Instituut verwerft kunstschat: archief schilder Kees van Dongen

Detail uit brief van 6 maart 1924. Foto RKD

Het Nederlands instituut voor kunstgeschiedenis (RKD) heeft een bijzonder en tot nu toe onbekend archief van de Nederlandse schilder Kees van Dongen (1877-1968) verworven. Het gaat om honderden foto’s, tientallen geïllustreerde brieven, reisverslagen, tentoonstellingsuitnodigingen, agenda’s en schetsboekjes uit de periode 1916-1928, toen Van Dongen in Parijs samenwoonde met de joodse ontwerpster Léa Jacob, beter bekend als Jasmy. De kunsthistorische schat werd vorig jaar in een woonhuis in Parijs gevonden en op 17 december te koop aangeboden bij het Parijse veilinghuis Ader/Nordmann.

Het RKD deed in december een spoedaanvraag bij diverse fondsen om het archief aan te kunnen kopen en zo te voorkomen dat de brieven verspreid zouden raken over tal van verschillende kopers. In drie dagen tijd verzamelde Anita Hopmans, hoofd Collecties en Onderzoek bij het RKD, 350.000 euro om op de veiling mee te kunnen bieden. Uiteindelijk slaagde zij erin ruim driekwart van het archief aan te kopen. Daaronder ook een honderden pagina’s tellend biografisch manuscript dat Jasmy over Van Dongen schreef en dat een schat aan informatie bevat.

In de brieven aan zijn vriendin Jasmy ontpopt Van Dongen zich als een komische man. Zo schrijft hij op 6 maart 1924 dat hij nu nog mooier is, omdat hij veel is afgevallen. De brief, op zelfontworpen briefpapier, illustreert hij met twee mannetjes, één dikke en een dunne, en de woorden ‘Avant’ en ‘Après’.

Bronnenmateriaal over Van Dongen is uiterst schaars. De kunstenaar documenteerde zijn werken niet, en brieven waren er tot nu toe nauwelijks. „Voor Nederlandse musea die werk van Van Dongen in de collectie hebben, is dit archief een waardevolle aanvulling”, zegt Hopmans.

Het is de bedoeling dat het manuscript, de brieven en de foto’s in de toekomst digitaal ontsloten worden op de website van het RKD.

    • Sandra Smallenburg