Column

NOS mist het omslaan van politieke bladzijde

Rachid Finge in ‘Nederland Kiest’ (NOS).

Het is nauwelijks meer voor te stellen: een verkiezingsavond zonder websites met interactieve uitslagenkaart en zonder Twitter. Dat je afhankelijk zou zijn van de uitslagen die Herman 'Schermman' van der Zandt op zijn speelgoed te voorschijn tovert en je na anderhalf uur nog steeds zou moeten teren op Renswoude, Vlieland en Zuidhorn en een krakkemikkige prognose.

Als je alleen de NOS-uitzending Nederland Kiest op Nederland 1 zou hebben bekeken en daarna naar bed was gegaan, dan zou je denken dat de PVV in Den Haag de grootste was geworden. Pas in het slotdebat zou je van Sybrand Buma hebben begrepen dat zijn CDA zelfs de prognoses verslagen had. Het CDA eindigde op 14,4 procent en niet op 10,9 procent, zoals onderzoeksbureau IPSOS op basis van een exit poll om half tien meldde en wat de hele avond herhaald bleef worden.

Je zou wel hebben meegekregen dat de PvdA en in mindere mate de VVD op hun donder hadden gekregen, en dat D66, de SP en de lokale partijen de winst opstreken. Maar je zou niet de eerste SGP-vrouw Lilian Janse in Vlissingen gehoord hebben, veel van de beroering onder lokale politici gemist hebben en pas de volgende ochtend erachter zijn gekomen dat de PVV in beide gemeenten waar de partij meedeed achteruit ging.

Op Twitter ging het bovendien vooral over de politieke kamikaze van Wilders. Vermoedelijk getergd door de aanhoudende nazivergelijkingen had hij maar eens een klassieke speech van Goebbels uit 1943 geparafraseerd („Wollt ihr den totalen Krieg?”) en zijn aanhang retorisch gevraagd of ze meer of minder PvdA, meer of minder Europa en meer of minder Marokkanen wilden. De laatste vraag leidde tot een gescandeerd „Minder! minder!” en het antwoord van de leider: „Gaan we regelen!”.

De NOS vertoonde de beelden en analist Dominique van der Heyde meende dat Wilders „expres scherp aan de wind voer” om niet te hoeven samenwerken met andere partijen, die hem nu wel definitief zouden uitsluiten. Maar wat de televisie miste was de storm die buiten in de echte wereld opstak. Iets daarvan sijpelde door in bloemlezingen van Rachid Finge, redacteur sociale media: VVD-mastodont Frans Weisglas die zijn partij via Twitter opriep nog dezelfde avond de PVV in de ban te doen, Marokkaanse Nederlanders die foto's plaatsten van zichzelf met hun Nederlandse paspoort en de hashtag #bornhere en zelfs een artikel op de website van The Washington Post dat het incident meewarig beschreef.

Als het in The Washington Post staat, dan moet het toch wel van enig belang zijn. Op z'n minst hadden we een analyse verwacht van een eventueel verband tussen Wilders’ sprong naar voren en interne partijstrubbelingen. Of een vraag in het slotdebat met de fractievoorzitters in de Tweede Kamer over mogelijke gevolgen voor politieke cultuur en samenleving.

Het ging echter eerder over gevolgen voor de regering Rutte II en de coalitievorming in de toekomst. Dat Nederland gisteravond een bladzij omsloeg, dat een vernieuwerspartij uit de middenklasse de grootste werd in oude industriebolwerken als Tilburg, Enschede en Zaanstad, dat het platteland weer het CDA omarmt, dat men in het buitenland eerder het geluid van marcherende laarzen herkent dan wij zelf, dat alles stond niet op de agenda van Nederland Kiest.