Bekeer je, maffioso!

Naast alle lof die paus Franciscus oogst voor zijn verfrissende stijl, zijn militante nederigheid, pleidooien voor een arme kerk die er moet zijn voor de armen, zijn relatief ontspannen omgang met eeuwenoude dogma’s en voor de voortvarendheid waarmee hij hervormingen doorvoert, valt er één hardnekkig geluid van kritiek te horen: hij doet te weinig aan het probleem van seksueel misbruik.

Maar ook daar lijkt hij nu eindelijk in beweging te komen. In december kondigde hij de instelling aan van een nieuwe Commissie voor de Bescherming van Minderjarigen. Afgelopen zaterdag werden de eerste acht leden benoemd. Hun eerste taak zal zijn om de bevoegdheden van de commissie te definiëren en om haar aan te vullen met een nog vast te stellen aantal nieuwe leden van over de hele wereld. Toegegeven, voortvarend is anders. Maar toch. De samenstelling van de kerncommissie van acht is zeer opmerkelijk. Vijf van de acht komen van buiten de kerk. De helft is vrouw. Eén van hen is de Ierse Marie Collins die zelf als kind slachtoffer is geweest van seksueel misbruik.

Er was nog een ander opvallend moment de afgelopen week. Op vrijdagavond woonde paus Franciscus een herdenkingsbijeenkomst bij voor de slachtoffers van de maffia. In een korte toespraak haalde hij in ongehoord felle bewoordingen uit tegen de georganiseerde misdaad. De climax was dat hij de maffiosi direct aansprak: „Ik smeek het op mijn knieën: bekeer je.”

Dit klinkt op het eerste gehoor misschien een beetje soft, halfhartig en machteloos, maar vergis je niet: het is een pure provocatie. De Zuid-Italiaanse maffia ontleent al sinds mensenheugenis de kern van haar identiteit, trots en waardigheid aan haar katholieke wortels. Er moeten misschien wel af en toe smerige zaakjes gedaan worden, maar uiteindelijk komt iedere maffioso met zichzelf in het reine door de gedachte dat hij een strijder is voor zijn familie en voor de waarden van de Heilige Moederkerk.

Stel je zo’n maffiabaas voor, die op weinig dingen zo trots is als op zijn katholieke geloof, die vanachter zijn bordje pasta naar de tv kijkt en daar de Heilige Vader zelf hoort zeggen dat hij zich moet bekeren. En dan precies dat woord: ‘bekeren’. Niet ‘leven beteren’ of ‘boete doen’, dat was allemaal onschuldig geweest. Nee, door te zeggen dat hij zich moet bekeren neemt de paus hem zijn katholieke geloof af.

    • Ilja Leonard Pfeijffer