Ik maak je een ster met 10.000 clicks per dag

Likes en volgers op sociale media zijn te koop // Hoe gaat het eraan toe op de clickfarms waar die tienduizenden likes vandaan komen? // En wat zijn die nep-likes op Facebook eigenlijk waard?

illustratie Jenna arts

Het valt niet mee om op te vallen of beroemd te worden op het Chinese internet met 650 miljoen gebruikers. Daarom schakelen ondernemingen, zang- en filmsterren en soms ook overheden bedrijfjes in als TuLong van Zhang Yi, een 31-jarige computerwetenschapper.

Officieel doet hij aan „online promotion”, maar dat is een codewoord voor een snel groeiende duistere praktijk. TuLong.com is een zogeheten ‘clickfarm’, hij zorgt er tegen betaling voor dat je website, Twitter- of blogaccount 10 maal, 1.000 maal of 10.000 maal per dag wordt aangeklikt. Zhang Yi is gespecialiseerd in het manipuleren van sociale media, van bedrijfwebsites en ook van de persoonlijk blogs en Twitteraccounts van zijn klanten.

„Het hangt ervanaf wat je wilt betalen, maar ik maak jou of je product binnen een paar weken of maanden wereldberoemd. We maken je website, wij schrijven je blogs en je tweets en zorgen ervoor dat je een heleboel volgers krijgt”, legt Zhang uit. Namaakclicks, namaak-tweets en retweets verkoopt hij in pakketten vanaf 10.000 per gewenste tijdseenheid voor 16 tot 50 eurocent.

Met deels zelf ontwikkelde software kan hij automatisch ‘namaakclicks’ maken, en als het om moeilijker te detecteren handmatige namaakclicks gaat, zet hij jongens en meisjes met mobiele telefoons in.

Wie een clickfarm associeert met een fabriekshal waarin mensen achter beeldschermen twaalf uur per dag montoon en slaafs zitten te klikken, heeft een verkeerd beeld. Zhang en zijn stafje werken vanuit een luchtgekoeld kantoortje en de mensen die voor het handmatige werk zorgen, zitten thuis op de bank, in de koffieshop om de hoek, of wat Zhang betreft in de kroeg.

„Bedrijven willen dat er rondom hun product reuring ontstaat. Met honderdduizenden clicks wek je de indruk dat het product begeerd wordt. Met sterren is het wat moeilijker want dat vergt een andere, meer persoonlijke aanpak, zeker als het om het schrijven van namaak-tweets gaat.”

Zhang, met een hippe bril zonder glazen, met verfspatten versierde spijkerbroek en kunstig haar, vertelt dat hij vorig jaar twee zangeressen beroemd heeft gemaakt. Een van hen, en hij wil haar naam niet noemen, werd geselecteerd voor een optreden in het Chinese Nieuwjaars-tvgala dat 700 miljoen kijkers trekt. „Wij denken natuurlijk dat de producent haar gekozen heeft omdat zij mooi zingt, maar wij weten ook dat hij dacht dat zij op internet al beroemd was en dus zou aanslaan bij het publiek.”

Dat Zhang haar met een stelselmatige campagne van namaak-likes en door zijn staf geschreven tweets en blogs bekend had gemaakt, wist de regisseur natuurlijk niet. Zijn bedrijfje Tulong wordt ook regelmatig ingeschakeld door de deelnemers en hun fans van tv-programma als De Stem van China of China heeft talent en andere shows, waarin internetters moeten stemmen op een van de kandidaten.

Praat een uurtje met Zhang Yi in zijn kantoor in het havengebied van Shanghai, waar hij uitkijkt op uitgestrekte containerterminals en je neemt vanaf dat moment alle succesverhalen van bedrijven en beroemdheden met tienduizenden, zo niet miljoenen volgers en pageviews niet op voorhand meer al te serieus, zeker in China niet. „Succes op sociale media is maakbaar, en het is in China legaal als je het doet onder het mom van online promotie. De term namaak-clicks wordt namelijk geblokkeerd.”

Ook in China zijn de sociale netwerken Weibo, Youku en Taobao, de Chinese tegenhangers van Twitter, YouTube en Marktplaats beducht voor bedrijfjes als die van Zhang Yi. „Zij gebruiken software om onze software te bestrijden, maar wij zijn hen altijd een stapje voor. En als het om zang- en filmsterren gaat doen wij het handmatig om ontdekking te voorkomen.”

Op Facebook en Twitter werkt Zhang Yi’s bedrijf nog niet vanwege softwareproblemen en de taalbarrière. Maar hij is dat wel van plan, want de concurrentie met andere Chinese „clickfarms” die dat net als vergelijkbare bedrijven in Indonesië, India en Pakistan wel doen, is groot.

Over de omvang van de markt van namaak-clicks en namaak-tweets in China is niets bekend, maar als de internationale cijfers maatgevend zijn (de schattingen in Europa en de VS lopen uiteen van 40 tot 360 miljoen dollar) dan gaat het in China zeker ook om grote bedragen. Over de bedrijven die hem inschakelen wil Zhang Yi alleen vertellen dat het „meestal” om reclamebedrijven gaat die op hun beurt weer zijn ingeschakeld door opdrachtgevers.

„Wij werken nooit direct met de makers van een bepaald product.” Zij willen namelijk niet direct in verband worden gebracht met Zhangs praktijken, hoewel hij de wet niet overtreedt. „Dat kan ook niet want er is geen wet die namaak-clicks verbiedt. Ik verwacht wel dat er wettelijke regels komen, maar dat gaat nog wel een paar jaar duren”, verwacht hij. „Het wordt steeds moeilijker om echt van vals te onderscheiden, zeker met mijn software”, lacht hij trots terwijl hij op zijn iPhone de like-knop van een van „zijn” zangeressen snel en ritmisch aanvinkt.

    • Oscar Garschagen