‘Afrikaanse olifant sterft uit in de dierentuin’

Afrikaanse olifanten in Ouwehands Dierenpark in Rhenen. Foto ANP / Koen van Weel

Olifanten in dierentuinen leveren geen nieuwe aanwas voor hun bedreigde soortgenoten in het wild. Integendeel: de Afrikaanse olifanten in Europese dierentuinen krijgen zo weinig jongen, dat wordt gevreesd dat ze op den duur uitsterven.

“Straks zijn de Afrikaanse olifanten op”, zegt Martin van Wees van Diergaarde Blijdorp tegen NRC Handelsblad. Van Wees is de Europese fokcoördinator van de andere olifantensoort, de Aziatische olifant.

‘We werken hard aan het olifantengeboortetal’

De fokcoördinator van de Afrikaanse olifant erkent het olifantenprobleem, maar denkt niet dat het zo’n vaart zal lopen. “We werken hard om het geboortetal omhoog te krijgen voor een duurzamere populatie”, zegt bioloog Harald Schwammer uit Wenen. De wilde Afrikaanse olifant staat als ‘kwetsbaar’ op de internationale ‘rode’ lijst, maar de Afrikaanse populatie groeit. Het betekent dat vooral Europese dierentuinen hun olifantengroepen niet altijd kunnen behouden.

In Europese dierentuinen die meedoen aan het fokprogramma – de meeste – leven 196 Afrikaanse olifanten. Die kregen afgelopen jaar slechts vier gezonde jongen. De 337 Aziatische olifanten kregen er veertien.

Nederlandse dierentuinen houden vooral Aziatische olifanten. Alleen in Safaripark Beekse Bergen (Hilvarenbeek) en in Ouwehands Dierenpark (Rhenen) leven Afrikaanse olifanten. De Aziatische olifant staat er in het wild slechter voor dan de Afrikaanse: hij wordt met uitsterven bedreigd.

Dierentuinen dragen vaak niet bij aan behoud bedreigde soorten

De ontwikkeling laat zien dat dierentuinen vaak niet in staat zijn bij te dragen aan behoud van bedreigde soorten, wat ze wel willen. Grootste problemen zijn inteelt, ziekten en een onnatuurlijke manier van houden. Ook wordt het door strengere regelgeving steeds moeilijker wilde dieren te importeren.

Dat geldt bijvoorbeeld voor Aziatische vogels, waarvan de export vanwege vogelgriep aan banden ligt. Zelden plantten dierentuindieren zich zo goed voort, dat ze bedreigde of zelfs in het wild uitgestorven soorten konden redden. Dat gebeurde in de 20ste eeuw met de Europese bizon (wisent) en nu met de sabelantilope.

Door het exportverbod voor beschermde diersoorten kunnen dierentuinen geen olifanten meer in Azië kopen en nauwelijks nog in Afrika. Dus gaan olifantenbullen op reis. Lees het hele verhaal over dekbullen, ‘Potente mannetjes met een missie’ vanmiddag in NRC Handelsblad (€).