Front National nu derde machtsfactor

Oppositie noemt nederlaag van partij van president Hollande ‘afrekening voor regeringsbeleid’.

Het waren lokale verkiezingen. In meer dan 36.000 Franse gemeentes konden de kiezers gisteren over meer dan 36.000 plaatselijke onderwerpen hun stem uitbrengen. Maar de oppositie is er op talloze plekken in geslaagd kiezers te mobiliseren tegen de impopulaire regering van president François Hollande.

Voorman Jean-François Copé van de centrum-rechtse UMP noemde de uitslagen daarom gisteren een „afrekening voor het regeringsbeleid”. Het waren de eerste verkiezingen sinds het aantreden van Hollande in 2012.

Met een historisch lage opkomst van rond de 62 procent, hebben de socialisten in een aantal grote steden die ze bij de laatste verkiezingen in 2008 nog wisten te winnen geen goede uitgangspositie voor de tweede ronde van komende zondag. Hollande’s partij lijkt onder andere Toulouse, Caen en Straatsburg weer aan de UMP te verspelen.

Plaatselijk links was geschokt dat in Marseille, de tweede stad van het land, de socialistische burgemeesterskandidaat achter die van het Front National uitkwam. En ook in hoofdstad Parijs deed de socialistische kandidaat Anne Hidalgo het minder goed dan verwacht (zie inzet).

Maar de grootste winnaar van de eerste ronde was niet de UMP maar het Front National. In ten minste 330 van de 596 plaatsen waar de partij deelnam, haalde die de tweede ronde. Dat is niet eerder vertoond en getuigt volgens Henri Guaino, de voormalige rechterhand van ex-president Nicolas Sarkozy, van een „totale verwerping van de politiek”.

In Avignon en Perpignan (beide rond de 100.000 inwoners) en in kleinere steden als Fréjus, Béziers en Forbach haalden de FN-kandidaten de meeste stemmen. In het Noord-Franse Hénin-Beaumont, vaak een ‘FN-laboratorium’ genoemd, is geen tweede ronde nodig: burgemeesterskandidaat Steeve Briois, die al maanden als een soort schaduwburgemeester over de plaatselijke markt paradeerde, neemt met 50,26 procent direct het gemeentehuis over van het huidige socialistische stadsbestuur.

De werkloosheid is hoog en de industrie in verval in veel van de plaatsen waar het Front zijn zinnen op heeft gezet en nu voorop gaat. Maar het zijn volgens Marine Le Pen niet alleen proteststemmen. Volgens haar hebben haar kiezers „de doodsklok van het tweepartijenstelsel” geluid. Naast de in de laatste decennia dominante UMP (en zijn voorlopers) en de PS, is het Front National voor haar nu de „derde machtsfactor” in de Franse politiek geworden.

Of de ‘banalisation’ (de algemene acceptatie) van de partij compleet is, moet komend weekeinde bij de tweede ronde blijken als het er werkelijk toe doet. Nu al heeft de PS van Hollande bij monde van premier Jean-Marc Ayrault opgeroepen tot een zogenoemd ‘republikeins front’: daarmee roept de partij socialistische kiezers op om in een tweede ronde desnoods UMP te stemmen om verkiezing van een FN-kandidaat te voorkomen. De UMP weigert aan deze omstreden strategie van uitsluiting mee te werken.

Na de tweede ronde rest vooral de vraag wat Hollande met de electorale afstraffing gaat doen. Volgens bronnen rond zijn kabinet, overweegt hij nog voor de Europese verkiezingen van eind mei een herschikking van zijn kabinet om een nieuw soort dynamiek te creëren. De hamvraag daarbij is of zijn trouwe maar kleurloze en vermoeid ogende luitenant Jean-Marc Ayrault zo’n ‘remaniement’ overleeft.

    • Peter Vermaas