D66 kan links- en rechtsom

De beoogde strijd met GroenLinks kwam er eigenlijk nooit.

D66 won in Utrecht, net als in de andere steden, met overmacht. Het klimt van negen naar dertien zetels. GroenLinks, voorheen de grootste partij, verliest een zetel en heeft er nu negen. De PvdA krijgt – pijnlijk – ruim duizend stemmen minder dan de VVD en wordt dus ook over rechts verslagen. Beide partijen komen op vijf zetels. D66 heeft de touwtjes in handen, en beaamt: moeizame collegeonderhandelingen dreigen.

Op papier stond Utrecht voor een clash tussen D66 en GroenLinks. Echt oorlog werd het niet. Geen verrassing voor D66-lijsttrekker Klaas Verschuure, die na een lijsttrekkersdebat al zei dat zijn partij „eigenlijk nauwelijks weerstand” ondervond.

De campagne was er sowieso een zonder veel vuurwerk. Gebrek aan polariserende onderwerpen, zeggen de campagneteams. Het megacomplex met bibliotheek en bioscoop van ruim 80 miljoen euro was perfect campagnemateriaal, maar het werd een paar weken voor de verkiezingen geschrapt.

Partijen grepen de overdracht van zorgtaken naar de gemeente ook nauwelijks aan. Tekenend was het lijsttrekkersdebat in popzaal Tivoli. Na lang praten over belastingen, parkeertarieven en milieuzones vroeg GroenLinks-lijsttrekker Heleen de Boer vijf minuten voor tijd waarom het niet over de zorg was gegaan. Informeel gaf een lijsttrekker van een grote partij toe dat zorgtransities „geen goed campagnemateriaal” zijn, en „niet te verpakken in verkiezingsslogans”. Jolande Uringa, die gisteren een zetel voor de ChristenUnie won, zei al: „De lijsttrekkers hebben onvoldoende verstand van de zorgportefeuille en de transities. Ze branden de vingers er niet aan.”

Het bleef tussen D66 en GroenLinks bij speldeprikken. Arjan Kleuver, nummer drie voor D66, zei dat GroenLinks-wethouder Mirjam de Rijk „gewoon niet luistert” naar wat er speelt. Belangrijker, achteraf, is de verkiezingsbelofte die GroenLinks strategisch plaatste: wij helpen rechts niet aan een meerderheid in het college. GroenLinks, herhaalden raadsleden gisteren, gaat niet met de VVD in een college. D66 flirtte tijdens de campagne openlijk met de VVD.

Nu kan D66 collegeonderhandelingen voeren ‘over links’ en ‘over rechts’. Verschuure hield gisteren zijn kaarten tegen de borst: „Ik ga koffie drinken met alle partijen.”

De PvdA wist al lang dat ze in Utrecht niet om de prijzen streed. Ze maakt nog wel kans op een plek in het college, maar moet dan veel punten inleveren, én een wethouder. Is de partij daartoe bereid? De PvdA ontbrak sinds de Tweede Wereldoorlog nooit in een Utrechts college. Haar raadsleden twijfelen nu en spreken over „herbezinning.”