Slotverklaring NSS: kans op nucleaire aanslag kleiner - ‘weer een stap verder’

De deelnemende regeringsleiders zoeken hun plek op om te poseren voor een groepsportret tijdens de NSS. Foto AFP / Robin van Lonkhuijsen

De kans op een nucleaire aanslag is kleiner geworden door de afspraken die zijn gemaakt tijdens de Nuclear Security Summit (NSS) in Den Haag. Dat zeggen 35 landen in de slotverklaring die vanmiddag is gepresenteerd.

Alle deelnemende regeringsleiders bevestigen hun inspanningen om het moeilijker te maken voor terroristen om nucleair materiaal, bepaalde technologie of informatie in handen te krijgen om een kernbom te fabriceren. Een van de belangrijkste afspraken die op de NSS zijn gemaakt is dat de voorraden nucleair materiaal moeten worden verminderd.

Verkleinen voorraden nucleair materiaal

Verschillende landen committeerden zich eraan om die voorraad, met name hoogverrijkt uranium en plutonium, zo klein mogelijk houden om te voorkomen dat terroristen ermee vandoor gaan. Zo beloofde Japan gisteren al ruim driehonderd kilo plutonium en hoogverrijkt uranium over te dragen aan de VS. Ook België en Italië deden de belofte hun voorraden te verkleinen.

Ook willen de landen nog meer samenwerken op dit gebied, onder meer via de activiteiten van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) en het verwerken van hun richtlijnen in nationale wetgeving. Tijdens de top, die plaatshad in het World Forum in de hofstad, is daarnaast overleg gevoerd over een uitgebreid raamwerk voor de beveiliging van nucleair materiaal. Een belangrijke rol is daarin weggelegd voor het toezicht op en beoordeling van de beveiliging van nucleair materiaal.

NRC-redacteur Juurd Eijsvoogel denkt dat op de top bereikt is wat er in dit kader te bereiken viel:

“De afspraak om de regels van de IAEA te verwerken in nationale wetgeving is best concreet, dat is in ieder geval iets waar je over twee jaar weer op kan terugkomen. De beveiliging van nucleair materiaal in de wereld is nu eenmaal deel van een proces waarin het vooral gaat om de bewustwording van de landen. Daarom bevatten veel punten in de verklaring ook formuleringen als ‘het streven naar’ en ‘het bevestigen van de inzet’ van landen om nucleair materiaal te verminderen. Dat kan niet in een keer geregeld worden. Maar deze top is daar wel weer een stap verder in.”

Brazilië: afspraken zijn lege huls

Niet alle landen zijn even tevreden met de uitkomst van de top. Brazilië en twaalf andere vinden het een lege huls zolang atoomwapens niet worden uitgebannen. Deze landen willen dat bij de komende NSS, over twee jaar, aandacht wordt besteed aan atoomwapens. Sinds de afgelopen twee nucleaire toppen is het aantal landen dat verrijkt uranium bezit, afgenomen van 39 naar 25. Volgens Eijsvoogel is het een ambitieus streven te denken dat ontwapening op de volgende agenda van de NSS zal staan:

“Deze top draaide om het civiele nucleaire materiaal, dat is 15 procent van al het nucleaire materiaal. De overige 85 procent is militair nucleair materiaal. Die militaire ontwapening zal niet snel gaan gebeuren. Obama heeft in het begin van zijn presidentschap daartoe een poging gedaan, maar daar is hij een beetje in vastgelopen. Het is niet te verwachten dat landen als China, Rusland en Frankrijk zich daaraan willen gaan committeren.”

Premier Rutte overhandigt Obama symbolisch het voorzitterschap van de NSS. Obama grapt: “Daar zit toch hopelijk geen nucleair materiaal in?”. Foto AFP / Frank Augstein

De volgende nucleaire top zal overigens plaatsvinden in Chicago in 2016, zo maakte de Amerikaanse president Obama bekend op de persconferentie, die het voorzitterschap kreeg overgedragen van premier Rutte. De premier zei op de afsluitende persconferentie dat hij blij is dat tweederde van de aanwezige landen achter de afspraken staat. De rest hoopt hij later alsnog tevreden te kunnen stellen. Volgens de premier heeft Nederland zich van zijn beste kant laten zien en heeft de top gebracht wat hij verwachtte.

    • Anouk Eigenraam