De Vriend nieuwe chef Residentie Orkest

Jan Willem de Vriend (51) wordt in 2015 een van de twee nieuwe vaste dirigenten van het Residentie Orkest, vooral voor vroege muziek van Bach tot Schubert.

Jan Willem de Vriend: ‘Residentie Orkest wil laten horen: wat wij doen is geen extraatje, maar ons leven’ Foto Roger Cremers

Hij stond „perplex” en vindt het „ongelooflijk leuk”. Dirigent Jan Willem de Vriend wordt in het seizoen 2015/16 vaste dirigent van het Haagse Residentie Orkest, in het bijzonder voor de vroege muziek van Bach tot Schumann. Hij zal het orkest zes weken per seizoen leiden, te beginnen voor een periode van vier jaar.

Roland Kieft, sinds vorig jaar artistiek directeur van het in 1904 opgerichte Residentie Orkest, noemt de concerten die De Vriend afgelopen seizoen bij zijn orkest dirigeerde de beste die hij hoorde. „Een stap op weg naar uitdieping van ons profiel als hét symfonieorkest voor oude muziek. De Vriend is specialist, maar geen dogmaticus. Hij borrelt van de ideeën én weet zijn enthousiasme over te brengen. Dat hij Nederlander is, helpt ook bij de communicatie met publiek en potentiële sponsoren. Het maakt hem ook voor onze nieuwe, thematische concertformats zeer geschikt.”

De Vriend verheugt zich erop aan een authentieke stijl in het klassieke en romantische repertoire, zegt hij. „Brahms wilde geen zestien eerste violen, maar tien. Ook met andere blaasinstrumenten kun zo’n symfonie opeens heel anders laten klinken. Dat eist een open houding van de musici, maar dat was juist wat me trof bij de eerdere samenwerkingen. Iedereen wil laten horen: wat wij doen is geen extraatje, maar ons leven. Ik denk dat het Residentie Orkest er verstandig aan doet zijn urgentie dáár te bewijzen. We moeten reëel zijn: voor groot symfonisch repertoire zijn het Rotterdams Philharmonisch en het Concertgebouworkest vlakbij.”

Naar een nieuwe chef werd in Den Haag drie jaar vergeefs gezocht. Eerdere rondzoemende benoemingen (Pablo Heras-Casado, Xian Zhang) ketsten af doordat kandidaten werden afgeschrikt door de zware subsidiekorting waar het orkest in 2013 mee werd geconfronteerd. Het moest toe met een derde minder geld en zich gaan vooral toeleggen op oude (klassieke) en nieuwe muziek. „Eén vaste chef die er weinig is en die vooral hoogromantische werken wil leiden, past niet meer bij ons”, concludeert directeur Kieft. Naast De Vriend als vaste man voor oude muziek wordt gezocht naar een tweede vaste dirigent, een „jonge hond vol dadendrang”, die vooral muziek van Mahler tot nu zal dirigeren.

De Vriend blijft ook tot minstens 2017 chef van het Ned. Symfonieorkest (Orkest van het Oosten) in Enschede. De Vriend: „Mijn loyaliteit ligt daar óók. Als dirigent heb ik er veel kansen gekregen. Ik vreesde een gewetensconflict, maar doordat ik in Den Haag niet echt ‘de chef’ word, zijn die twee orkesten goed te combineren. Bovendien breng ik de ervaring mee die ik in Enschede heb opgedaan. De vrijdagserie in Enschede zit inmiddels vol. Ik ben ervan overtuigd dat dat in Den Haag ook kan.”