Achtergrond De reacties op de uitspraken van Geert Wilders

Golf aan reacties op Wilders: in Brussel en Den Haag

Hij is een racist, zijn optreden is „misselijkmakend”, hij zaait haat, doet mensen de koude rillingen over de rug lopen. Niet eerder bracht PVV-leider Geert Wilders zo’n golf aan geschokte reacties op gang als deze week toen hij in Den Haag een zaal PVV-aanhangers liet roepen om „minder” Marokkanen en daarna beloofde dat te „regelen”.

Na eerdere provocaties, zoals het verzinnen van het woord ‘kopvoddentaks’ en het bezwaar van Wilders tegen bewindslieden met een dubbele nationaliteit, werd nog wel gezegd dat veel aandacht Wilders maar zou belonen. Hij werd eenmaal vrijgesproken van het zaaien van haat. Nu verklaren politici, burgers (al dan niet van Marokkaanse afkomst) en maatschappelijke organisaties dat Wilders radicaliseert en tot expliciete afwijzing noopt.

Vicepremier Lodewijk Asscher (PvdA) had „met walging” gekeken naar de PVV-leider. Namens het hele kabinet noemde Asscher dat optreden gisteren „een triest hoofdstuk in onze politieke geschiedenis”. Ook noemde Asscher het optreden van Wilders „de vertoning” en „de show in het café”. Hij begreep dat mensen er „verbijsterd” door waren. Zelf noemde hij het niet, zoals PvdA-leider Diederik Samsom, „haat zaaien” of „racisme”. „Dat is aan het Openbaar Ministerie om over te oordelen en aan de rechter.”

Was het discriminatie? „In mijn ogen wel, ja.” En had hij nu weleens teruggedacht aan de tweet van een partijgenoot, waarin Wilders vergeleken werd met Hitler? „Als je kijkt naar zo’n schreeuwende kroeg, heb ik Hitler en de Tweede Wereldoorlog niet nodig om het afschuwelijk te vinden.”

De handelsrelaties van Nederland liepen volgens Asscher geen gevaar. Bij bevriende regeringen was er geen twijfel over het standpunt van de Nederlandse regering. Er was vanuit het buitenland wel „bezorgde belangstelling”.

In de nacht van donderdag op vrijdag zei premier Rutte in de marge van een Europees overleg in Brussel voor het eerst dat zijn partij, de VVD, niet meer kan samenwerking met een PVV „met deze opvattingen”. De VVD was de laatste partij die dat perspectief op nationaal niveau nog niet had uitgesloten, op de SGP na.

Van een afgesproken ‘cordon sanitair’ is geen sprake. Wel wil GroenLinks-voorman Bram van Ojik volgende week in de Tweede Kamer een debat over Wilders.

Ruim honderd aangiftes en honderden meldingen

In de Haagse Kloosterkerk is er zondag een speciale kerkdienst tegen racisme – en dan vooral tegen Wilders, want zijn uitspraken over Marokkanen zijn de aanleiding. De dienst, die om half twaalf ’s ochtends wordt uitgezonden door de EO en de Ikon, is een gezamenlijk idee van de kerken. „We moeten NEE zeggen”, stond er in een verklaring op de website van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) . PKN-synodevoorzitter Karin van den Broeke zei: „We willen hiermee een weerwoord geven aan de haatzaaierij die rond de verkiezingen expliciet naar boven kwam.”

Het motto van een jaarlijkse demonstratie tegen racisme, zaterdag om 13.00 uur op het Museumplein in Amsterdam, is: ‘Wij zijn allemaal Marokkanen’. De bijeenkomst is georganiseerd door het Comité 21 maart, een samenwerking van tientallen maatschappelijke organisaties – 21 maart is de internationale dag tegen racisme en discriminatie. De vakbonden, FNV, CNV en MHP, riepen vrijdag in een persbericht op om mee te doen aan die demonstratie. Hun boodschap: „We wijzen de uitspraken van Wilders af.”

Bij de politie is meer dan honderd maal aangifte gedaan tegen Wilders en zijn honderden meldingen binnengekomen. Het Openbaar Ministerie moet nu beslissen of het overgaat tot vervolging. In 2011 werd Wilders vrijgesproken van het aanzetten tot haat.