Hilhorst: ‘Ik zou alleen maar in de weg staan’

PvdA-leider Amsterdam treedt af na nederlaag

De sinds gisteren oud-lijsttrekker Pieter Hilhorst: „Toen ik de overstap maakte dacht ik dat ik de juiste man op de juiste plaats was.” foto olivier middendorp

In heel Nederland is de PvdA verpletterend verslagen bij de gemeenteraadsverkiezingen, maar alleen in Amsterdam heeft een kopstuk er consequenties aan verbonden. Lijsttrekker en wethouder Pieter Hilhorst maakte gisteren zijn aftreden bekend. Voor het eerst sinds 1949 kreeg zijn partij niet de meeste stemmen in de hoofdstad. „Ik heb het tij niet kunnen keren”, lichtte Hilhorst toe. „Het zat de partij overal tegen, maar in Amsterdam is de PvdA zolang de grootste geweest; het verlies komt hier extra hard aan.”

Hij lichtte gisterochtend op het stadhuis zijn naaste partijgenoten in, onder wie fractievoorzitter Marjolein Moorman en campagneleider Coen Pustjens. Het woord ‘aangeslagen’ is een zwakke aanduiding voor de stemming in de wethouderskamer. De scheidend lijsttrekker moest even slikken voor hij kon zeggen: „Het is me niet gelukt over te brengen waar ik voor sta.”

Hij was columnist en dagvoorzitter voor hij wethouder werd. „Ik ben de politiek in gestapt om het verschil te maken, maar nu moet ik toegeven dat ik niet meer degene ben die kan helpen dat verschil te maken. Ik zit eerder in de weg. Ik moet plaats maken opdat de PvdA met een schone lei verder kan. Er is een grotere kans om mijn idealen te verwezenlijken als ik opstap.”

Hilhorst verwees naar de „ingewikkelde processen” die nu op de partij afkomen: de collegeonderhandelingen. „Wij zijn nog altijd de tweede partij en dat brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Daarmee omgaan zou lastiger worden mét dan zonder mij. Als ik zou aanblijven, zou het gesprek steeds eerst gaan over wat ik moet of wat ik doe.”

Hij denkt niet dat de uitslag zo slecht is uitgevallen „door iets wat ik verkeerd heb gedaan”. De blunder van de belastingdienst, die 188 in plaats van 1,88 miljoen aan toelagen uitkeerde, is in de media en de debatten wel steeds aan hem als verantwoordelijk wethouder blijven kleven. „Heel veel Amsterdammers wisten dat niet eens”, zegt Hilhorst nu. Maar hij weet ook: „Het beeld van mij als wethouder financiën, dat is niet goed. Ik ben pas bekend geworden toen ik onder vuur kwam te liggen.”

Hij wil daar niet over klagen, zegt hij met nadruk. „Ik kijk niet naar anderen, ik kijk naar mezelf.”

„Toen ik de overstap maakte dacht ik dat ik de juiste man op de juiste plaats was.” Hij wijst op de boeken die hij schreef over een nieuwe verhouding tussen burgers en overheid. Vorig jaar, met de socioloog en GroenLinks’er Jos van der Lans: Sociaal doe-het-zelven. „De omgang met de taken die de gemeente van de rijksoverheid krijgt, „daar had ik uitgebreide ideeën over”.

Speculeren over de vraag of het anders had kunnen lopen als hij niet een zware wethouderspost had vervuld, vindt hij zinloos. „Ik heb gesolliciteerd op de portefeuille die Lodewijk Asscher achterliet. Daar hoorde financiën bij.”

Met Asscher heeft hij ’s avonds telefonisch overlegd toen de omvang van de nederlaag duidelijk was. En met Hans Spekman. Hij wil niet zeggen wat hij besproken heeft, of hem is gevraagd op te stappen of juist aan te blijven. „Ik heb een heleboel mensen gesproken en daarna het besluit genomen.”

Toen hij woensdagavond thuiskwam, heeft hij met zijn studerende dochter zitten praten. Zij speelde met het idee om een toneelstuk te schrijven over wat met haar vader is gebeurd. „Toen ze dat zei dacht ik ineens: ik heb zelf al zo’n toneelstuk geschreven. De Nederlaag. Over de nacht na een verkiezingsnederlaag. Die lijsttrekker trad ook af. Maar de voorgeschiedenis was wat gemener dan bij mij.”

Hij begint een zin: „Ik vind het heel erg dat er zoveel mensen zijn die uiteindelijk…” Dan zegt hij hoe laag de opkomst was onder Surinamers: 25 procent. „Mensen die op ons zouden stemmen, maar ons in de steek hebben gelaten.” Hij denkt even na op de vraag of de gevreesde tweedeling, waar zijn campagne op inzette, met D66 als grootste partij dichterbij komt. Dan: „Ik weet zeker dat de stad socialer was geweest met een grotere PvdA.”

    • Bas Blokker