Als iets te veel klopt, verrijkt het je niet

Rapper Yousef Gnaoui (29) is één van de slimste mensen. Bedenker van ‘De Leven’. Brengt alle kunst-stromingen samen en wijst Wilders op zijn fouten.

Veel kinderen horen thuis dat je geen geld kunt verdienen met creativiteit. Sef leerde op jonge leeftijd het omgekeerde. Zijn vader had als acteur, muzikant en poppenspeler Rabat ingeruild voor Amsterdam. Sef, de artiestennaam van Yousef Gnaoui, ging als enig kind mee naar zijn theateroptredens. Totdat zijn vader in 2002 overleed aan prostaatkanker. Kort voordat hij zijn zoon op het podium kon bewonderen. Maar Sef is ervan overtuigd dat zijn vader wist wat hij zou bereiken.

Zijn vader leerde hem zijn creativiteit serieus te nemen. Het begon met één draaitafel en zes oude hiphopplaten. Met zijn buurjongen en beste vriend Thomás Ligthart, bekend als DJ Flexican, stonden ze thuis muziek te maken. Korte tijd later verruilden ze hun kamer thuis voor de aula van hun middelbare school en die van andere Amsterdamse scholen. Tien jaar geleden vormden ze met twee anderen de rapgroep Flinke Namen.

In 2011 kwam Sefs eerste soloalbum uit. Het is een combinatie van verschillende hiphop- en popstijlen. Muziek is voor Sef meer dan geluid. Muziek is het samenkomen van verschillende kunstvormen. Hij ziet een mooi schilderij in het Stedelijk Museum, hij hoort een interessante woordencombinatie en denkt aan een oude melodie of beat. Daar komt dan een nummer uit voort. Zo was hij als kind verliefd op het nummer ‘Annabel’ van Hans de Booij. Hij vroeg hem mee te zingen op een van zijn nummers. Solo brak hij door met ‘De Leven’, de titelsong van speelfilm Rabat. Taalkundig misschien incorrect, maar sprekend voor zijn mantra. Als iets te veel klopt, verrijkt het je niet.

Hij leest veel. En is daarom misschien die rustige, onderuitgezakte jongen die in het tv-programma De Slimste Mens de ene na de andere deelnemer eruit speelde, van politicus tot journalist. Op verkiezingsdag vorige week nodigde burgemeester Van der Laan hem uit voor een ontbijt om zo jonge kiezers naar het stembureau te krijgen. De volgende dag zat hij aan tafel bij Pauw en Witteman om te vertellen waarom de uitspraak van Geert Wilders over minder Marokkanen toch echt te ver ging.

Mensen waren verbaasd dat je ver kwam in het programma De Slimste Mens. Wat vond je daarvan?

„Dat je bijvoorbeeld weet wanneer de Tweede Wereldoorlog begon, wil niet zeggen dat je weet waarom die begonnen is. Het programma heeft niet zozeer met intelligentie te maken, meer met domme weetjes. Maar ik vond het een beledigend compliment dat mensen verbaasd reageerden. Een rapper die ook nog kennis heeft van zaken. Alsof dat niet samen gaat. Ik denk dat mensen met een zekere mate van succes slim moeten zijn.”

Hoe herkennen we dat terug in je muziekcreatie?

„Als je iets wilt maken moet je heel goed kijken en luisteren naar wat eerder is gemaakt. Je leert vooral veel van slechte muziek en kunst. Je ziet of hoort wat er misgaat. Ik heb een archief met referenties in mijn hoofd. Van mooie beelden, geluiden, woorden. Alles bestaat eigenlijk al. Je combineert bestaande dingen. Je plaatst ze in een bepaalde volgorde. De nieuwe timing en sfeer die je creëert is wat het bijzonder maakt.”

Hoe staat jouw muziek in verhouding tot jou als persoon?

„Ik vind het belangrijk om niet te veel af te bakenen. Om niet in hoog en laag te denken. Hoe meer je dingen die van je afstaan accepteert en hoe meer verschillende invloeden je absorbeert, hoe rijker je wereld is.

„Ik sta nu meer open voor muziek die misschien niet in eerste instantie goed klinkt in mijn oren. Sommige mensen vinden bepaalde muziek slecht omdat het niet in hun muziekstraatje past. Als je bijvoorbeeld in een literaire club zegt dat je van Dan Brown houdt hoor je er niet echt bij. Maar waarom zou je dat niet mogen vinden?”

Je bent nu een BN’er, hoe ga je daarmee om?

„Het kan leuk zijn, maar die bekendheid maakt je ook kwetsbaar. Mensen letten op wat je doet. Ze weten wie jij bent, maar jij weet niet wie zij zijn. Maar beroemdheid bestaat niet. Je moet er nooit in gaan geloven. Het is er even en het kan ook weer weg zijn.”

Voel je veel druk nu je met je tweede album bezig bent?

„Het gaat nu minder vanzelf. Bij mijn eerste album maakte ik nummers op basis van alle ideeën die ik tot dan toe in mijn leven had. Nu heb ik minder om uit te putten. Ik heb dertig tracks gemaakt waarvan misschien de helft het echt gaat worden. Soms heb je iets in je hoofd, maak je er een track van en laat je het vervolgens vallen. Je moet soms ver doorgraven voordat je goud hebt.”

Wat is goud? En hoe voelt het?

Je ontstijgt je eigen verwachting. Het is een bepaalde high die je voelt. Dat heb je als je een vette track af hebt. En ook als je voor een podium staat met mensen die losgaan op jouw nummer. Het is de reden om muziek te maken. Maar je kunt het niet najagen, want het is ongrijpbaar en kortstondig.”

Wat brengt de toekomst voor jou?

„Ik zal nooit stoppen met muziek maken. Misschien maak ik ooit nog Engelstalige nummers. En soms wil ik heel graag goed kunnen timmeren. Meubels maken lijkt me echt supertof.”