Wilders wint niet, schopt rel

‘Minder Marokkanen’, scandeerden de PVV’ers. ‘Gaan we regelen’, zei Wilders.

De PVV van Geert Wilders zorgde voor twee verrassingen, gisteravond in Den Haag.

De eerste was het verlies van een raadszetel. De PVV had gehoopt in een tweestrijd met de PvdA de grootste partij in Den Haag te worden. Maar gisteravond, toen de uitslagen van de stembureaus langzaam bekend werden, bleek ineens sprake van een andere nek-aan-nekrace, met D66.

D66 won. Een stijging van zes naar acht zetels. De PVV werd wel opnieuw de tweede partij, maar verloor een zetel. Derde werd de PvdA, die flink daalt: van tien naar zes zetels.

De tweede verrassing van de PVV haalde de internationale media. In een hermetisch afgesloten café – waar Wilders het verlies van coalitiepartijen VVD en PvdA interpreteerde als winst voor hemzelf – vroeg hij zijn publiek of ze minder of meer Marokkanen in Nederland en Den Haag wilden. Het gescandeerde antwoord, minder, stemde hem zichtbaar tevreden. „Dat gaan we regelen”, beloofde hij zijn aanhangers triomfantelijk .

De kans dat hij die belofte waarmaakt is landelijk nul, en in Den Haag niet veel groter. Het is D66 dat de formatie van het college gaat leiden. En die partij heeft samenwerking met de PVV al uitgesloten.

D66’ers vielen elkaar vannacht in de armen, op het stadhuis in Den Haag. Een enkeling met tranen in de ogen. „Kicken man”, verzuchtte D66-wethouder Marjolein de Jong tegen een partijgenoot, na de bekendmaking van hun winst.

Mogelijke verklaring voor het Haagse zetelverlies van de PVV is de concurrentie van voormalig PVV-Kamer- en raadslid Richard de Mos. Nadat hij in 2012 niet meer bij de Kamerfractie van de PVV mocht blijven, begon hij in de Haagse gemeenteraad, waar hij ook in de PVV-fractie zat, voor zichzelf.

Als Groep De Mos profileerde hij zich als volkspartij „waar het groen-gele bloed door de aderen stroomt”. Hij krijgt drie zetels. Overigens verloor de PVV ook in Almere, de enige andere gemeente waar Wilders meedeed. Het aantal zetels blijft daar gelijk.

Een andere Haagse lokale partij deed het ook goed: de Haagse Stadspartij (HSP) beleeft met vijf zetels een ruime verdubbeling.

De electorale verschuivingen in Den Haag garanderen complexe collegeonderhandelingen.

De komst van het Spuiforum, het nieuwe onderkomen van het Nederlands Dans Theater, Residentie Orkest en Koninklijk Conservatorium, was hét thema van deze verkiezingen. Onder de Haagse bevolking is weinig draagvlak voor dit bouwproject, bleek uit peilingen. Daarom is het des te opvallender dat niet alleen tegenstander HSP, maar ook voorstander D66 wint.

De enige voorstanders, de huidige coalitiepartners PvdA, VVD, D66 en CDA, hebben samen 21 van de 45 zetels. De partijen die hen aan een meerderheid kunnen helpen, zijn precies de partijen die zich het felst uitlieten tegen de bouw: Haagse Stadspartij, SP en GroenLinks.

Indirect zorgde Geert Wilders nog voor een derde verrassing. Die kwam van VVD-leider en premier Mark Rutte. Zijn partij probeert altijd de confrontatie met Wilders de vermijden.

Maar gisteren reageerde de premier emotioneel op de taferelen bij de PVV. „Vreselijk, ik heb er een vieze smaak van in mijn mond.” Dat Wilders ook nog had gezegd dat hij het zou „regelen” vond Rutte „nog het ergste”. De premier: „Mensen die niet meedoen, hebben met mij een probleem, maar het maakt mij geen snars uit of hun familie hier al sinds de Tachtigjarige Oorlog is, of een paar decennia geleden naar Nederland kwam.”

De eerste oproepen van VVD’ers om de PVV nu ook eindelijk eens als coalitiepartner uit te sluiten, legde Rutte naast zich neer.