Hé, mijn operatie kan veel goedkoper!

Op een nieuwe site kun je zien of jouw ziekenhuis duur of goedkoop is De site voorziet in een groeiende behoefte Bij de meeste behandelingen zijn er grote prijsverschillen tussen ziekenhuizen

Wat de toezichthouder kan, kunnen wij beter. Onder dat motto hebben een paar jonge ondernemers een website gebouwd waarop burgers kunnen zien of hun ziekenhuis in de buurt duur of goedkoop is.

Op watkostdezorg.nl kunnen patiënten de gemiddelde tarieven raadplegen voor de honderd meest voorkomende medische behandelingen in Nederland. Bezoekers kunnen ook zien wat de hoogste en laagste prijzen zijn die ziekenhuizen in Nederland in rekening brengen.

De informatie voorziet in een groeiende behoefte. De prijzen die ziekenhuizen met zorgverzekeraars afspreken zijn geheim, althans niet openlijk vergelijkbaar. Tegelijkertijd is het eigen risico voor patiënten de afgelopen jaren sterk gestegen. Inmiddels bedraagt dat 360 euro per persoon per jaar.

Zorgverzekeraars en ziekenhuizen spreken jaarlijks de tarieven voor zo’n vierduizend behandelingen af, maar maken die prijslijsten vanuit concurrentieoverwegingen niet bekend. Zij vrezen anders hun onderhandelingspositie te verliezen.

Honderden euro’s verschil

Thijs Sondag, een van de initiatiefnemers van de site, heeft daarom de openbare „passantentarieven” van de Nederlandse ziekenhuizen verzameld. Deze tarieven worden in rekening gebracht voor patiënten die niet verzekerd zijn of waarvan diens verzekeraar geen contract heeft afgesloten met het ziekenhuis. Hoewel sommige ziekenhuizen dit ontkennen, blijken deze passantentarieven een goede maatstaf voor de geheime tarieven die tussen verzekeraar en ziekenhuis worden afgesproken.

Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit, die als toezichthouder inzicht heeft in alle tarieven, liggen de openbare tarieven gemiddeld 10 tot 15 procent boven de geheime tarieven. Sondag en zijn compagnons onderzochten via een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur de relatie tussen de gemiddelde geheime tarieven en de gemiddelde openbare tarieven en komen tot de conclusie dat die „een bijna perfecte lineaire samenhang” hebben.

Wie acuut medische hulp nodig heeft, zal niet geïnteresseerd zijn in de prijsverschillen tussen ziekenhuizen. Maar voor makkelijker te plannen zorg kan dat wel relevant zijn. Wie naar het ziekenhuis moet en vooraf wil weten hoe duur of goedkoop zijn ziekenhuis is, kan vooraf informeren naar de prijs van de medische behandeling. Op de dinsdag gelanceerde site kan de patiënt vervolgens zien hoe dat tarief zich tot andere ziekenhuizen verhoudt.

Dat die tarieven extreem kunnen verschillen, toonde deze krant al eerder aan via een aselecte steekproef. NRC onderzocht de tarieven voor zeven medische behandelingen bij tientallen ziekenhuizen. Bij alle behandelingen werden prijsverschillen gevonden boven de 130 procent.

De nieuwe site biedt nu inzicht in de honderd meest voorkomende medische behandelingen. Wie voor een ontsteking aan het middenoor de polikliniek bezoekt is volgens watkostdezorg.nl 86 euro bij het goedkoopste ziekenhuis kwijt en 300 euro bij het duurste. Bij een operatie van die aandoening variëren de prijzen van 468 euro tot 2.226 euro voor een en dezelfde behandeling. Bij vrijwel de meeste medische behandelingen bedragen de prijsverschillen tussen de goedkoopste en duurste ziekenhuizen honderden procenten.

Zorgstelsel te ingewikkeld

Begin dit jaar maakte DBC Onderhoud, de landelijke organisatie die de definities voor medische verrichtingen vaststelt, voor het eerst enkele gemiddelde tarieven voor veelvoorkomende eenvoudige zorg bekend.

De instantie, gefinancierd door de Nederlandse Zorgautoriteit – een toezichthouder, besloot hiertoe omdat patiënten volgens haar onvoldoende zicht hebben op de kosten van een behandeling in het ziekenhuis.

De Nationale Ombudsman had eerder al zware kritiek op het gebrek aan inzicht in de zorg. Hij sprak zelfs van „een ramp”. Het zorgstelsel is volgens hem te ingewikkeld, te dwingend en technocratisch geworden.

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen heeft geen oordeel over de grote prijsverschillen bij ziekenhuizen. Volgens een woordvoerder zijn de verschillen het resultaat van de jaarlijkse onderhandelingen tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen. „De ene verzekeraar koopt van de ene behandeling meer in, de andere bedingt bij een andere behandeling korting.” Dat heeft te maken met voorkeuren van verzekeraars, aldus de woordvoerder. „Wij hebben ook geen inzicht in de individuele prijsverschillen”, zegt hij in een reactie.