Leiden stemt vooral voor D66 op gevoel

Wat is er nu opeens zo aantrekkelijk aan D66? In 2006 werd de partij nog bijna opgeheven En wat gebeurt er straks met onze uitgebrachte stemmen?

Het had niet veel gescheeld of D66 was er niet meer geweest. In 2006 werd de vraag gesteld of de partij nog bestaansrecht had. Bij de Tweede Kamerverkiezingen dat jaar waren de leden al blij toen de partij drie zetels kreeg.

En kijk nu eens. Tijdens de vorige gemeenteraadsverkiezingen, in 2010, werden er meer dan 500 raadszetels gewonnen. En bij de verkiezingen gisteren boekte de partij wéér een flinke winst. In Utrecht bijvoorbeeld een monsterzege met 31,9 procent van de stemmen.

Hoe kan dat toch? Wat is er ineens zo aantrekkelijk aan de liberale middenpartij?

We vroegen het de kiezers in Leiden, waar D66 sinds 2010 al de grootste is; de partij bezet er tien van de 39 zetels en blijft er ook na gisteren veruit de grootste partij. Wat viel op? Niemand had het over bestuurlijke vernieuwing, de aloude ‘kroonjuwelen’ zoals de gekozen burgemeester of het referendum. Vaakst gehoorde reden om wel voor D66 te kiezen? Onderwijs.

„Voor mij is dat veruit het belangrijkste thema”, zegt Bas Beijk (24). Francine Maessen (20), student film- en literatuurwetenschap, is het daarmee eens. „Die partij probeert de universiteit en gemeente beter te laten samenwerken.” In Leiden wil D66 de onderwijsbezuinigingen terugdraaien, ‘meer aandacht voor excellente leerlingen’ en ‘investeren in mediawijsheid’, aldus het verkiezingsprogramma.

Maessen heeft net gestemd. Samen met vrienden zit ze op een terras tegenover het Academiegebouw. Tafelgenoot Wytze Wolthuyzen (21) stemde ook D66. Hij bepaalde vanochtend pas welke partij het zou worden. „Ik vind verkeer belangrijk”, zegt hij. „En…” Hij richt zijn blik naar de straatklinkers. „D66 was toch voor halvering van het aantal bussen op de Breestraat?” Het blijft stil. „Sorry, ik weet het niet zo goed.”

Een enkeling las het programma

Die reactie klinkt vaker. Slechts een paar van de stemmers zegt het partijprogramma echt te hebben gelezen. Vaak is de keuze gebaseerd op gevoel, en gaf de invuloefening op stemwijzer.nl de doorslag. D66 blijkt een ideaal alternatief voor de impopulaire PvdA.

Wat de partij de afgelopen jaren voor de stad heeft betekend, ook daarover blijven de meesten een antwoord schuldig. De kiezers zeggen zich bij hun keuze nauwelijks te laten leiden door de woorden en daden van de partij in de Tweede Kamer, al krijgt fractieleider Alexander Pechtold lof – hij „spreekt heldere taal” en komt „betrouwbaar” over.

Opvallend vaak komt het thema verkeer ter sprake. Na onderwijs en een „groene stad” is het de belangrijkste reden voor Alice Clijncke (36), die net met haar twee jonge kinderen uit het stembureau bij de Hooglandse Kerk komt. „Ik ben voor minder verkeer op de Hooigracht”, zegt ze. En ze heeft nog een vierde reden om op D66 te stemmen. „Die partij heeft gewoon goede, kundige raadsleden. Landelijk stem ik soms anders, maar hier geeft dat echt de doorslag.”

De raad luistert beter naar de burger

Ook Eric Lameijer (37) prijst de raadsleden. „De gemeenteraad is collegialer geworden”, zegt Lameijer, een naar eigen zeggen „rondhoppende” kiezer die werd verleid D66 te stemmen door de standpunten over duurzaamheid – de partij zet in op hernieuwbare energie en ‘zero waste-beleid’ voor de eigen werkzaamheden van de gemeente. „Er wordt meer overlegd. De raad luistert beter naar de burger.” Een voorbeeld daarvan is het Singelpark, een initiatief om langs de singel een park aan te leggen.

De populariteit van D66 in Leiden zou te maken kunnen hebben met het feit dat er veel hogeropgeleiden in de stad wonen, denken Daniël Op den Buysch (19) en Tessa van Breeden (20). „D66 past het beste bij studenten”, zegt de laatste, een student Frans met hese stem. „De VVD heeft ook goede punten, maar daar voel ik me niet door aangesproken, die gaan niet over mij. In Leiden doet de partij veel aan studentenhuisvesting. Daar hebben we wat aan.”

En ook voor afgestudeerden zonder werk kan D66 iets betekenen. Dat is voor Robbert Niese (24) de voornaamste reden om op de partij te stemmen. Hij studeerde af in de rechtsgeleerdheid, nu zit hij zonder baan. „De gemeente regelt werkervaringsplekken voor jonge afgestudeerden zoals ik”, zegt hij. Over een week begint hij bij de gemeente, dan gaat hij bezwaarschriften behandelen over parkeerboetes. „Dat vind ik zo goed: die partij komt met concrete oplossingen. Ideologie is secundair.”

Straalt D66 dan uit dat de partij afstand heeft gedaan van zijn idealen? „D66 is pragmatischer geworden”, denkt Niese. „Alleen over bestuurshervorming is de partij nog heel idealistisch.”

    • Merlijn Kerkhof