Hij durft keiharde keuzes te maken

Wiebe Draijer voorgedragen als bestuursvoorzitter om orde op zaken te stellen.

Wiebe Draijer verlaat na 1,5 jaar de SER om bij Rabobank als topman te gaan werken. Hij moet de getroebleerde bank opnieuw richting gaan geven. Foto Jorgen Caris

„Verrassend” en „opmerkelijk”. Dat waren gisteren de meest gehoorde reacties op de voorgenomen benoeming van Wiebe Draijer tot topman van de Rabobank. Niemand die dat had zien aankomen. Op de favorietenlijstjes van bankiers binnen en buiten de bank kwam de SER-voorzitter niet voor.

Rabobank zit nu al vijf maanden zonder bestuursvoorzitter. Eind oktober werd commissaris Rinus Minderhoud aangesteld als interim-topman, nadat Piet Moerland plotseling was vertrokken wegens het Libor-schandaal. Rabobank kreeg de hoogste boete uit de Nederlandse geschiedenis wegens de fraude en bleef achter met een zwaarbeschadigde reputatie.

In die vijf maanden ging Rabobank op zoek naar een alleskunner: iemand die het imago van de bank kan herstellen, die de metamorfose van de coöperatie in goede banen kan leiden, die een nieuwe plaats voor de internationale tak binnen de bank kan vinden, die leiding kan geven aan de grotendeels nieuwe raad van bestuur én de bank klaar kan maken voor het Europese bankentoezicht en hogere kapitaalseisen.

De eerste vraag die tijdens de zoektocht gesteld werd: moet de nieuwe topman of -vrouw van binnen of buiten de bank komen? Moet het iemand zijn die de organisatie door en door kent, of juist iemand die niet gebonden is door oude banden, iemand met een frisse blik? De bookmakers bleven tot op het einde verdeeld.

De boel bij elkaar houden

Bestuurders van de lokale banken reageren positief op de voordracht van Draijer, die nooit als bankier gewerkt heeft. „Een uitstekende keuze”, zegt Huub Doek, president-commissaris van Rabobank Arnhem. „Het is een man met een groot strategisch inzicht en hij begrijpt de tijd goed. Hij weet in wat voor transitie de financiële sector zit.”

Fred Ensel, president-commissaris in de regio Amstel en Vecht, is vooral blij dát er een nieuwe voorzitter is. „Daar snakt de bank naar”, zegt hij. Ensel noemt Draijer „het beste van de Nederlandse markt.”

Doek looft de man ook wegens zijn vermogen om te „verbinden”, een kwaliteit waaraan bij Rabobank dringend behoefte is. In de komende drie jaar wordt het aantal lokale banken fors ingekrompen en moeten er zeker 9.000 banen verdwijnen. De lokale banken raken binnen deze reorganisatie een deel van hun autonomie kwijt, en dat gaat niet zonder slag of stoot. Ook moet Rabobank International, de afdeling waar de Libor-fraude werd gepleegd, weer meer geïntegreerd worden in de bank. „De eerste taak voor de bestuursvoorzitter is toch om de boel bij elkaar te houden”, zegt Doek.

Zijn vermogen om mensen bij elkaar te brengen is de meest gehoorde kwaliteit van Draijer. Ook zijn uitgebreide netwerk op politiek en maatschappelijk vlak komen van pas, denken velen. Zijn vader was in de jaren zeventig lid van de Eerste Kamer voor D66, Draijer heeft geen uitgesproken politieke kleur. Dat wordt nu als een voordeel gezien, omdat banken een belangrijk deel uitmaken van het politieke debat.

Een ander sterk punt dat gelegen komt: Draijer straalt rust uit. „Rabo is de afgelopen vijf jaar alleen maar negatief in het nieuws geweest”, zegt een voormalige handelaar bij de bank. „Het is nu tijd voor bezinning over de te nemen richting.”

Arnoud Boot, hoogleraar financiële markten en Kroonlid bij de SER, denkt dat Draijer mede is geselecteerd omdat hij „de buitenwereld weer een goed verhaal over Rabo kan vertellen. Het probleem van de bank is de laatste tijd dat ze speelbal werden van geruchten.”

Dat Draijer geen bankier, is vinden de meesten geen probleem. „Het gaat erom dat er evenwicht is in het bestuur en dat is er nu”, zegt Fred Ensel. Boot maakt een kanttekening: „Als Draijer wordt benoemd, zijn zowel de bestuursvoorzitter als de president-commissaris [Wout Dekker, red.] geen bankier. Dit is volstrekt ongebruikelijk en iets wat je liever wilt voorkomen. De Nederlandsche Bank en de AFM zullen daar tijdens de goedkeuringsprocedure hard over nadenken.”

Fileren

Sommigen merken op dat Draijer geen ervaring heeft met het leiden van een grote organisatie. Zijn loopbaan heeft hij grotendeels doorgebracht bij adviesbureau McKinsey, waar hij tot 2012 leiding gaf aan de afdeling Benelux. Volgens Wout Dekker zal de bank profiteren van de „bedrijfsmatig-strategische expertise” die Draijer bij McKinsey heeft opgedaan.

Een oud-bankmedewerker, die wegens de gevoeligheid van het onderwerp anoniem wil blijven, verwoordt het zo: „Hij heeft veel ervaring met het fileren van organisaties. Dat is precies wat Rabobank nodig heeft.” Je klimt bij McKinsey niet op tot de positie die Draijer heeft bereikt, als je niet in staat bent om keiharde beslissingen te nemen, met het risico dat je vijanden maakt.

Niet dat Draijer zich bij Rabo zal laten voorstaan op zijn McKinsey-verleden, denkt hoogleraar Boot. „Zijn ervaring bij McKinsey is zeer relevant, maar als hij ergens anders ervaring in had opgebouwd, zou hij nog steeds geselecteerd worden vanwege zijn verbindend vermogen en het goed naar buiten toe kunnen optreden. De perceptie over McKinsey is juist dat die niet bindend optreden.”

    • Chris Hensen
    • Hanneke Chin-A-Fo