Buikje blijft, de fitnesskosten óók

Een kwart van de mensen met een abonnement komt niet vaak in de sportschool. Opzeggen valt niet altijd mee. „We doen niets wat niet mag.”

Dat buikje leek zo erg niet. Beetje wintervet. Maar nu het voorjaar eraan komt en de kleding luchtiger wordt, wil je er toch iets aan doen. Naar de sportschool dus. Dagen spierpijn na de eerste keer – en de tweede. Dan kun je een keertje niet trainen door overwerk, en ga je een keer niet omdat de zon schijnt op zaterdagochtend. Sporten? Pfff, volgend jaar een nieuwe kans. Het abonnement stopzetten dan maar.

Maar dat is bij sommige fitnessketens moeilijker dan gedacht. Wie denkt te hebben opgezegd, blijkt niet het juiste formulier te hebben ingevuld, betaalt nog maanden later voor een al dan niet ingeleverd lidmaatschapspasje of komt erachter dat het jaarabonnement inclusief twee gratis maanden bestaat uit een jaar sporten plús die twee maanden.

Een ervaring van zomaar twee sportschoolbezoekers: ze zegden op aan de balie en per e-mail, maar het maandbedrag werd wel afgeschreven. Een medewerker zei telefonisch van geen opzegging te weten en het bedrijf schreef opnieuw abonnementsgeld af. De vrouwen stopten de automatische incasso en kregen daarop een aanmaning. Pas toen ze het daarvoor bestemde formulier hadden ingevuld én nog een maand hadden betaald, stopte het lidmaatschap.

De Consumentenbond ontvangt een constante stroom klachten over sommige fitnessaanbieders, vooral lowbudgetketens. Recent voorbeeld: iemand moet 30 euro aan incassokosten betalen over een bedrag van nog geen 6 euro. „Het bedrag blijft dan wel binnen wettelijke grenzen, toch is het buitenproportioneel”, zegt woordvoerder Joyce Donat.

Niet de schoonheidsprijs

Moeten sportschoolbezoekers niet gewoon beter de kleine lettertjes lezen? Niet altijd. De Consumentenbond sprak ruim een jaar geleden fitnessketen Fit For Free aan op klantonvriendelijke algemene voorwaarden, op basis van de Wet Van Dam. Volgens die wet moet sinds 2011 een abonnement voor onbepaalde tijd maandelijks kunnen worden opgezegd. Bij Fit For Free kon opzeggen toen alleen via een postbus. De sportschool paste de voorwaarden aan.

„We doen niets wat niet mag”, zegt Sander Adriaanse, operationeel manager van Fit For Free. „Alleen verdiende het niet altijd de schoonheidsprijs qua duidelijkheid. We zijn nu druk bezig alles helder te maken. Het grootste deel van de klachten vervalt ook, want op het inschrijfformulier staat groot dat je lid wordt voor een jaar, en dat je daarna pas maandelijks kunt opzeggen. Daar kun je bij een telefoonaanbieder toch ook niet onderuit.”

Ronald Wouters, directeur van Fit!Vak, de brancheorganisatie voor erkende sport- en bewegingscentra, zegt dat opzegproblemen „bijna niet” spelen bij de aangesloten sportscholen. Hij kent de verhalen over moeilijkheden met opzeggingen en raadt aan alleen lid te worden bij een bij Fit!Vak aangesloten sportschool, die met de Consumentenbond afgesproken voorwaarden hanteert.

Woordvoerder Donat van de Consumentenbond adviseert om een ontvangstbevestiging te vragen bij een opzegging om problemen te voorkomen. En die problemen zijn er volgens haar wél – bij centra die niet bij de brancheorganisatie zijn aangesloten. Ze sluit niet uit dat de Consumentenbond de komende tijd opnieuw bedrijven in de branche zal aanspreken.

Minder loyaal

Fitnessondernemers hebben er belang bij consumenten voor zich te winnen. Want hoewel de branche de laatste jaren snel is gegroeid – naar een totale omzet van zo’n 1 miljard euro – schrijft de Rabobank in een trendrapport van afgelopen oktober over een „verdringingsmarkt” die 2 procent kleiner zal worden.

Dat komt niet alleen door verzadiging van de markt en prijsconcurrentie, maar ook door de economische crisis. De consument besteedt minder, is minder loyaal aan een club en sluit minder vaak een langlopend lidmaatschap af, constateert de bank.

Dat merkt ook Fit!vak-directeur Wouters. „Mensen zijn kritischer op hun uitgaven. Ze zullen sneller abonnementen stopzetten waarvan ze amper gebruikmaken. Fitnesscentra verdienen steeds minder geld aan mensen die nooit komen.”

De omvang van die laatste groep consumenten, die dus ongemerkt de sportschool ‘sponsort’ zonder veel te trainen, is niet precies bekend. Wel staat in het trendrapport dat 25 procent van de ruim 3 miljoen Nederlandse fitnessers minder dan een keer per week naar de sportschool gaat.

„Ik blijf lid als een soort stimulans om ooit weer te beginnen”, zegt een al twee maanden inactief lid van een sportschool. „Misschien moet ik het opzeggen, maar dan ga ik zeker niet meer. Nu kan ik meteen trainen als ik het eens rustig heb op mijn werk en mijn motivatie er weer is.”

Nachtelijke sporters

Ook de gezondheidshausse maakt dat meer mensen écht gebruikmaken van hun abonnement. Fit!vak-directeur Wouters: „De meeste mensen die nu hun levenstijl willen veranderen, zijn boven de veertig en hbo-geschoold. Zij kiezen bewust voor fitheid en hebben daarbij meer te kiezen. Veel sportscholen bieden flexibele abonnementen aan, op door de consument gekozen tijden.”

Voor wie een sportschool zoekt, is zeker in steden de keus enorm. Zo zijn er aparte fitnesscentra of -avonden voor vrouwen, mindervaliden, revaliderenden, tieners, werknemers van hetzelfde bedrijf, nachtelijke sporters en sporters die elke keer persoonlijke begeleiding willen. Het meest actuele concept is volgens Wouters een fitnessclub en een sportvereniging onder een dak – het idee is dat de twee elkaar versterken.

De fitnessbranche is vernieuwend, vindt Paul Hover, die als onderzoeker van het Mulier Instituut voor sociaal-wetenschappelijk sportonderzoek meeschreef aan de Fitnessmonitor (2012). „De branche is bezig zichzelf opnieuw uit te vinden. Daarbij liggen de kansen vooral buiten: bootcamp, crossfit, hardloopcursussen en bijvoorbeeld samenwerking tussen sportverenigingen en onderwijsinstellingen.”

De Rabobank signaleert in het trendrapport een scheiding op de fitnessmarkt. Aan de ene kant de premiumclubs die sporten combineren met wellness, beauty en zorg en aan de andere kant de lowbudgetketens die stunten met prijzen en bezuinigen op alles: bij sommige sportscholen wordt de aerobicsles gegeven vanaf een videoscherm en hebben de lockers geen sloten. De tweede markt lijkt het meest lucratief voor investeerders: private-equityinvesteerder 3i nam in november voor 110 miljoen euro een meerderheidsbelang in Basic-Fit, de grootste fitnessketen van Europa die nu 280 miljoen euro waard is. De maatschappij had geen interesse in het chiquere HealthCity, dat van dezelfde eigenaar is.

Betalen voor de douche

Manager Adriaanse van Fit For Free spreekt liever van low price dan van low budget, in het segment waar zijn bedrijf zit. Maandag opent zijn 58ste vestiging in Kampen, twee weken later de 59ste in Emmen. „Wie de juiste verhouding heeft tussen prijs en kwaliteit krijgt de consument mee”, zegt hij. „Bij ons betaal je voor douches, want de meeste mensen gaan thuis in bad. Wie dat doet, hoeft niet voor de douche van een ander te betalen. Maar ik snap weer niet dat sommige sportscholen besparen op begeleiding en alleen een gastheer achter de balie zetten. Dat kan blessures als gevolg hebben.”

Betalen voor wat je afneemt, dat leidt tot maandabonnementen van een of twee tientjes. Onderzoeker Hover: „Wij zien dat de apparatuur bij lowcost-fitness altijd prima in orde is. Ze besparen vooral op huur en aankleding. Geen begeleiding kan blessures in de hand werken, maar kan ook leiden tot meer sociale interactie, doordat sporters elkaar helpen en adviseren.”

    • Michiel Dekker
    • XF
    • M