Afrikaanse olifant sterft uit in de dierentuin

Olifanten in dierentuinen leveren geen nieuwe aanwas voor hun bedreigde soortgenoten in het wild. Integendeel: de Afrikaanse olifanten in Europese dierentuinen krijgen zo weinig jongen, dat wordt gevreesd dat ze op den duur uitsterven.

„Straks zijn de Afrikaanse olifanten op”, zegt Martin van Wees van Diergaarde Blijdorp. Van Wees is de Europese fokcoördinator van de andere olifantensoort, de Aziatische olifant.

De ontwikkeling laat zien dat dierentuinen vaak niet in staat zijn bij te dragen aan behoud van bedreigde soorten, wat ze wel willen. Grootste problemen zijn inteelt, ziekten en een onnatuurlijke manier van houden. Ook wordt het door strengere regelgeving steeds moeilijker wilde dieren te importeren. Dat geldt bijvoorbeeld voor Aziatische vogels, waarvan de export vanwege vogelgriep aan banden ligt. Zelden planten dierentuindieren zich zo goed voort, dat ze bedreigde of zelfs in het wild uitgestorven soorten konden redden. Dat gebeurde in de 20ste eeuw met de Europese bizon (wisent) en nu met de sabelantilope.

De fokcoördinator van de Afrikaanse olifant erkent het olifantenprobleem, maar denkt niet dat het zo’n vaart zal lopen. „We werken hard om het geboortetal omhoog te krijgen, voor een duurzamere populatie”, zegt bioloog Harald Schwammer uit Wenen. De wilde Afrikaanse olifant staat als ‘kwetsbaar’ op de internationale ‘rode’ lijst, maar de Afrikaanse populatie groeit. Het betekent vooral dat Europese dierentuinen hun olifantengroepen niet altijd kunnen behouden.

In Europese dierentuinen die meedoen aan het fokprogramma – de meeste – leven 196 Afrikaanse olifanten. Die kregen afgelopen jaar slechts vier gezonde jongen. De 337 Aziatische olifanten kregen er veertien.

Nederlandse dierentuinen houden vooral Aziatische olifanten. Alleen in Safaripark Beekse Bergen (Hilvarenbeek) en in Ouwehands Dierenpark (Rhenen) leven Afrikaanse olifanten.

De Aziatische olifant staat er in het wild slechter voor dan de Afrikaanse: hij wordt met uitsterven bedreigd. De import ligt geheel aan banden. Afgelopen jaren steeg het aantal geboorten door uitwisseling van dieren en een natuurlijkere wijze van houden.

    • Hester van Santen