Iedereen kan vluchten behalve Wilders zelf

Wat voor oorlogen al eeuwen geldt, is al een tijdje ook van belang voor de politiek: begin er niet aan zonder exitstrategie. Wethouder worden, Kamerlid of minister zijn kan na afloop leiden tot een diep zwart gat. Nu gaat een nieuwe reeks lokale bestuurders dat ontdekken, zoals Ingmar Vriesema maandag in deze krant beschreef. Er

Wat voor oorlogen al eeuwen geldt, is al een tijdje ook van belang voor de politiek: begin er niet aan zonder exitstrategie. Wethouder worden, Kamerlid of minister zijn kan na afloop leiden tot een diep zwart gat. Nu gaat een nieuwe reeks lokale bestuurders dat ontdekken, zoals Ingmar Vriesema maandag in deze krant beschreef. Er zijn nog steeds ex-Kamerleden die sinds de verkiezingen van 2012 vast werk zoeken. Maar de categorie politici die het meeste opziet tegen een leven na het politieke mandaat lijkt te bestaan uit de PVV’ers. Hoe vind je de W-exit, de schadevrije route bij Geert Wilders vandaan?

PVV’ers zoeken nu de ‘wexit’: een manier om schadevrij weg te komen bij Wilders

De opstappers van de afgelopen jaren lukte het vaak niet, al hebben ze na de herrie en affaires soms wel hun oude pad terugvonden – Hero Brinkman bij de recherche, Wim Kortenoeven als lobbyist. De ongelukkigen die zich de laatste tijd in de rangen van Wilders zaten op te vreten, grepen met veelzeggende gretigheid de gelegenheid aan die vorige week kwam. Eindelijk weer een rel die een nobele uitgang bood. Dat is minder makkelijk dan je zou denken. Louter dat Wilders een kroeg liet scanderen om ‘minder Marokkanen’ was onvoldoende. PVV’ers maken wel vaker samen kabaal om te tonen dat ze niet veel met buitenlanders ophebben. Eind 2010 zaten ze al met z’n allen te roffelen (ook de afvalligen van nu) toen de Tweede Kamer nipt een motie verwierp van de ChristenUnie om Iraakse asielzoekers niet uit te zetten. „Een schande”, oordeelde de toenmalige fractieleider van de ChristenUnie, André Rouvoet daarover.

Van roffelen in de Kamer naar scanderen in de kroeg, het is maar een kleine stap. Maar sinds 2010 is Wilders minder dominant in het politieke debat geworden, en de reacties zijn harder. Steeds meer politici, altijd berekenend, kiezen nu de aanval. Dat hielp PVV’ers een handje om van dit incident de „druppel op de glijdende schaal” te maken, zoals PVV-renegaat Van Vliet het kernachtig verwoordde.

Er zit ironie in de manier waarop PVV’ers met Wilders breken. Boos weglopen, dat was vóór het oprichten van de PVV juist het handelsmerk van Wilders zelf. Van de sociale verzekeringsbank tot de VVD liep zijn functioneren in een organisatie er uit op dat hij gefrustreerd vluchtte. Snelle escalatie hoorde daar vaak bij. Denk terug aan Kamerlid Gerrit-Jan Oplaat in 2004. Samen met VVD-fractiegenoot Wilders had hij een tienpuntenplan opgesteld om hun VVD naar rechts te sturen. Tot verbazing van Oplaat radicaliseerde Wilders, na kritiek te hebben gekregen, in een paar dagen in zijn eentje de partij uit – hamerend op één punt van het gedeelde plan: hij was tegen het EU-lidmaatschap van de Turkije. Twee jaar geleden trok Wilders even plotseling en onverzoenlijk zijn steun in aan het kabinet-Rutte I. Beluister nog eens bij RTL wat Ronald van Vliet daar vorige week over vertelde. Hij hoorde het in de auto op de radio, wist van niets. Van Vliet vertelde ook hoe PVV’ers met elkaar omgaan in de stille uurtjes, als andere Kamerleden en journalisten er niet zijn. Ze praten niet met elkaar. Van Vliet miste ‘gezelligheid’.

Hoe geslotener de PVV, hoe groter de sprong voor afvalligen naar andere partijen – naar de andere wereld, waar de PVV voornamelijk vijanden ziet. De VVD, waarmee de uitstappers zich het meest verwant voelen, accepteert geen directe overstappers. Eén gok is dus in quarantaine gaan, goed gedrag bewijzen. Louis Bontes, die meldde dat hij zich als eenmansgroep in de Kamer zou laten leiden door het ‘gedachtengoed’ van de PVV, stemt nu vooral mee met de VVD. De andere gok is een nieuwe partij oprichten.

En de exitstrategie van Geert Wilders zelf? Regeren zit er steeds minder in – of hij moet nog eens de absolute meerderheid halen. Naar het Europees parlement wil hij niet, zegt hij. Naar Amerika evenmin. Uit alle controverse een echte partij opbouwen die een opvolger kan voortbrengen? Gek idee. Wilders sluit een voor een alle W-exits af.