Grootse gebouwen van karton - het pionierswerk van Shigeru Ban

Shigeru Ban is een pionier met recyclebaar karton. Gisteren werd hij voor zijn baanbrekende werk bekroond met de prestigieuze Pritzker Prize 2014, ‘de Nobelprijs voor architectuur’. Een overzicht van zijn oeuvre.

Shigeru Ban poseert op deze foto uit 2010 voor het museum Centre Pompidou-Metz dat hij ontwierp. Foto Reuters / Benoit Tessier

Architect Shigeru Ban is een pionier met recyclebaar karton. Na de aardbeving in het Japanse Kobe in 1995 ontwierp hij kartonnen huizen voor de slachtoffers. Vorig jaar bouwde hij een kartonnen kerk in het door een aardbeving verwoeste Christchurch. Gisteren werd hij bekroond met de prestigieuze Pritzker Prize 2014. Tijd voor een overzicht van zijn oeuvre.

De eerste keer dat de in Tokio geboren Ban werkte met karton, was in 1986, vertelt hij in onderstaand filmpje. Anders dan je misschien zou denken, bleken zijn papieren kokers redelijk eenvoudig water en - vuurvast te maken. In 1990 had hij zijn eerste tijdelijke gebouw van papier af. Heel makkelijk als je op het toilet zit en er geen wc-papier meer is, trouwens. “Dan kun je het gewoon van de muur scheuren”.

Met de toekenning van de prijs aan Ban heeft de jury gekozen voor een “onvervalst geëngageerde architect”, schreef Bernard Hulsman vandaag in NRC Handelsblad. Zijn constructies zijn tijdelijk doch duurzaam. Daarnaast is de 56-jarige Ban de oprichter van het Voluntary Architects’ Network, dat actief was bij rampen in Turkije, India, China en Haïti.

Hulsman:

In Nederland bouwde Shigeru Ban samen met het architectenbureau Octatube in 2002 een theater in de vorm van een koepel van kartonnen kokers die was geïnspireerd op de beroemde koepels van de Amerikaan Richard Buckminster Fuller. Eerst stond de Paperdome in de Amsterdamse vinexwijk IJburg, vervolgens in Leidsche Rijn en nu ligt hij als eigendom van het Amsterdamse stadsdeel Noord in de opslag. Bureau Octatube heeft Bans constructie met kartonnen buizen in verschillende andere gebouwen toegepast.

In Nederland:

Op de kale zandvlakte van het Steigereiland bij het Amsterdamse IJburg werd de koepel van Ban gebouwd van kartonnen kokers. In de koepel werd die zomer een bewegingtheatervoorstelling vertoond. Foto ANP / Koen Suyk

De Dome van Shigeru Ban wordt op een constructie gezet op het Steigereiland. Foto NRC Handelsblad / Maurice Boyer

Medewerkers van het Nederlands Architectuur Instituut trekken een papieren constructie op met staalkabels. Toen het paviljoen eenmaal recht overeind stond, werden de staaldraden losgemaakt en steunde het enkel op de papieren hulzen. Foto uit 2000. Foto ANP / Robert Vos

Het Centre Pompidou in Metz:

Een vroege artist impression van het kunstmuseum. Foto EPA / Centre Georges Pompidou-Metz / Roland Halbe / HO

Foto AP / Pritzker Prize / Didier Boy de la Tour

Het Centre Pompidou-Metz van buitenaf. Foto AP / Pritzker Prize / Didier Boy de la Tour

Na de aardbeving in Nieuw-Zeeland:

De kartonnen kathedraal in Christchurch, Nieuw-Zeeland. Foto AP / Pritzker Prize / Stephen Goodenough

Het interieur van de kerk in Christchurch. Foto AP / Pritzker Prize / Stephen Goodenough

Aan de zelfbenoemde ‘Nobelprijs voor architectuur’ is een bedrag van 100.000 dollar verbonden. Op 13 juni wordt de prijs uitgereikt in het Rijksmuseum, omdat de organisatie steeds een locatie kiest die cultureel de aandacht trekt.