Een hartelijk maar kritisch welkom voor president Xi

Tot de bijvangst van de Nuclear Security Summit die komende maandag en dinsdag in Den Haag wordt gehouden, behoort het staatsbezoek van de Chinese president Xi Jinping aan Nederland dat dit weekeinde begint. Alleen al daarom een opmerkelijke gebeurtenis omdat dit het eerste staatsbezoek van een Chinees staatshoofd is aan Nederland. Het is het bewijs in persoon van de goede betrekkingen tussen beide landen.

Goede betrekkingen die zich ook letterlijk uitbetalen in de wederzijdse handelsrelatie. Als exporteur moet Nederland met 7,6 miljard euro per jaar van de EU-landen alleen Duitsland laten voorgaan. Een bedrag dat overigens niet valt te vergelijken met de 32 miljard die China jaarlijks naar Nederland uitvoert. Op het terrein van investeringen in China neemt Nederland op de ranglijst van EU-lidstaten een derde plaats in. Andersom is Nederland binnen de Europese Unie het derde investeringsland voor de Chinezen. Ruim 350 bedrijven vooral werkzaam in de financiële, logistieke en telecomsector zijn inmiddels neergestreken.

Toch kunnen de cijfers wel enigszins gerelativeerd worden. Nederland voert naar het vergeleken bij China kleine Italië jaarlijks bijna drie keer zoveel uit. Maar het zich in snel tempo ontwikkelende China is natuurlijk wel een immense groeimarkt waar Nederlandse bedrijven graag van willen profiteren. Niet voor niets hebben alle Nederlandse multinationals vestigingen in China. En het is dan ook een verstandig besluit van het kabinet geweest om ondanks de bezuinigingen op de diplomatieke dienst binnenkort een vierde Nederlands consulaat-generaal in het westen van China te openen.

Het zakendoen met China heeft terecht een magische klank. Dit jaar zal premier Rutte na zijn bezoek van eind vorig jaar opnieuw naar China afreizen met in zijn kielzog een grote handelsdelegatie. Voor mensen met ondernemingszin biedt het land nu eenmaal tal van onconventionele mogelijkheden. Iets waar een architect als Rem Koolhaas die tekende voor het spectaculaire gebouw van de Chinese staatstelevisie in Beijing over weet mee te praten. Ook veelzeggend is dat China al geruime tijd op cultuurgebied één van de zogeheten ‘prioriteitslanden’ van Nederland is.

Kortom, het gaat als het de handel betreft gewoon goed tussen Nederland en China. De vraag is zelfs of het niet té goed gaat. Wat dit betreft zijn de waarschuwende woorden van de Adviesraad voor Internationale Vraagstukken (AIV) in een recentelijk gepubliceerd rapport zeker op hun plaats. De interesse van China voor investeringen in Nederland richt zich nogal eens op vitale onderdelen van de infrastructuur zoals communicatienetwerken en haveninstallaties. Volgens het adviescollege is een strengere toetsing van dit soort overnames en deelnemingen aan het nationaal belang of de nationale veiligheid op zijn plaats. Dit vraagt allereerst om afstemming binnen de Europese Unie. Maar, zoals de AIV constateert, vormt de gebrekkige samenwerking tussen de lidstaten onderling het grootste probleem van de EU in haar betrekkingen met China.

En dan zijn er nog de mensenrechten, een thema dat de relaties tussen Nederland en China blijft belasten hoewel met het onderwerp tegenwoordig meer ontspannen wordt omgegaan dan een aantal jaren geleden. Ongetwijfeld is de economische crisis die Nederland dwingt niet te kieskeurig te zijn hier debet aan. Maar los daarvan heeft heeft premier Rutte natuurlijk gelijk met de door hem veel gebezigde stelling dat het economisch gesproken wel heel sober wordt als alleen zaken gedaan mogen worden met landen die dezelfde normen hanteren als Nederland.

Een goed teken is in elk geval dat Nederland via de speciaal voor dit onderwerp aangestelde mensenrechtenambassadeur eind vorig jaar voor het eerst sinds 2009 in China weer met diverse organisaties en betrokkenen over dit thema kon spreken. Van het grootste belang is immers dat met China hierover een open dialoog kan worden gevoerd .

In dit verband: de vrouw van president Xi Jinping zal zondag bij haar bezoek aan de Keukenhof een speciale tulp dopen. Wellicht is dit een goede gelegenheid om de Chinese gasten te herinneren aan het bestaan van de Nederlandse mensenrechtentulp. De tulp die de Chinese activiste Ni Yulan twee jaar geleden niet in ontvangst kon nemen omdat zij kort daarvoor was gearresteerd.