Poetins machtspolitiek dwingt Europa tot zwaardere sancties

Voor het eerst sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog heeft een land in Europa zich met militaire middelen een deel van een ander land toegeëigend. Daarmee is een nieuwe fase aangebroken in de Europese geschiedenis. En die nieuwe fase vraagt om een nieuwe opstelling: van de Europese Unie, van de NAVO en dus ook van de lidstaten van die organisaties.

De snelheid waarmee Rusland het Oekraïense schiereiland de Krim heeft bezet en na een onwettig referendum heeft ingelijfd, was overrompelend. Zonder de diplomatie ook maar enige kans te geven bij het nastreven van zijn territoriale ambities, heeft president Poetin zijn kans schoon gezien en geprofiteerd van de chaotische toestand in Oekraïne. Met Russische militairen die moesten doorgaan voor zelfverdedigingsgroepen van de Krim, creëerde hij eind vorige maand voldongen feiten. Gisteren mondden die uit in de trotse bezegeling van „de terugkeer van de Krim en Sevastopol in hun thuishaven”, zoals hij het noemde voor een menigte op het Rode Plein in Moskou.

De toespraak die hij kort daarvoor in het Kremlin had gehouden was tegelijk triomfantelijk en intens bitter. Bitter vanwege alles wat Rusland van het Westen heeft moeten dulden sinds de opheffing van de Sovjet Unie – een gebeurtenis die een eind maakte aan een repressieve en bijna failliete staat, maar die Poetin in 2005 „de grootste geopolitieke catastrofe” van de twintigste eeuw noemde. De bitterheid van Poetins toespraak vormde de basis van een ongeremd nationalistisch, anti-westers triomfalisme, dat sommige parlementariërs in zijn gehoor tot tranen toe bewoog. Rusland liet niet meer over zich lopen, was de boodschap. En de volkeren van Rusland, Oekraïne zijn verbonden – hoe die volkeren daar zelf ook over mogen denken, en ongeacht wat het Westen ervan vindt.

Eén gebaar maakte Poetin dat als positief gezien zou kunnen worden. Hij zei de eenheid van Oekraïne verder te zullen respecteren. Of die toezegging iets waard is zal moeten blijken, er op te vertrouwen zou naïef zijn. Rusland heeft de rest van Europa afgelopen weken getoond niet de strategische partner te zijn die velen er in wilden zien. Rusland wil het spel alleen spelen volgens zijn eigen regels, die van de naakte machtspolitiek.

De NAVO moet de lidstaten die zich bedreigd voelen nog eens extra verzekeren van steun in geval van nood. De Europese Unie moet, zoals eerder aangekondigd, met zwaardere sancties reageren – ook als dat pijnlijk is voor de eigen economieën van lidstaten. Want niet alleen staat de toekomst van Oekraïne op het spel, ook de stabiliteit en de vrijheid in Europa.