Nederlandse kunstenaars gaan, na twijfel, toch naar Rusland

Drie bekende Nederlandse kunstenaars zullen in Sint-Petersburg deelnemen aan de grote tweejaarlijkse tentoonstelling Manifesta, die daar vanaf 28 juni wordt gehouden. Marlene Dumas, Rineke Dijkstra en Erik van Lieshout maken nieuw werk op uitnodiging van curator Kasper König. Allen zeggen getwijfeld te hebben over hun deelname, die gisteren bekend werd gemaakt.

Van Lieshout vertelt vanuit Sint-Petersburg, waar hij aan het werk is, dat hij zich liet overhalen door een Russische vriend: „Die zei dat hij het niet zou begrijpen als ik me terugtrek.” Marlene Dumas maakt 18 tekeningen van bekende homoseksuelen uit de geschiedenis, zoals de Russen Rudolf Noerejev en Pjotr Tsjaikovski, maar ook de homoseksuele Britse wiskundige Alan Turing. Dumas: „Als mijn werk wordt geweigerd, kan ik alsnog terugtreden.”

Jonge Russische kunstenaars krijgen op Manifesta voor het eerst een internationaal podium. Voor de Nederlandse kunstenaars is dat ook een reden om toch deel te nemen. „Door niet mee te doen, laat je hen in de steek”, zegt Rineke Dijkstra.

De organisatie van Manifesta, die kantoor houdt in Amsterdam, wordt sinds vorig jaar bekritiseerd. In eerste instantie vanwege de omstreden Russische wetgeving die openlijke homoseksualiteit verbiedt. Sinds de inval in de Krim klinkt daarbij dat kunstenaars zich niet zouden moeten inlaten met het reactionaire regime in Rusland.

Manifesta-directeur Hedwig Fijen stelde gisteren dat een boycot niet de juiste weg is. Zij wil juist debat mogelijk maken, voor en tijdens de biënnale. „Censuur en zelfcensuur zullen we niet accepteren.”

Curator Kasper König heeft een programma samengesteld met werk van verschillende kritische kunstenaars, zoals dat van de vorig jaar overleden Russische travestiet Vladislav Mamyshev-Monroe. Voor veel Russen zal Manifesta een eerste kennismaking zijn met hedendaagse kunst. Er is ook werk van de grote namen als Gerhard Richter, Bruce Nauman en Joseph Beuys en dat is in Rusland zelden te zien geweest.