Column

Zwarte Piet, Aquarius en de Gouden Eeuw

Obama en het Melkmeisje van Vermeer (Flickr).

Eerlijk gezegd ging de nationale euforie rond het bliksembezoek van Barack Obama aan Amsterdam grotendeels aan me voorbij. Het collectieve katzwijm in oude en nieuwe media getuigt vooral van provincialisme: een groot man bezoekt een klein land, kijk nu toch eens naar die helikopters!

Het wekt eerder verbazing dat nooit eerder een regerend Amerikaans staatshoofd het Rijksmuseum bezocht. Maar goede toeristische pr was het zeker, die persconferentie voor de Nachtwacht. En mijn enige moment van ontroering werd veroorzaakt door een foto op Flickr van Obama oog in oog met Het Melkmeisje van Vermeer. In dat moment viel veel samen.

Je ziet oprechte interesse en betrokkenheid bij een van de meest fascinerende schilderijen aller tijden. Ook staat de eerste niet-witte president van de VS tegenover een roomblank icoon, tot stand gekomen in onze mede op inkomsten uit slavernij gestoelde Gouden Eeuw.

Vorige week bracht Amerikaanse showbiz royalty een bezoek aan Amsterdam. Op Twitter deelde zangeres Beyoncé een foto van zichzelf, haar man Jay-Z en dochtertje Blue Ivy (2) op de fiets bij het Sarphatipark. Ze passeren zonder het te weten net het huis van de Amsterdamse Oscarwinnaar Steve McQueen.

Diens film 12 Years a Slave brengt dezer dagen veel mensen in verlegenheid. Paul de Leeuw, adoptievader van twee Afro-Amerikaanse jongens, kondigde gisteren in De Wereld Draait Door (VARA) aan dat hij morgen, op zijn verjaardag, alle Tweede Kamerleden en premier Mark Rutte een exemplaar van de filmeditie van het boek van Solomon Northup uit 1853 cadeau doet. Hij wil daarmee tijdig het debat openen over alternatieven voor Zwarte Piet en steekt derhalve als televisiester ver zijn eigen nek uit.

Maar misschien is het tij echt aan het keren en tekent zich in Nederland voorzichtig een kosmopolitische meerderheid af tegen de vanzelfsprekende uitgangspunten van een bekrompen, xenofobe minderheid.

Om in de woorden van premier Rutte te spreken, op de openingspersconferentie van de Haagse top: „Piet is nu eenmaal zwart, en niet groen of blauw. Dat kan ik ook niet helpen”. Hij beneed vervolgens zijn Antilliaanse vrienden die zich niet hoeven te schminken in december, want dat spul gaat er zo lastig af.

Wat moet de wereld nu toch van ons denken, van dat prachtige land van Vermeer en Mondriaan, waar alles zo ordelijk en regelmatig verloopt? Waar, wederom volgens twitterberichten, gisteren alleen zes gekleurde bewonderaars van Obama op het Museumplein door de politie om identificatie werden gevraagd?

Op hetzelfde Museumplein demonstreerden zaterdag Nederlanders tegen racisme. Uitgerekend PowNews meldde dat daar Joden en moslims hand in hand verklaarden dat zij allen Marokkanen waren, nu de PVV-aanhang er daar minder van zou willen zien. Ze riepen voor de camera van Danny Ghosen: „Geertje, bedankt!”

We beleven merkwaardige tijden. Misschien is in onze uithoek van de wereld de geest van Aquarius alsnog vaardig geworden over Hollandse Obama’s, Melkmeisjes en televisiecoryfeeën.