In Dordt kan het: regeren en toch groot blijven

Beter voor Dordt is met afstand de grootste.

Foto David van Dam

Hij heeft de mooiste kamer op het stadskantoor, met een fabelachtig uitzicht over de halve stad. „Ik had vier jaar geleden de eerste keus”, glimlacht wethouder Piet Sleeking, lijsttrekker van Beter voor Dordt, een van de grootste en stabielste lokale partijen van Nederland.

In 2010 boekte Beter voor Dordt een enorme winst. Die bleef woensdag grotendeels behouden. De partij bezet nu 14 van de 39 zetels. Op grote afstand volgen CDA, D66 en PvdA met elk slechts 4 zetels.

Hoe haal je 33,27 procent van de stemmen nadat je vier jaar met drie wethouders het beleid hebt bepaald in zware tijden? Sleeking wijst naar een spreuk: ‘Beter luisteren naar de burger’. Sleeking: „Ik ben zestien jaar raadslid geweest. We weten wat er speelt. We zijn geworteld in het verenigingsleven.”

De lokale partijen hebben in Nederland opnieuw fiks gewonnen. Ze kregen ongeveer 30 procent van de stemmen. „En dat zal verder oplopen”, verwacht Fons Zinken, voorzitter van de Vereniging van Plaatselijke Politieke Groeperingen, een soort vakbond voor lokalo’s.

Een lokale partij is zo gek nog niet. Zinken: „Lokale partijen zijn niet afhankelijk van wat er landelijk gebeurt, zijn niet gebonden aan besluiten die op congressen worden genomen en waar zij zich aan moeten houden.”

Talrijk zijn dezer dagen de raadsleden die hun winst of verliezen toerekenen aan „Den Haag”. De Dordtse lijsttrekkers van PvdA en VVD weten hun slechte uitslag aan „Haagse tegenwind” en „oordelen over het kabinetsbeleid”. En Nelleke de Smoker van D66 zei over haar winst: „Ik heb geprofiteerd van de landelijke trend.”

Zo is het. Onderzoekers van de Universiteit van Tilburg stelden vier jaar geleden vast dat „landelijke trends de lokale verkiezing overheersen”. De democratische kwaliteit van raadsverkiezingen is „zwak”, aldus het rapport, „door de lage opkomst en de sterke nationalisering van het stemgedrag”. Eén van de aanbevelingen: versterk het lokale karakter van de verkiezingen „door de invloed van landelijke partijen te verminderen en door lokale politieke groeperingen dezelfde ondersteuning te geven als landelijke”. Met het rapport onder de arm liep Fons Zinken ooit binnen bij toenmalig minister Donner van Binnenlandse Zaken, het ministerie dat het onderzoek besteld had. „Donner had het niet gelezen. Toen ik vertelde wat er in stond, zei hij: ik steek mijn hoofd niet in een strop, dat rapport verdwijnt in de onderste la.”

Je hoort weleens bezwaren tegen de lokalo’s. Dat ze onvoldoende deskundige raadsleden leveren; dat ze snel uiteen vallen; dat het succes vaak afhangt van één persoon. Zinken: „Lokale partijen hebben geen geld om hun raadsleden te scholen en te trainen, landelijke partijen wel. En lokale partijen vallen niet vaker uiteen.”

Beter voor Dordt ontstond uit een partij die zich verzette tegen de bouw van honderden woningen in een polder aan de rand van de stad. Ook streed men jarenlang tegen een fietsbrug. Maar inmiddels is de partij méér. Wethouder Sleeking vertelt dat een filmhuis is geopend en dat plannen worden gemaakt voor een grote bioscoop. „Hebben we hier jaren niet gehad.” Er is cultuur in het vernieuwde Energiehuis. Straten zijn opnieuw ingericht, de stad is verfraaid. Sleeking: „Er is een rijmpje over Dordt dat we nooit meer willen horen: hoe dichter bij Dordt, hoe rotter het wordt. Wij hebben gezorgd dat Dordtenaren wat trotser op hun stad kunnen zijn.”

Gebrek aan geld heeft de partij niet. Maandelijks staan de raadsleden „ongeveer honderd euro” af aan de partijkas. „Daardoor hebben we een goede campagne kunnen voeren.” Raadsleden worden getraind „door externe deskundigen”. En ja, net als andere partijen stappen ook bij Beter voor Dordt fractieleden wel eens op. Drie jaar geleden hielden twee vrouwen het voor gezien. „Ik had geen portefeuille. Ik had helemaal niks te doen. En toen ik een motie wilde indienen voor muziek op de basisscholen, mocht dat niet. Toen ben ik opgestapt”, zegt Nancy Witsen Elias-Kool. Commentaar van Sleeking: „Er zijn altijd mensen die zichzelf belangrijker vinden dan de partij. Jammer.”

De twee vrouwen begonnen een eigen partij maar behaalden geen zetel. „Vanaf de dag dat we zijn uitgetreden is er een lastercampagne over ons uitgestort”, aldus Witsen Elias.