Vervolging deze keer kansrijker

Veel Marokkaanse Nederlanders reageren ludiek op Wilders met twitterselfies Toch maken ze zich wel zorgen Is hij strafbaar?

De foto’s op deze pagina zijn gemaakt voor de twitteractie met de hashtag #BornHere. Uit protest tegen de uitspraken van Wilders fotograferen Marokkaanse Nederlanders zichzelf met hun Nederlandse paspoort.

Dat de beelden van de scanderende PVV-aanhangers veel mensen onaangenaam hebben getroffen, is duidelijk. Maar is het ook strafbaar? Meer precies: is Wilders hiermee nu de grens overgegaan tussen het in vrijheid een politiek debat voeren en het aanzetten tot haat of discriminatie, wat strafbaar is?

Nogal wat mensen vinden het laatste. Gisteren deden meer dan honderd mensen en organisaties aangifte tegen Wilders, en ruim 500 mensen deden een melding bij de politie. Het Openbaar Ministerie moet nu beslissen of ze tot vervolging overgaat. Het zou niet de eerste keer zijn dat Wilders strafrechtelijk wordt vervolgd om zijn uitlatingen. En uit die eerdere vervolging, die in 2011 in vrijspraak eindigde, blijkt dat politici veel speelruimte krijgen.

De vrijheid van meningsuiting wordt in het recht stevig beschermd. Zeker bij politici die zich uitlaten over maatschappelijke kwesties. Zelfs uitlatingen die kwetsen, choqueren en verontrusten zijn toelaatbaar, heeft het Europees Hof van de rechten van de Mens (EHRM) bepaald. Die vrijheid is niet onbeperkt. Het EHRM heeft eerder bijvoorbeeld de Franse politicus Le Pen teruggefloten toen die opriep bepaalde groepen uit Parijs te verdrijven.

Het OM moest Wilders vervolgen van het gerechtshof, maar vroeg op alle punten vrijspraak. In hoofdzaak omdat Wilders het geloof aanviel, en niet de gelovigen. Het bekritiseren van geloof is volgens vaste rechtspraak niet strafbaar, ook al zijn gelovigen daardoor gekwetst.

Een vervolging voor Wilders’ uitlatingen op de verkiezingsavond heeft meer kans, zeggen hoogleraar Göran Sluiter, emeritus hoogleraar Jip Peters en advocaat Gerard Spong.

Spong noemt de uitlatingen „puur discriminatoir”. „Hij probeerde het later nog te redden door te zeggen dat hij het alleen had over criminele Marokkanen. Dat helpt niet. Hij heeft het immers niet over criminele Engelsen, Bulgaren, of Russen. Hij voelde kennelijk aan zijn water aan dat hij over de schreef was gegaan.” Hij verwacht niet veel van het OM en noemt de eerdere uitspraak van de rechtbank „afgrijselijk laffe rechtspraak”. „Maar ik hoop dat het OM en de rechtbank bij zinnen komen.”

Sluiter: „Indertijd oordeelde de rechtbank al dat Wilders op de grens van het toelaatbare zat. En deze uitspraak gaat nog weer een stap verder: hij slingert de samenleving in dat Marokkanen uit Nederland verbannen moeten worden. Als dat in Bosnië gezegd wordt van een bevolkingsgroep, noemen we dat oproepen tot etnische zuivering. Ik wil deze uitspraak nog niet als een dergelijke oproep kwalificeren, maar het is heel ernstig.”

In wezen gaat het om de vraag wat wij in het maatschappelijk debat nog aanvaardbaar vinden, zegt Sluiter. „De verontwaardiging die dit oproept is voor die beoordeling van belang, en die is veel groter dan de vorige keer.” Ook is er geen twijfel dat het over mensen gaat, niet over de religie. ,,Als we hier niets mee doen, weet ik niet wat we dan wél kunnen verbieden.”

Volgens Peters is de context waarin de uitspraak wordt gedaan belangrijk. „Die eerdere uitspraken waren veel preciezer, dat waren politieke uitspraken. Dit is in een zaal roepen: hoe minder, hoe beter. Dat is geen politieke uitspraak.” Peters vindt dat de bescherming van de vrijheid om politieke uitlatingen te doen heel zwaar moet wegen. „Maar niet als het overgaat in pure stemmingmakerij.”

    • Elsje Jorritsma