelmatige ‘drug holiday’

Een pulserende behandeling met kankerremmers kan een beter resultaat geven dan het continu toedienen van het medicijn. Dat geldt althans voor patiënten met melanoom, een agressieve vorm van huidkanker waarbij de tumoren resistentie ontwikkelen tegen het geneesmiddel. Door een zogenoemde ‘drug holiday’ van een paar weken kan de resistentie van de kanker tegen het geneesmiddel weer verdwijnen.

Onderzoekers onder leiding van René Bernards van het Nederlands Kankerinstituut in Amsterdam hebben nu de moleculaire details van dit mechanisme ontrafeld. Hun resultaten publiceren ze vandaag in het wetenschappelijke blad Nature. Nu het is bewezen en begrepen kan dit experimentele idee serieuzer genomen worden in de behandeling

Het gaat om resistentie tegen zogeheten BRAF-remmers (vemurafenib en dabrafenib), middelen die specifiek werken tegen kankercellen met een mutatie in het BRAF-gen. Meer dan de helft van de patiënten met een vergevorderd melanoom heeft deze mutatie, en krijgt dus deze middelen.

Bernards en zijn team ontdekten dat melanoomcellen een omweg vinden om toch te kunnen blijven groeien als patiënten BRAF-remmers krijgen. De kankercellen die eerst als sneeuw voor de zon leken te verdwijnen, zijn dan plots niet meer gevoelig voor het geneesmiddel. Dat blijkt het gevolg van een aanpassing in de melanoomcellen. Maar die aanpassing blijkt alleen voordelig in aanwezigheid van BRAF-remmers. Als de therapie een tijdje onderbroken wordt, verdwijnt die aanpassing weer en blijken de tumoren opnieuw te slinken met het medicijn.

Patiënten kunnen op deze manier langer succesvol behandeld worden met het tumorremmers, zegt Bernards. „In muizenexperimenten is al aangetoond dat de middelen zo inderdaad langduriger te gebruiken zijn. Het zal zich nu moeten bewijzen in de kliniek.”

Idealiter zouden melanoompatiënten tijdens de ‘vakantie’ van BRAF-remmers met een ander middel behandeld moeten worden, denkt Bernards. „In mijn lab ben ik op zoek naar middelen die voorkomen dat de aanpassing aan BRAF-remmers verdwijnt. Dan blijven die cellen klem zitten en kunnen ze niet delen.”

Bernards heeft goede hoop dat dat mogelijk is. „Huidcellen in een gewone moedervlek hebben ook vaak een BRAF-mutatie en die cellen blijven je hele leven in rust zonder een probleem te worden. Het moet dus met melanomen ook mogelijk zijn om ze in het gareel te houden.”