Een ingetogen geluidsexplosie

Schrijver Anton Dautzenberg

leest boeken van uitgeverij Fata

Morgana. Vandaag: Metaal is zwart van Johan Derksen.

coverontwerp Robert Buizer

De meest tot de verbeelding sprekende gebeurtenis in de geschiedenis van de (Noorse) black metal is de moord op Mayhem-gitarist Øystein Aarseth. Ook voor Johan Derksen, die in Metaal is zwart verslag doet van zijn liefde voor het extreme muziekgenre. Aarseth is in de scene beter bekend als Euronymous, naar een demon uit de Griekse mythologie. „Een cultfiguur, maar een matig gitarist”, schrijft Derksen. „Zijn riffs waren niet strak genoeg, het hypnotiserend effect bleef zo achterwege.”

In 1993 krijgt Euronymous ruzie met medebandlid Varg ‘Count Grishnackh’ Vikersen en wordt tientallen keren in rug en hoofd gestoken. Vikersen blijft tot op heden beweren dat hij handelde uit zelfverdediging, maar Derksen had zijn bedenkingen. En nu óók het bewijs.

De onderzoeksjournalist zocht Mayhem-zanger Atilla Csihar op in zijn woonplaats Boedapest en sprak met hem over de moord. Dat is bijzonder, want tot op heden weigerden alle betrokkenen op het incident in te gaan. Hoe hij het flikte blijft een raadsel, maar Derksen kraakte de kluis.

Euronymous raakte in opspraak toen mede-bandlid Dead (Per Yngve Ohlin) de gecultiveerde doodsdrift sublimeerde door zichzelf met een geweer door het hoofd te schieten. Euronymous vond het lijk, lepelde een deel van de hersenen op, kookte die thuis in een pannetje en hap... In elk interview herhaalde hij zijn geuzendaad.

Deads moeder besluit daarop om Euronymous te laten vermoorden. Zij betaalde de in geldnood verkerende Vikersen een fiks bedrag om het klusje te klaren, aldus Csihar. En zo geschiedde. En zo heeft Derksen een scoop van jewelste te pakken. Chapeau.

Met de opzienbarende inside story analyseerde hij vervolgens De Mysteriis Dom Dathanas, het finale Mayhem-album met Euronymous en Vikersen. De laatste schreef de teksten en daarin kondigt hij volgens Johan Derksen de moord aan. „My name was written with/ Fire in the place you only can see/ When your time has come/ When you walk down in the/ Land of shadows for eternity.

Vikersen werd veroordeeld, ging de gevangenis in en woont tegenwoordig ergens op het Franse platteland. Uiteraard probeerde Derksen om hem te confronteren met de woorden van Csihar. Zonder succes, Vikersen leeft samen met zijn gezin een geïsoleerd bestaan. Het mysterie blijft dus deels intact, want de moeder van Dead is inmiddels overleden.

Derksen is een liefhebber van het eerste uur. Met liefde en kennis van zaken schrijft hij over het ontstaan van het satanische genre. Zijn favoriete bands zijn Darkthrone en Immortal. „Ze verklanken de desolaatheid van het Noorse platteland, de kille, van onheil zwangere luchten, het ijs van de eenzame wanhoop.” Ja, Derksen kan wel degelijk een potje schrijven.

En hij volgt de scene nog altijd op de voet. Zijn favoriete Nederlandse blackmetalband is Nihill. Verdonkermaan, hun laatste album, is volgens hem een instantklassieker. „En live overtuigen ze met een ingetogen geluidsexplosie.” Derksen kan het weten, hij is regelmatig in de concertzalen te vinden – met oordopjes, dat wel.

De meeste mensen kennen Johan Derksen als de mopperende voetbalanalist die niet bang is om zijn vooroordelen op tafel te leggen. Met Metaal is zwart kiest hij voor de nuance, voor de ruime bocht. Dat leverde een mooi boek op, en een inkijkje in de mens Derksen. ’s Avonds zit hij op zolder met een sigaar in zijn mond in een luie stoel naar Sons of the northern darkness te luisteren. Als tegengif voor de o zo voorspelbare voetbalwereld.