Zonder spionage surfen op internet – dat kan nu in Brazilië

Een nieuwe wet beschermt de privacy van Brazilianen op het internet. President Rousseff treedt op na spionage NSA.

Het beste cadeau voor de vijfentwintigste verjaardag van het internet, voor zowel Braziliaanse als wereldwijde gebruikers. Met die woorden probeerde Tim Berners-Lee, de bedenker van het wereldwijde web, de stemming over een nieuwe Braziliaanse internetwet te beïnvloeden. Het werkte: gisterenavond stemde het Braziliaanse Lagerhuis voor de zogenaamde Marco Civil.

Deze wet, die te boek staat als een van de omvangrijkste internetwetten ter wereld, is de eerste wet ooit in Brazilië die de rechten en plichten van internetgebruikers en internetproviders vastlegt. Internationaal werd het debat met grote belangstelling gevolgd: het wetsvoorstel bevatte elementen die een direct antwoord zijn op de spionagepraktijken van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA.

Afgelopen zomer bleek dat de NSA Braziliaanse burgers, bedrijven én de president op grote schaal afluisterde. President Dilma Rousseff reageerde opmerkelijk fel. Ze zegde een staatsbezoek aan de Verenigde Staten af. Ook zei ze datacentra op Braziliaans grondgebied te zullen bouwen, zodat Amerikaanse bedrijven als Google en Facebook zich voortaan aan Braziliaanse privacywetgeving zouden moeten houden.

Dat onderdeel sneuvelde in het uiteindelijke wetsvoorstel onder druk van de oppositie en internationale (telecom)bedrijven. Die lobbyden intensief tegen de komst van Braziliaanse datacentra, omdat het hen op kosten zou jagen. Als alternatief schrijft de wet nu voor dat internationale internetbedrijven onder Braziliaanse wetgeving vallen als het informatie over Braziliaanse burgers betreft, ook wanneer deze informatie zich op servers in het buitenland bevindt.

De wet rept niet over een eerder plan van de regering om een alternatieve trans-Atlantische kabel aan te leggen. Deze zou informatieverkeer met Europa, Azië en Afrika moeten garanderen, zonder tussenkomst van de Verenigde Staten. Ook de aankondiging die president Rousseff in oktober via Twitter deed, over het instellen van een versleuteld e-mailsysteem, verdween geruisloos van het toneel.

Ondanks de aanpassingen aan de ‘constitutie van het internet’ zijn digitale burgerrechtactivisten tevreden. Zij zien bescherming tegen de NSA voldoende gewaarborgd. „De Marco Civil houdt de NSA misschien niet buiten de deur, maar het biedt een belangrijke garantie voor de privacy van internetgebruikers”, zei Pedro Ekman, verbonden aan Intervozes, een organisatie die strijdt voor vrije communicatie, na afloop van de stemming. „Dat er geen centra voor dataopslag komen, vinden wij niet erg. Dat zou juist een basis voor nationale spionage kunnen bieden. Alleen internationale regels kunnen spionage aan banden leggen. Op nationaal niveau is dit de grootst denkbare overwinning.”

Ekman is daarom opgetogen, net zoals duizenden Brazilianen die massaal hun vreugde uitten op Twitter nadat er was gestemd. Het wetsvoorstel kwam op een unieke manier tot stand: in een dialoog tussen burgers en commerciële partijen. Het wordt al drie jaar bediscussieerd, de afgelopen vijf maanden heel intens. Vlak voor de stemming overhandigden voorstanders van de wet 340.000 handtekeningen aan de voorzitter van het Lagerhuis.

Binnen 45 dagen zal de Senaat zich buigen over het voorstel. Analisten verwachten dat de wet daar zonder problemen doorheen komt. Dat betekent een persoonlijke overwinning voor president Rousseff, die hiermee opnieuw bewijst zich stevig op te stellen tegen privacyschendingen van de NSA.

    • Floor Boon