Wilders ziet fractielid opstappen ● honderden aangiften bij OM ● ‘uitlatingen strafbaar’

De uitslagen zijn binnen, de winnaars en verliezers zijn bekend. Een dag na de gemeenteraadsverkiezingen wordt de balans opgemaakt. Welke lessen kunnen worden getrokken? Wiens positie is onhoudbaar? Wij houden hier de laatste ontwikkelingen voor je bij.

D66-leider Alexander Pechtold houdt een toespraak op het landelijke verkiezingsfeest van D66 in Utrecht tijdens uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen. Foto ANP / Olaf Kraak

Overzicht belangrijkste gebeurtenissen

We gaan het liveblog afsluiten voor vandaag en zetten de belangrijkste nieuwsontwikkelingen nog even op een rij:

Commotie over uitspraken Wilders (klik hier voor een reconstructie van zijn omstreden anderhalve minuut van gisteren):

  • De PVV, en daarmee vooral Geert Wilders, is een fractielid armer in de Kamer. Roland van Vliet stapte op na de uitlatingen van zijn partijleider.
  • Wilders 'begrijpt niets' van de ophef. Hij heeft niet gezegd 'alle Marokkanen land uit, maar alleen de criminele Marokkanen', zo verweerde hij zich vanmiddag.
  • Samsom vanmiddag over Wilders: "Wat hij gisteravond deed, is politiek gezien haatzaaien. Dat is strafbaar. Maar we hebben al eerder gezien dat de uitspraken van Geert Wilders als politicus gedaan grotere grenzen hebben dan het Wetboek van Strafrecht op dit moment."
  • OM krijgt verschillende aangiftes binnen tegen Wilders en laat later vandaag weten hoeveel het er precies zijn.
  • In een scherpe open brief nam de hoofdredactie van RTL Nieuws vandaag afstand van Wilders' uitspraken. Adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein noemt ze in de brief 'misselijkmakend".

    "En dan die doortrapte, doorzichtige zogenaamde nuancering - 'criminele Marokkanen'. Jajaja. Vind je het gek dat het historische vergelijkingen regent? Nee, natuurlijk niet - je zocht ze op, je lokte ze weloverwogen uit. Juden raus. Hitler. Goebbels. Herinneringen aan deportatie."

  • De Amsterdamse PvdA-lijsttrekker Pieter Hilhorst stapte vanochtend op naar aanleiding van de forse nederlaag die de partij leed in de hoofdstad.

Uitspraak Wilders

Koen mag het misschien gaan doen

"Koen moet je doen." Het was die slogan waarmee Koen Hawinkels van het CDA in Maasgouw in deze week de verkiezing voor 'slechtste politieke slogan' van deze campagne won. Maar heeft het geholpen?

Ja en nee. Het CDA in het Limburgse dorp verliest twee zetels en komt uit op vijf. Hawinkels stond op plaats acht op de lijst, maar de hoop is nog niet vervlogen.

"Het kan nog wel. We hebben vijf zetels gehaald, maar via voorkeursstemmen sta ik op de zesde plaats. Er is een grote kans dat we in het college komen en een wethouders leveren. In dat geval ben ik de eerste die doorschuift. Nog even afwachten dus."

Koen Hawinkels. CDA Maasgouw

Of zijn slogan heeft geholpen?

"Mensen hier stemmen toch vooral op de personen die ze goed vinden, niet vanwege een slogan. Maar alle publiciteit er omheen is lastig. En dat we als partij hebben moeten inleveren is vervelend, maar daar zijn wel wat verklaringen voor. Zo hebben drie kopstukken uit de partij zich dit jaar niet verkiesbaas gesteld. Dat merk je."

De prijs die Koen Hawinkels heeft gewonnen met zijn slogan - het Rode Potlood - is in ieder geval onderweg.

Twitter avatar TefkevanDijk Tefke van Dijk Truttig tegeltje, rood potlood, lijm, handige collega en klaar is de award voor @slechteslogans. (cc @KoenHawinkels) http://t.co/s0bWJqoAzQ

Koen Hawinkels

Samsom: Wilders hitst op en zaait haat

Wilders heeft zich schuldig gemaakt aan "ophitsen" en "haatzaaien". Dat zei PvdA-leider Diederik Samsom vanmiddag tegen het ANP, meldt De Telegraaf.

"Wat hij gisteravond deed, is politiek gezien haatzaaien. Dat is strafbaar. Maar we hebben al eerder gezien dat de uitspraken van Geert Wilders als politicus gedaan grotere grenzen hebben dan het Wetboek van Strafrecht op dit moment."

Volgens Samsom moet de kwestie politiek worden opgelost. Hij gaat ervan uit dat er aangifte wordt gedaan, maar zegt: "ik ben een politicus en moet hem met politieke wapens bestrijden".

Samsom vindt dat Wilders "echt een paar grenzen over is gegaan". Hij hoopt dat andere partijen hem ook scherper gaan aanpakken en hoopt dat er binnen de PVV een discussie op gang komt over de manier waarop je politiek wil bedrijven. Ook pleit Samsom voor een overleg met de andere fractievoorzitters in de Kamer over een nieuwe politieke aanpak van Wilders.

Uitspraak Wilders

Reconstructie anderhalve minuut Wilders

Minder Marokkanen. Het zijn twee woorden die Geert Wilders de laatste weken veel heeft herhaald. Gisteren liet hij het een zaal scanderen: Minder! Minder! Minder! (en nog dertien keer). Lees hier een reconstructie van de anderhalve minuut van gisteren die tot veel ophef leidt.

De Haagse lijsttrekker Leon de Jong en partijleider Geert Wilders op het podium tijdens de verkiezingsavond gisteren. Foto ANP / Robin Utrecht

Uitspraak Wilders

Aangiftes tegen Wilders

Het Openbaar Ministerie in Den Haag heeft verschillende aangiftes tegen PVV-leider Geert Wilders ontvangen vanwege zijn uitspraken van gisteravond, meldt de NOS. Het precieze aantal is nog onduidelijk; dat moet het OM nog inventariseren. Het meldpunt discriminatie van de regio Amsterdam heeft een recordaantal meldingen van discriminatie binnengekregen, bericht AT5. Een paar honderd meldingen.

De Facebookpagina Ik doe aangifte tegen Wilders heeft inmiddels ruim 38.000 likes.

Uitspraak Wilders

Wilders: ga me nergens voor excuseren

Ik snap helemaal niets van de ontstane commotie, aldus Geert Wilders tegen de verzamelde pers in het Kamergebouw.

Twitter avatar MBreedveld Michiel Breedveld 'Ik heb geroepen wat ik al jaren roep, ik ga me nergens voor verexcuseren', zegt @geertwilderspvv http://t.co/LWGcbtQeGc

Twitter avatar MBreedveld Michiel Breedveld 'Niet alle Marokkanen land uit, dat beeld klopt niet. Criminele Marokkanen gaat het om', aldus @geertwilderspvv http://t.co/kZN1dWRFk3

Uitspraak Wilders

RTL neemt stelling tegen Wilders

PVV-leider Geert Wilders beloofde zijn Haagse achterban "minder Marokkanen" te "regelen". Het publiek scandeerde: "Minder! Minder! Minder!" Nederlandse Marokkanen twitterden daarop een selfie met hun Nederlandse paspoort en de hashtag #BornHere. Ook NRC en RTL Nieuws gaat deze uitspraken te ver. In scherpe commentaren wordt afstand genomen van Wilders.

NRC Handelsblad schrijft vandaag in zijn hoofdredactioneel commentaar:

Een smet op deze verkiezingen is het gedrag van PVV-leider Wilders. Met het mobiliseren van een zaal voor ‘minder Marokkanen’, roept hij een sfeer op van deportatie: 'Dan gaan we dat regelen.' Andere partijen, maar ook andere PVV’ers, moeten onder ogen zien met wat voor verwerpelijke, haat en verdeeldheid zaaiende praktijken ze zich inlaten.

Adjunct-hoofdredacteur Pieter Klein van RTL Nieuws schrijft een open brief aan Wilders. RTL Nieuws heeft geen mening en doet niet aan hoofdredactionele commentaren, maar deze keer kon Klein er niet onderuit om te reageren.

De reden waarom ik je dit schrijf is om op publiekelijk op te biechten: het is je gelukt - zelfs RTL Nieuws worstelt met wat je gisteravond hebt gezegd. Je bent écht een grens overgegaan. Minder Marokkanen - en dan de zaal laten scanderen: 'Minder, minder, minder!' Willens en wetens de oudste retorische truc ter wereld toepassen, weten wat er komen gaat, en dan die loze, krankzinnige belofte: 'Gaan we regelen'. Misselijkmakend. En dan die doortrapte, doorzichtige zogenaamde nuancering - 'criminele Marokkanen'. Jajaja. Vind je het gek dat het historische vergelijkingen regent? Nee, natuurlijk niet - je zocht ze op, je lokte ze weloverwogen uit. Juden raus. Hitler. Goebbels. Herinneringen aan deportatie.

Tot slot schrijft hij:

Geert, verras ons: schaam je, en schaam je diep.

Voor het eerst in 25 jaar RTL Nieuws neemt de hoofdredactie van RTL Nieuws stelling.

Uitspraak Wilders

Binnen de PvdA is kritiek op de partijkoers

PvdA-senator Adri Duivesteijn roept de partijtop op om de koers van zijn partij naar links te verleggen en zich assertiever op te stellen in de coalitie met de VVD. Lees verder vanmiddag in NRC.

Twitter avatar nrc NRC In NRC Handelsblad vandaag: Binnen de PvdA is kritiek op de partijkoers http://t.co/42iZTOWKY9 http://t.co/vcYUeYWPJE

PvdA

Pechtold: vertrek Hilhorst heel pijnlijk

Alexander Pechtold noemt het aftreden van Pieter Hilhorst een persoonlijk drama, aldus Novum. D66 werd in Amsterdam de grootste ten koste van de PvdA, die een grote nederlaag leed.

Hilhorst heeft hard gewerkt en is in het diepe gegooid, zei Pechtold. Dan maakt zijn vertrek 'heel pijnlijk'.

"Voor iedere politicus die gedreven met politiek is, en dat is Hilhorst, is het heel erg om dan zo'n besluit te nemen. Ik vind het aan de andere kant ook moedig. Het nemen van verlies is soms moediger dan het vieren van winst."

D66, PvdA

Meer Spekman

PvdA-voorzitter Hans Spekman vervolgt zijn reactie op het vertrek van zijn Amsterdamse voorman Pieter Hilhorst. Wat mee heeft gespeeld bij diens aftreden is dat Hilhorst de afgelopen tijd 'heel erg persoonlijk' is aangepakt, zei Spekman.

"Daardoor dreigt hij zelf een sta-in-de-weg te worden bij de opstanding van de PvdA."

Spekman verbindt zelf geen conclusies aan de slechte verkiezingsuitslag. "Ik ben juist heel erg van de politiek van de lange adem". De partijvoorzitter wil werken aan herstel. "Ik weet dat sommige dingen niet snel gaan."

PvdA

Amsterdam komt niet meer met prognoses, uitslag morgen

De gemeente Amsterdam heeft zojuist laten weten dat het geen tussentijdse einduitslag meer bekendmaken voor de definitieve uitslag morgen. Dat meldt persdienst Novum.

De gegevens die vanochtend zijn verstrekt zouden onbetrouwbaar zijn, zo laat de gemeente weten. Amsterdam houdt het tot de definitieve uitslag morgen bij de voorlopige uitslag van vannacht (op basis van 87 procent).

Amsterdam

24.541 likes...

... heeft de Facebookpagina 'Ik doe aangifte tegen Wilders'.

Uitspraak Wilders

'Henk Krol met voorkeursstemmen gekozen'

Henk Krol, voormalig fractieleider van 50Plus, is met voorkeursstemmen gekozen in Eindhoven. Hij kreeg 819 stemmen, volgens burgemeester Rob van Gijzel genoeg voor een zetel. Dat meldt Omroep Brabant. Krol was lijstduwer van Ouderen Appèl in Eindhoven.

"En dat terwijl ik mensen nog zo nadrukkelijk had opgeroepen niet op mij te stemmen. Ik vind het heel vriendelijk van de mensen, dat ze blijkbaar toch het vertrouwen in mij hebben", zei Krol. "Ik ga het vanmiddag bespreken met het Ouderen Appèl Eindhoven en ik vind dat je wel heel goede argumenten moet hebben om nee te zeggen, je moet de kiezer niet bedotten."

Het bestuur van de partij beslist vanavond over de samenstelling van de fractie.

Ouderen Appèl Eindhoven

Paternotte: jammer dat Hilhorst niet verder kan gaan

De Amsterdamse D66-lijsttrekker Jan Paternotte, wiens partij de grootste werd, reageert bij AT5 op het vertrek van zijn collega:

"Ik ken geen wethouder die zo gedreven en met zo'n enorme betrokken de stad door fietste als Pieter. Het is heel treurig dat het op deze manier loopt."

Op de vraag of het niet "een beetje onvermijdelijk" is na het teleurstellende resultaat van de PvdA, antwoordt hij:

"Misschien, maar het is een besluit wat je zelf neemt. Je wilt dat de mogelijkheid in de politiek bestaat om uit een heel andere sector binnen te komen, en er met een frisse blik naar te kijken. Dat heeft Hilhorst gedaan, en het is jammer dat hij daar niet mee verder kan gaan."

Hilhorst

Pechtold: uitspraak Wilders je reinste discriminatie

Pechtold, die met applaus werd ontvangen door zijn fractiegenoten en medewerkers, en zijn overwinning viert met champagne en gebak, vindt dat Wilders zichzelf overschreeuwt met zijn omstreden uitspraak over Marokkanen.

Pechtold kwalificeert de oproep van Wilders als "je reinste discriminatie", schrijft persdienst Novum.

"Hij overschreeuwt zichzelf. Ik zou zeggen: een beetje dimmen."

D66-leider Alexander Pechtold spreekt zijn fractie toe. Foto ANP / Valerie Kuypers

Uitspraak Wilders

Spekman vindt vertrek Hilhorst zuur

In een reactie tegenover persdienst Novum:

"Het vertrek van Pieter Hilhorst is natuurlijk ontzettend zuur. Voor hem, de stad en de PvdA. Hij kwam als wethouder op voor alle inwoners van Amsterdam, met een speciaal oog voor hen die minder bedeeld waren. Hij heeft in de campagne zijn stinkende best gedaan, zijn inzet was tomeloos. Ik kan natuurlijk niet anders dan zijn besluit respecteren."

Hilhorst

Samsom verbindt geen consequenties aan verlies

Twittert politiek verslaggever Roelf Jan Duin:

Twitter avatar rjduin Roelf Jan Duin Samsom verbindt geen consequenties aan verlies. Behalve dan dat hij opeens dasloos door het leven gaat http://t.co/Zx9r1PlDlW

PvdA

De winnaars en verliezers in beeld

[inbeeld] http://www.nrc.nl/inbeeld/2014/03/20/de-winnaars-en-verliezers-van-de-uitslagenavond/ [/inbeeld]

Stug doorgaan?

Twitter avatar jimfjansen Jim Jansen De uitspraak op deze cover @FoliaWeb van #Hilhorst is achterhaald http://t.co/YUHB1MpG2E

Hilhorst

En nu is het wachten op Samsom

De PvdA-top vergadert momenteel achter gesloten deuren. Journalisten staan al klaar met hun camera's om de reactie van Samsom op het aftreden van Hilhorst op te nemen.

Twitter avatar rjduin Roelf Jan Duin Wachten op Samsom. http://t.co/I2HbXPvdYS

Hilhorst

'Collegeonderhandelingen lastiger met dan zonder mij'

Tegen NRC Handelsblad zegt Hilhorst:

'Ik ben de politiek in gestapt om het verschil te maken maar nu moet ik toegeven dat ik niet meer degene ben die kan helpen het verschil te maken. Ik zit eerder in de weg. Ik moet nu plaats maken om ervoor te zorgen dat mijn idealen en de idealen van de PvdA verwezenlijkt kunnen worden."

Het zat de PvdA overal in het land tegen, zei Hilhorst.

"Maar in Amsterdam is de PvdA zolang de grootste geweest. Het verlies komt hier extra hard aan. Er komen hier ingewikkelde processen op ons af, bijvoorbeeld in de collegeonderhandelingen. Wij zijn nog altijd de tweede partij en dat brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Daarmee omgaan zou lastiger worden met dan zonder mij. Als ik zou aanblijven, zou het gesprek steeds eerst gaan over wat ik moet of wat ik doe. Dat staat al het andere in de weg."

Hilhorst

PvdA tien zetels in Amsterdam

De PvdA heeft overigens geen negen zetels, zoals we eerder meldden, maar tien.

Twitter avatar hugologtenberg Hugo Logtenberg Na doublecheck v/d gemeente is dit echt de uitslag in A'dam (opkomst: 50,1%): D66 14, PvdA 10, SP 6, GL 6, VVD 6, CDA, 1, PvdO 1, PvdD 1.

Hilhorst

De eerste reacties op aftreden Hilhorst op Twitter

Twitter avatar MirjamSterk Mirjam Sterk De vraag is of de uitslag in 020 van de PvdA echt aan Hilhorst te wijten is. Dappere keuze om daar toch consequenties aan te verbinden.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus De dag na verkiezingen met een schone lei beginnen: het klinkt goed, het klopt zelden #GR2014

Twitter avatar LennartBooij Lennart Booij Vertrek Hilhorst is signaal aan alle politieke buitenstaanders om vooral niet de politiek in te gaan. Frisheid en naïviteit hard afgestraft.

Twitter avatar rohy Maarten Reijnders er zijn nogal wat plaatsen waar de pvda nog veel forser heeft verloren dan in amsterdam: http://t.co/8chnYdEiQL stapt leider daar ook op?

Twitter avatar kajleers Kaj Leers Onvermijdelijk. #hilhorst

Twitter avatar WillemBosch Willem Bosch Stem ik na lang beraad op iemand die een dag later weg is. Top.

Hilhorst

'Ik heb de trend niet kunnen keren'

Twitter avatar Pieterhilhorst Pieter Hilhorst De PvdA heeft flink verloren en ik heb in Amsterdam die trend niet kunnen keren. Daarom stap ik op. http://t.co/RHV3Fjblfg

Hilhorst in zijn verklaring:

"Ik ben de politiek ingegaan om het verschil te kunnen maken, omdat ik me druk maak om zaken als taalachterstand, schooluitval en de jeugdzorg. Gezien de uitslag is het beter als iemand anders van de PvdA vecht voor deze idealen. De PvdA is nog steeds de tweede partij van de stad. Ze heeft altijd verantwoordelijkheid genomen en keihard gewerkt voor een sterke en sociale stad en voor alle Amsterdammers. Ik wil dat de PvdA nu met een schone lei kan beginnen en kan werken aan het herstel van het vertrouwen. Daarom stap ik vandaag op."

Huidig fractievoorzitter Marjolein Moorman zal voorlopig de rol van Hilhorst als politiek leider overnemen.

Lees hier ons uitgebreide nieuwsbericht.

Hilhorst

Pieter Hilhorst stapt op

Pieter Hilhorst, lijsttrekker van de PvdA in Amsterdam, treedt af. Dat heeft hij zojuist aan zijn fractie bekendgemaakt. De PvdA in Amsterdam behaalde het slechtste verkiezingsresultaat sinds de Tweede Wereldoorlog. De PvdA haalde volgens de laatste prognoses 9 zetels en verloor er 5.

Pieter Hilhorst stapt op na de nederlaag van de PvdA in Amsterdam. ANP / Martijn Beekman

Hilhorst

Moerdijk stemt blanco uit protest

Van de kiesgerechtigden in Moerdijk heeft 44 procent een blanco stem uitgebracht. Ze gaven daarmee gehoor aan een oproep van actiegroep Kernwaarde Moerdijk, schrijft persdienst Novum. De groep had daarom gevraagd uit protest over de mogelijke verdwijning van het Brabantse dorp.

Kernwaarde Moerdijk hoopt met de actie dat Moerdijk kan blijven bestaan. Het dorp moet mogelijk wijken vanwege de uitbreiding van het industrieterrein. De initiatiefnemers noemen het "een signaal waar niemand omheen kan".

"De inwoners van Moerdijk dorp hebben een duidelijk statement gemaakt."

Volgens Omroep Brabant hebben in totaal 209 mensen een blanco stem uitgebracht. Uit een eerder gehouden enquête van de gemeente bleek dat ongeveer de helft van de inwoners van Moerdijk voor zichzelf geen toekomst in het dorp ziet en liever wil vertrekken.

Moerdijk

Aangiftes tegen Wilders

Op Twitter zeggen mensen aan de oproep van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN) gehoor te geven: ze hebben aangifte gedaan tegen Wilders in verband met zijn uitspraken van vannacht over Marokkanen.

Twitter avatar frankvdlinde Frank van der Linde Zojuist aangifte gedaan tegen Geert Wilders. Hoogtijd om strijd op andere manier te voeren. Doe vandaag ook aangifte! http://t.co/pXFwD4LNpX

Twitter avatar MarjaWouters MarjaWouters En? Wie heeft er ook aangifte gedaan? https://t.co/1DZOEo8BbT Kom op zeg, Doen.

Twitter avatar twitsjoerd Sjoerd van Oort In vertrouwen op de rechtsstaat heb ik aangifte gedaan ivm uitspraken Wilders. Rechter mag afwegen of acceptabel is.

Voor wie het nog niet weet: Wilders vroeg de aanwezigen van een PVV-bijeenkomst in Den Haag of ze minder of meer Marokkanen in de stad wilden. De aanwezigen antwoorden overtuigd: minder. Waarop Wilders zei: "Dan gaan we dat regelen."

Uit verschillende hoeken komen verbolgen reacties

Twitter avatar cornaldm Cornald Maas We wachten af, tot Rutte @minpres opnieuw het woord 'walgelijk' in de mond neemt - en anders is ie eigenlijk geen haar beter dan Wilders

Twitter avatar abdelkabenali Abdelkader Benali Goed van Wilders dat ie een mooi legertje puberfascisten klaarstoomt die de toekomst danig bezig zullen houden. Top! #GR2014

Twitter avatar arieslob Arie Slob Grote smet op de verkiezingsavond het scanderen om minder Marokkanen bij de PVV-bijeenkomst. Echt alle fatsoensgrenzen voorbij.

Twitter avatar ryhertzberger Rosanne Hertzberger .@lilianhelderpvv en? Weet je al hoe je Wilders kan helpen om aan minder Marokkanen te komen? Weet jij een goede methode?

Twitter avatar PeterRdeV Peter R. de Vries Wat zou er gebeurd zijn als een politicus in A'dam had geroepen: 'Willen jullie meer of minder Joden in deze stad?' #Wilders #Racisme

Twitter avatar KustawBessems Kustaw Bessems Er gebeurde gisteravond één wezenlijk iets dat Nederland heeft veranderd. M'n column op @BNR http://t.co/1wHIN8Wvip

Uitspraak Wilders

Nog meer slecht nieuws voor Hilhorst

De PvdA verliest waarschijnlijk nog een zetel in de Amsterdamse raad, schrijft persdienst Novum. De partij staat in de laatste voorlopige einduitslag nog maar op negen zetels, één minder dan in de prognoses van vannacht.

Dat betekent: een nog grotere overwinning van D66 - zestien zetels, twee meer dan de veertien die in de prognose werden voorspeld. VVD en GroenLinks volgen in de einduitslag met ieder zes zetels.

Het betekent ook: nog slechter nieuws voor Hilhorst. Wat zal er met zijn functie gebeuren, nu de PvdA voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog niet de grootste partij van de hoofdstad is?

Pieter Hilhorst staat op het campagnebureau zijn campagnemedewerkers te woord na de campagne, vlak voor het sluiten van de stembureaus. Foto NRC / Olivier Middendorp

Hilhorst

Wat gebeurt er met Hilhorst en Samsom?

Waar met spanning naar uit wordt gekeken, is het fractieberaad van de PvdA, straks om 12 uur. De partij van Diederik Samsom is de grote verliezer van de gemeenteraadsverkiezingen en verloor zo'n 5 procent van de raadszetels. Vooral de enorme verliezen in de grote steden zijn van groot symbolisch belang. De PvdA is voor het eerst sinds 1949 niet meer de grootste partij in Amsterdam en moest ook in steden als Rotterdam, Den Haag en Groningen heel veel terrein prijsgeven.

Heeft dit consequenties voor de positie van Samsom? Onze politiek redacteur René Moerland daarover:

“Het verlies is voor Samsom heel pijnlijk omdat hij zich tijdens de campagne zo heeft ingespannen. Hij krijgt echt een klap in het gezicht. De vraag die nu bij de PvdA gesteld zal worden is of de magie van Samsom niet is uitgewerkt. Het kan woeliger gaan worden in de partij, die qua leiderschap in vicepremier Lodewijk Asscher een alternatief heeft. Samsom zit nu zwaar in het defensief.”

En de positie van PvdA-lijsttrekker Pieter Hilhorst in Amsterdam? De PvdA haalde het slechtste resultaat in de historie in Amsterdam. Een nederlaag voor Hilhorst, die overigens zelf nog geen uitsluitsel heeft gegeven over het eventuele neerleggen van zijn functie. Eerst moet hij de klap verwerken, zei hij. Een paar fouten en onhandige mediaoptredens transformeerden het imago van Hilhorst in een rap tempo. Onze redacteur Bas Blokker schreef over hem in de Amsterdam-bijlage van NRC Handelsblad:

"Krap anderhalf jaar geleden ingehaald als de ideale lijsttrekker. Nu een stakkerd die niets meer goed kan doen. Die wordt uitgelachen als hij in het openbaar om het even welk getal noemt – als wethouder financiën was hij verantwoordelijk voor een miljoenenblunder van de Belastingdienst. Die te licht wordt bevonden in vergelijking met zijn voorganger – „U bent geen Lodewijk Asscher”. En die hulp behoeft van coryfeeën uit succesvoller tijden: Asscher, Job Cohen, Ed van Thijn."

Hilhorst

Einde der democratie?

In nrc.next van vandaag een ironische spelfout.

Twitter avatar Harokraak Haro Kraak Zeg maar dag tegen dat feest der democratie, dit was 't dan: de laatste opkomst ooit. http://t.co/u6bfjJc7i3

Opkomst in Rotterdam flink omlaag

De opkomst in Rotterdam, waar Leefbaar als grote winnaar uit de bus kwam, is 44,4 procent. Dat maakte burgemeester Ahmed Aboutaleb bekend. In 2010 was de opkomst nog 47,9 procent. Gisteren reageerde hij bij de NOS op de prognose:

"Het is een teleurstelling. Ik heb me altijd ingezet voor opkomstbevordering. Dan moet je vaststellen dat het niet echt gelukt is. Aan het weer kan het niet liggen. Het kan liggen aan allerlei factoren die heel moeilijk in te schatten zijn, laat ik niet aan verklaringen beginnen."

In Amsterdam ging de opkomst juist iets omhoog. 53,1 van de Amsterdammers ging stemmen, tegen 51,4 procent vier jaar geleden. In Den Haag was de opkomst ongeveer hetzelfde als in 2010, meldt Omroep West: 53,8 procent tegen 53,9%. Ook in Utrecht daalde de opkomst licht. 54,2 procent ging stemmen, tegen 54,6 procent vier jaar geleden.

53,8 procent van de kiesgerechtigden in Nederland ging naar de stembus. Een historisch lage opkomst, maar meer dan werd voorspeld. Volgens peilingen zou minder dan de helft van de kiezers naar de stembus gaan.

Rotterdam

De kranten...

... leggen elk een andere nadruk. Grote dreun voor de Oude Drie, kopt de Volskrant, met daaronder drie foto's van bedroefde gezichten. Die van Rutte, Samsom en Buma. nrc.next spreekt van Zijn grote doorbraak en brengt de selfie nemende Pechtold in beeld. Het Algemeen Dagblad legt de nadruk op de winst van de lokale partijen: Lokalo's kloppen gevestigde orde, kopt de krant.

Bekijk hier de voorpagina's van de ochtendkranten.

Campagneleiders in debat

In het Haagse perscentrum Nieuwspoort wordt momenteel gedebatteerd. Niet tussen lijsttrekkers, maar tussen campagneleiders. Wat ging goed? Wat kon beter? Welke campagne faalde?

Twitter avatar Royovitz Roy Kramer Nu debat tussen campagneleiders in #Nieuwspoort. #traditie http://t.co/VtgGAgOKL1

Pechtold nu echt zeker: grote winst

D66-leider Alexander Pechtold realiseert zich nu pas écht dat zijn partij grote winsten heeft geboekt tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Gisteren was het nog een beetje onrealistisch, zo zei hij op Radio 1.

"Ik durf het nu ook echt te geloven."

D66 boekte vooral veel winst in de grote steden. Pechtold is niet bang voor de extra verantwoordelijkheid die de partij daar nu krijgt.

"Ook in het verleden hebben we in grote steden verantwoordelijkheid gehad. Dus wat dat betreft zijn we er wel klaar voor."

Pechtold zei verder dat hij niet gelooft dat de verhoudingen in de Tweede Kamer nu opeens anders zijn. Hij wil dat het huidige kabinet voorlopig nog blijft zitten en daar zal hij nog steeds bij helpen.

"Mensen willen geen gedoe in Den Haag."

Goedemorgen

The day after.

Een korte samenvatting van gisteren:

  • Winnaars zijn D66, SP en de lokale partijen
  • Verliezers zijn coalitiepartners VVD en de PvdA, vooral die laatste partij
  • Het opkomstpercentage was historisch laag maar hoger dan verwacht: 53 procent

De uitslagen in de grotere steden:

  • In Amsterdam wordt gesproken van een 'historische uitslag'. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog is PvdA niet meer de grootse partij. Met 18,4 procent kreeg de partij flinke klop van D66 (26,7 procent).
  • Het was lang spannend in Den Haag, maar uiteindelijk versloeg D66 (15,4 procent) de PVV in de hofstad (14,1 procent)
  • D66 won met 26 procent van de stemmen ook in Utrecht, waar voorheen Groenlinks de grootste partij was (nu 17 procent)
  • Leefbaar Rotterdam, de partij van Joost Eerdmans, haalde 28 procent van de stemmen en werd daar de grootste. PvdA werd tweede met 16 procent.

Wij houden vandaag op deze plek weer alle ontwikkelingen voor u bij: de reacties, controverses, consequenties en perikelen.

Bekijk alle uitslagen op onze uitslagenkaart.
En lees meer over de winnaars in ons bericht 'Euforie bij D66, enorme klap voor Samsoms PvdA: de winnaars en verliezers op een rij'

    • Mirjam Remie