Geloof het: en toch is Feyenoord kampioen

UVS is een gerenommeerde voetbalvereniging uit Leiden die over precies een week honderd jaar bestaat. Ooit, in de jaren 1955-1962, kwam Uit Vriendschap Saâm uit in het betaald voetbal en in het meer recente verleden speelden Erik Falkenburg, Alfons Groenendijk en Glenn Helder er bij de jeugd. Maar in het jaar van het eeuwfeest staat de Leidse club, die bijna 1.000 leden telt, voor een mogelijk historisch besluit: stoppen met voetbal op zondag.

Argon uit Mijdrecht, een club die zo goed presteerde dat zij enkele jaren geleden tot de toen nieuw gevormde topklasse voor zondagclubs had mogen doordringen, ging UVS al voor. Steeds minder spelers waren nog bereid om op zondag te voetballen. Vanuit de junioren, die altijd al op zaterdag speelden, stokte de doorstroming.

Wat zijn de overeenkomsten tussen Feyenoord, Sparta en Excelsior? Zeker, en die ook. Maar komend seizoen is er nog een derde gelijkenis: dan voetballen de amateurverenigingen van die naam, die historische en andere banden onderhouden met hun betaald voetbalorganisatie, alle drie op zaterdag. Het eerste zondagteam van Sparta is na het seizoen 2011/2012 een stille dood gestorven. Komend seizoen staat een doorstart op de zaterdag op het programma. In de vierde klas. Feyenoord, dat jarenlang op zondag op hoog niveau speelde, zette die stap een jaar geleden. En afgelopen zaterdag werd Feyenoord in de vierde klas kampioen na een 0-2 overwinning op Zinkwegse Boys. Ja, dat klinkt anders dan Ajax, de club die zijn amateurs trouwens al meer dan dertig jaar op zaterdag laat spelen.

De trek naar de zaterdag in het amateurvoetbal is onmiskenbaar. En, voor wie de geschiedenis kent, is dat bijzonder. Een kwestie van geloof. Het zaterdagvoetbal was het domein van protestants Nederland. Niet voor niets groeiden IJsselmeervogels, Spakenburg, Noordwijk, Quick Boys en DOVO uit tot de, historisch gezien, meest succesvolle zaterdagclubs. In Spakenburg, Katwijk en Veenendaal luister(d)en ze naar de dominee. Die zei, op de kansel: op de zevende dag rustte Hij. Vraag het de zevende-dagexperts van de SGP: „De zondag is een zegen, van God en moet tot Zijn eer worden besteed”, zo luidt een speerpunt van deze partij.

Nederland kende in het verleden zowel katholieke als protestante voetbalorganisaties die elk op ‘hun’ dag voetbalcompetities op touw zetten. De katholieken mochten van de pastoor wel op zondag voetballen, mits pas na twaalf uur, zodat de ochtend kon worden besteed aan de kerkgang. De Duitse bezetters maakten in de jaren veertig aan deze verzuilde organisaties een eind: ze werden ondergebracht bij de NVB, die het toen nog zonder K moest stellen. De scheiding tussen protestantse zaterdag- en katholieke (en ongelovige) zondagvoetballers werd er niet minder om. Nederland was er in de voetbalwereld uniek door. Soms lieten gelovige zaterdagvoetballers zich toch naar het betaald voetbal lokken, zoals Jaan de Graaf en Folkert Velten. Maar zij bedongen bij hun clubs als onverbiddelijke voorwaarde één beperking voor hun sport: nooit op zondag.

Er zijn nog veel meer clubs die erover nadenken of al hebben besloten om naar de zaterdag over te gaan. Alleen in het Zuiden houden de katholieken nog onverminderd stand: altijd op zondag. Maar in Woerden overweegt VEP nu ook naar de zaterdag over te stappen. Een van oorsprong katholieke club die aan haar bestuur een geestelijk adviseur – pater in pij – had toegevoegd. Zo gaan steeds meer roomsen overstag. Alsof er in 1566 geen beeldenstorm is geweest. Slaat de oecumene dus toe op het voetbalveld? Laat bevindelijk Nederland niet te vroeg juichen. Voetbal op zaterdag biedt jongere en oudere voetballers daarna de mogelijkheid op een langdurige ‘derde helft’ of ander uitgaansvertier. Tot diep in de nacht soms, ver na twaalven, en waarom niet: op de zevende dag rusten zij.

    • John Kroon