‘Zuma loog over te duur verbouwd huis’

Ombudsman oordeelt vernietigend over huis president. Maar het ANC is niet van plan hem te ontslaan.

De ombudsman oordeelde dat de bouw van een „bezoekerscentrum, een veekraal, een kippenren, een zwembad en een amfitheater” in Zuma’s dorp onmogelijk „veiligheidsmaatregelen” konden zijn. Foto AFP

De witte en zwarte staatshoofden die in de afgelopen dertig jaar Zuid-Afrika regeerden, verbouwden allemaal hun huis omwille van de veiligheid van hen en hun gezin. Pieter Willem Botha (20 miljoen rand), Frederik Willem De Klerk (42 miljoen rand), Nelson Mandela (32 miljoen rand) en Thabo Mbeki (8 miljoen rand).

Jacob Zuma heeft met zes echtgenotes zonder twijfel de grootste familie in deze reeks. Maar de 246 miljoen rand (16 miljoen euro) aan belastinggeld die Zuma volgens de laatste berekeningen nodig had om het huis in zijn geboortedorp Nkandla aan te passen, zijn „buitensporig” en „onwettig”.

Zo oordeelde de nationale ombudsman gisteren in een langverwacht rapport van 400 pagina’s over Nkandla-gate, zoals het schandaal in de Zuid-Afrikaanse pers is gaan heten. De ombudsman oordeelde dat de bouw van een „bezoekerscentrum, een veekraal, een kippenren, een zwembad en een amfitheater” in Zuma’s dorp onmogelijk als „veiligheidsmaatregelen” konden worden afgeschreven. Hij moet die verbouwingen terugbetalen aan de staat. De ombudsman oordeelde ook dat de president niet de waarheid sprak toen hij het parlement in 2011 en 2012 vertelde dat zijn familie de verbouwing zelf had betaald.

De ombudsman gelooft echter dat de president te goeder trouw was en niet bewust het parlement verkeerd heeft geïnformeerd. De grootste oppositiepartij in Zuid-Afrika vindt het rapport zo belastend dat zij per direct een procedure wil beginnen om de president af te zetten. Maar dat poogde de DA al eerder, zonder succes.

Het verbouwingsschandaal was een van de redenen waarom Zuma in december ten overstaan van de hele wereld werd uitgejoeld tijdens de herdenkingsdienst voor Nelson Mandela. De secretaris-generaal van het ANC reageerde vanochtend laconiek. „Als er zaken zijn waarvoor de president zich moet verantwoorden, dan zal het ANC hem oproepen om vragen over die zaak te beantwoorden. Ik weet niet wie u heeft gezegd dat de president niet ter verantwoording is geroepen of zal worden geroepen”, zei hij. Aftreden van de president voor de verkiezingen sloot hij. „Als we mensen blijven ontslaan, dan is er over tien jaar geen ANC meer over.”

President Zuma is lijsttrekker en zijn partij heeft het volle vertrouwen op 7 mei met een ruime meerderheid van stemmen te worden herkozen. Ondanks Nkandla, ondanks de bezoedelde naam van Zuma en ondanks de opkomt van populisten als Julius Malema die na twintig jaar de almacht van het ANC bedreigen.

Het ANC kreeg bij de laatste verkiezingen in 2009 65 procent van de stemmen, ondanks een ander corruptieschandaal dat al aan Zuma kleefde nog voor hij president werd. De aanklacht tegen hem werd toen twee weken voor de verkiezingen op technische gronden ingetrokken.

De regering liet de verbouwing al eerder onderzoeken maar kwam in december vorig jaar tot de conclusie dat de president geen blaam trof voor de hoge kosten. Het mismanagement was hooguit de ambtenaren aan te rekenen die het project geleid hadden. Het zwembad was geen zwembad, maar een waterreservoir „tegen brand”.

„De president aanvaardde alle veranderingen stilzwijgend en profiteerde buitengewoon van de dure investeringen in de niet aan veiligheid gerelateerde inrichtingen van zijn privéverblijf”, schrijft de ombudsman nu. De regering probeerde publicatie van het rapport vergeefs te voorkomen in een kort geding, met het argument dat het „de veiligheid van de president” in gevaar zou brengen.

    • Bram Vermeulen