PVV is nu een last voor Le Pen

Na het Franse succes wil het Front National nu macht in de EU. Is een ruziënde PVV dan nog de juiste partner?

Geert Wilders heeft, na zijn ‘minder Marokkanen’, ook aan Marine Le Pen wat uit te leggen. Vijf maanden terug kondigden de twee een ‘historische’ samenwerking aan: na de Europese verkiezingen in mei zouden de PVV en het Front National in Straatsburg een nieuw machtsblok vormen. Maar terwijl Le Pen koersvast afstevent op lokale en Europese verkiezingswinst, brengt Wilders de nieuwe coalitie in gevaar.

„Het Front National is, anders dan de PVV, een echte beweging, die groter is dan Le Pen alleen”, zegt Bas Eickhout (GroenLinks), die zich in het Europees Parlement tegen beide partijen keert. „Het is een partij met ‘checks & balances’, met leden. De PVV is afhankelijk van de nukken van één persoon. Dat maakt het risico op problemen ook groter.” Tot de PVV’ers die in de afgelopen dagen opstapten naar aanleiding van Wilders’ uitspraken, hoort ook de Europese PVV-delegatieleider Laurence Stassen.

Terwijl Wilders radicaliseert, wil het Front National juist aaibaar worden. Onder Marine Le Pen heeft de nationalistische partij een koers ingezet die haar acceptabel moet maken voor een brede groep Fransen. Partijleden worden intensief geraadpleegd: Le Pen volgde in 2011 haar vader Jean-Marie op, na een interne verkiezing.

Le Pen wil niet langer „gedemoniseerd” worden en treedt daarom hard op tegen ontsporingen die oude vooroordelen zouden kunnen bevestigen. SS-tatoeages, brandende Israëlische vlaggen, zwarten met apen vergelijken: het mag niet meer. De partijorganisatie wordt professioneler, met intensief getrainde twintigers zonder besmette voorgeschiedenis en een reeks welbespraakte prominenten náást Le Pen.

Die strategie werkt, bleek gisteren tijdens Franse gemeenteraadsverkiezingen. Het Front Nationaal deed in meer gemeenten mee dan ooit tevoren en scoorde op veel plaatsen goed. Volgens opinieonderzoek beschouwt ruim een derde van de Fransen de partij van Le Pen als een geloofwaardig alternatief en niet langer als bedreiging van de democratie. Werden de affiches van FN-kandidaten een paar jaar terug nog besmeurd, nu bleven ze zelfs in het liberale Parijs netjes aan de muren hangen.

PVV verloor lokaal

De PVV stelde woensdag de enige twee gemeenten waar de partij meedeed, Den Haag en Almere, juist teleur. Daar komen de acties van Wilders bovenop: door zijn publiek „minder, minder” te laten scanderen, heeft hij niet alleen partijgenoten en kiezers van zich vervreemd, maar de PVV politiek geïsoleerd. Ook premier Mark Rutte, die uit principe met iedereen wil samenwerken, wijst de PVV nu af.

In de Brusselse PVV-delegatie is het vertrek van Laurence Stassen hard aangekomen. Ze lag goed in de groep en zou naar eigen zeggen opnieuw lijsttrekker worden. Ze maakte zich duidelijk klaar voor wat een PVV-opmars in Europa had moeten worden: onlangs werd een klein mediaoffensief ingezet. De gesloten deuren van de partij gingen op een kier, Stassen werd benaderbaar. Eigenlijk kon er niets misgaan. „Dit is een enorme verrassing”, zegt een ingewijde.

Le Pen wil macht. Ze wil weg uit de achterhoede, in Frankrijk én in Europa. Daarom wil ze in het Europees Parlement een ‘politieke groep’ beginnen. Dat kan met minstens 25 zetels uit minstens 7 lidstaten. Voor zo’n groep gaan vanzelfsprekend deuren open: je krijgt extra geld om medewerkers of juridisch advies in te huren. Je mag plenair amendementen indienen of een stemming afdwingen, wat als losse partij niet mag. Je hebt eenvoudigweg meer te zeggen. En je kunt dus ook meer kritiek spuien op de EU. Volgens een recente peiling kan de groep nu rekenen op 38 zetels, uit 6 lidstaten, dat is één lidstaat te weinig.

Gefragmenteerd en weinig loyaal

Maar het kan nog alle kanten op: eurosceptici in het Europarlement zijn gefragmenteerd en doorgaans niet erg loyaal. Op de verkiezingen volgt mogelijk een intensieve machtsstrijd, waarbij elke stem en elke lidstaat telt. Een zwakke of ruzie zoekende PVV helpt daar niet bij. Het FN heeft slechte herinneringen aan eerdere implosies van rechtse samenwerkingsverbanden in het Europees parlement.

Eerder gaf Marine Le Pen, in gesprek met deze krant, aan dat ze Wilders’ uitspraken over de islam soms te ver vindt gaan. Nergens in Europa wonen meer moslims dan in Frankrijk. „Die kun je niet allemaal over één kam scheren”, zei ze. Dat de PVV formeel maar één lid heeft – Geert Wilders – begrijpen de Fransen maar moeilijk. „Het Front National is een democratische partij, altijd al geweest”, lachte Le Pens partner en vicevoorzitter Louis Aliot ongelovig toen hij hiermee in november werd geconfronteerd.

Aliot zei bij die gelegenheid ook dat de toenadering tot de PVV moest helpen om het besmeurde verleden van het Front National te doen vergeten. Maar de zweem van xenofobie waar Le Pen van af wil, kleeft nu ineens, meer dan ooit, aan Wilders.

    • Stéphane Alonso
    • Peter Vermaas