Leve het lummelen!

Lezen Nieuwe boeken

Drie keer drie ballen. Allemaal zozo dus? // Nee, er had wel iets beter gekund // Maar er is genoeg mooi aan om ze aan te raden

Lezen // Non-fictie Tijs Goldschmidt Vis in bad Athenaeum, 176 blz. € 19,90 3

Tijs Goldschmidt houdt van niksen. Begrijpelijk dat deze evolutiebioloog de wetenschap heeft opgegeven om zich aan het schrijven te wijden; alleen schrijvers kunnen een dag verprutsen en toch zeggen dat ze lekker gewerkt hebben.

Ook dieren verknoeien tijd met spelen en nietsdoen, laat Goldschmidt zien. Dat katachtigen luieren is duidelijk zichtbaar, maar ook de torenvalk besteedt gemiddeld slechts vier uur per dag aan biddend jagen. Voor darwinisten is dat slecht nieuws: dieren worden geacht al het mogelijke te doen om hun genen te verspreiden. Waarom werkt die torenvalk niet wat harder? Als hij acht uur jaagt, kan hij twee keer zoveel jongen grootbrengen.

Dat bleek: onderzoekers voegden aan het legsel van sommige paartjes torenvalken enkele eieren toe, en wat bleek? De valken maakten overuren en slaagden erin het hele broedsel groot te brengen – en hadden een aanzienlijk gestegen kans de volgende winter te sterven. ‘Maximale inspanning leveren is niet zaligmakend, of anders gezegd: lummelen is op de lange termijn van levensbelang’, concludeert Goldschmidt tevreden. Zelfs de hardwerkende stekelbaars lijkt op zijn tijd ontspannen te badderen. Tussen mens en dier gaapt geen kloof, zo blijkt.

Goldschmidts essays zijn elegant geschreven en leerzaam. Maar soms komen ze wel érg comfortabel over. Al is het vanuit evolutionair oogpunt slimmer de indruk te wekken alles op je sloffen te doen, toch denk ik dat het schrijven van deze stukken Goldschmidt niet ten dode heeft uitgeput. Gelukkig besluit de bundel met een scherp en gepassioneerd betoog over de bekoring die de evolutie voor hem heeft: ‘een diep gevoel van verbondenheid met alle levende wezens op aarde’ omdat ‘alle levende wezens op aarde uiteindelijk een gemeenschappelijke voorouder delen’.

    • Marco Kamphuis