Zij wil aaibaar worden

Het nationaal-populistische Front National van Marine le Pen deed het goed in de Franse gemeenteraadsverkiezingen van gisteren // In Europa willen ze graag samenwerken met Wilders // Maar dan moet hij niet steeds verder radicaliseren

foto afp

Geert Wilders heeft na zijn ‘minder Marokkanen’, ook aan Marine le Pen wat uit te leggen. Vijf maanden terug kondigden de twee een ‘historische’ samenwerking aan: na de Europese verkiezingen in mei zouden de PVV en het Front National in Straatsburg een nieuw machtsblok vormen. Maar terwijl Le Pen koersvast afstevent op verkiezingswinst bij de Franse lokale verkiezingen, en daarmee haar deel van de afspraken nakomt, brengt Wilders de nieuwe coalitie in gevaar.

„Het Front National is, anders dan de PVV, een echte beweging, die groter is dan Le Pen alleen”, zegt Bas Eickhout (GroenLinks), die beide partijen in het Europees Parlement bestrijdt. „Het is een partij met ‘checks and balances’, met leden. De PVV is afhankelijk van de nukken van één persoon. Dat maakt het risico op problemen ook groter.” Een reeks PVV’ers, inclusief de Europese PVV-leider Laurence Stassen, stapte in de afgelopen dagen op naar aanleiding van Wilders’ uitspraken.

Terwijl Wilders radicaliseert, wil het Front National juist aaibaar worden. Onder Marine Le Pen heeft de nationalistische partij een koers ingezet die de partij acceptabel moet maken voor brede groepen Fransen. Partijleden worden intensief geraadpleegd: Le Pen volgde in 2011 weliswaar haar vader Jean-Marie op, maar wel pas na een interne verkiezing.

De partij wordt professioneler

Le Pen wil niet langer worden ‘gedemoniseerd’ en treedt daarom hard op tegen ontsporingen die oude vooroordelen zouden kunnen bevestigen. SS-tatoeages, brandende Israëlische vlaggen, zwarten met apen vergelijken: het mag niet meer. De partijorganisatie wordt professioneler, met intensief getrainde twintigers zonder besmette voorgeschiedenis en een aantal welbespraakte prominenten náást Le Pen.

Die strategie werkt, bleek gisteren tijdens Franse gemeenteraadsverkiezingen. Het Front Nationaal deed in meer gemeentes mee dan ooit tevoren en scoorde op veel plaatsen goed. Ruim eenderde van de Fransen ziet de partij van Le Pen volgens opinieonderzoek als een geloofwaardig alternatief en niet langer als bedreiging van de democratie. Werden de affiches van FN-kandidaten een paar jaar terug nog besmeurd, nu bleven ze zelfs in het liberale Parijs netjes aan de muren hangen.

De PVV stelde woensdag, in de enige twee gemeentes waarin de partij meedeed, juist teleur. Daar komen de acties van Wilders bovenop: door zijn publiek ‘minder, minder’ te laten scanderen, heeft hij niet alleen partijgenoten en kiezers van zich vervreemd, maar de PVV meteen politiek geïsoleerd: zelfs premier Mark Rutte, die uit principe met iedereen wil samenwerken, wijst de PVV nu af.

In de Brusselse PVV-fractie is het vertrek van Laurence Stassen hard aangekomen. Ze lag goed in de groep en zou naar eigen zeggen opnieuw lijsttrekker worden. Ze maakte zich duidelijk klaar voor wat een PVV-opmars in Europa moest worden. De gesloten deuren van de partij gingen op een kier, Stassen werd benaderbaar. Eigenlijk kon er niets misgaan. „Dit is een enorme verrassing”, zegt een ingewijde.

Ze wil meer macht, meer geld

Le Pen wil macht. Weg uit de achterhoede, in Frankrijk én in Europa. Daarom wil ze in het Europees Parlement een ‘politieke groep’ beginnen. Dat kan met minstens 25 zetels uit minstens 7 lidstaten. Met zo’n groep gaan opeens deuren open: je krijgt extra geld, om medewerkers of juridisch advies in te huren. Je mag plenair amendementen indienen of een stemming afdwingen, wat als losse partij niet mag.

Volgens een recente peiling kan de groep op dit moment rekenen op 38 zetels, uit 6 lidstaten, ééntje te weinig. Maar het kan nog alle kanten op: de eurosceptici in het Europarlement zijn gefragmenteerd en doorgaans niet erg loyaal. Op de verkiezingen volgt mogelijk een intensieve machtsstrijd, waarbij elke stem en elke lidstaat telt. Een zwakke of ruzie zoekende PVV helpt daar niet bij. Het FN heeft slechte herinneringen aan eerdere implosies van rechtse samenwerkingsverbanden in het Europees parlement.

Eerder gaf Marine Le Pen in gesprek met deze krant aan dat ze Wilders’ uitspraken over de islam soms te ver vindt gaan. Nergens in Europa wonen meer moslims dan in Frankrijk. „Die kun je niet allemaal over één kam scheren”, zei ze. En dat de PVV formeel maar één lid heeft – Geert Wilders – begrijpen de Fransen maar moeilijk. „Het Front National is een democratische partij, altijd al geweest”, lachte Le Pens partner en vicevoorzitter Louis Aliot ongelovig toen hij hiermee in november werd geconfronteerd.

Aliot zei toen ook dat de toenadering tot de PVV moest helpen om het besmeurde verleden van het Front National te doen vergeten. Maar de zweem van xenofobie waar Le Pen van af wil, kleeft nu opeens, meer dan ooit, aan Wilders.

    • Stéphane Alonso
    • Peter Vermaas