Ontslag burgemeester fnuikt vredesproces met FARC

Ontslag van de burgemeester van Bogotá wordt gezien als aanval op links in Colombia.

Het doek is gevallen voor Gustavo Petro, de linkse oud-guerrillastrijder en burgemeester van de Colombiaanse hoofdstad Bogotá. Na een conflict dat de krantenkoppen in Colombia sinds december domineert, heeft president Juan Manuel Santos gisteren besloten vast te houden aan een gerechtelijk besluit dat Petro moet aftreden.

De aanleiding van de val van Petro (53) lijkt triviaal: een mislukte poging om de vuilnisophaal te reorganiseren. Maar zijn verwijdering als burgemeester kan volgens velen invloed hebben op de uitslag van de presidentsverkiezingen in mei en het vredesproces met de FARC (Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia).

Petro’s ontslag en het bijbehorende verbod om de komende 15 jaar een politieke functie te vervullen worden alom uitgelegd als een aanval op links. Zelfs Colombianen die hem niet steunen, beschouwen het als een overdreven harde maatregel.

In december besloot de aanklager van Colombia, de rechtse Alejandro Ordóñez, dat Petro moest aftreden vanwege fouten die de burgemeester had gemaakt toen hij probeerde de geprivatiseerde vuilnisophaal van Bogotá weer een publieke taak te maken. Door slechte planning hoopte de vuilnis op in de straten.

Maar stinkende vuilniszakken werden al snel een bijzaak. Aanhangers van Petro, een mogelijke presidentskandidaat voor de verkiezingen van 2018, gingen de straat op. Ze vonden dat de straf, en met name het feit dat hij voor lange tijd buiten de politiek werd gezet, in werkelijkheid bedoeld was om een linkse politicus het zwijgen op te leggen.

Dat ligt gevoelig in Colombia, waar links van oudsher grote moeite heeft om zeggenschap te krijgen. Het leidde in het verleden tot de oprichting van gewapende linkse groepen, zoals de FARC en M-16, een kleinere guerrillabeweging waarin burgemeester Petro in zijn jonge jaren streed.

Burgemeester Petro hield gisteren een afscheidsrede op het balkon van het stadhuis van Bogotá, waarin hij zei dat het „de gevestigde politieke orde” niet in staat is om „diversiteit” te accepteren. Hij noemde het een „politieke, electorale berekening”.

De affaire-Petro kan een verkillend effect hebben op de vredesbesprekingen die sinds 2012 in de Cubaanse hoofdstad Havana worden gehouden tussen de Colombiaanse regering en de FARC en een eind moeten maken aan vijftig jaar gewapend conflict.

Een van de voorwaarden voor vrede van de kant van de FARC is dat ze hun oorspronkelijke strijd voor de arme boeren van Colombia via de politiek mogen voortzetten. De lotgevallen van oud-guerrillastrijder Petro zorgen voor scepsis bij de FARC.

Het gedwongen ontslag kan ook effect hebben op de presidentsverkiezingen van 25 mei. De centrumrechtse president Santos aast ook op linkse stemmen, maar deze mensen zijn tegen hem in het harnas gejaagd door de affaire-Petro. Ook dit is van belang voor het vredesproces met de FARC: als de ultraconservatieve Oscar Zuluaga wint, worden de onderhandelingen waarschijnlijk gestaakt.