De sanctie wordt duur betaald

Pas op voor overmoed, dat is de boodschap die het Centraal Planbureau (CPB) gisteren impliciet meegaf bij de toelichting op de ramingen voor de Nederlandse economie in 2014 en 2015. De economische groei trekt aan, naar 0,75 procent dit jaar en 1,25 procent volgend jaar. Het begrotingstekort blijft dit jaar nét onder 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) – evenals in 2013 – en zakt volgend jaar naar 2,1 procent.

Rond deze prognoses zijn altijd veel onzekerheden, maar de gebeurtenissen in Oekraïne en het met Rusland herenigde schiereiland de Krim vragen extra aandacht. Verdere escalatie van de situatie en de mogelijke inzet van zwaardere sancties zullen niet zonder gevolgen blijven voor het broze economische herstel in Europa en in Nederland – een feit dat door het Kremlin ongetwijfeld wordt incalculeerd.

Nederland exporteert voor een kleine 7 miljard euro naar Rusland, en importeert ruim 20 miljard euro aan voornamelijk gas. De directe investeringen in Rusland, die goeddeels te maken hebben met fiscale constructies, zijn met 53,4 miljard driemaal zo groot als alleen al de Duitse directe investeringen.

Het CPB rekent twee scenario’s door waarin mogelijke gevolgen van escalatie zijn ondergebracht. Tien procent hogere energieprijzen in Europa als gevolg van deze crisis resulteren in een economische groei die dit jaar 0,2 procentpunt en volgend jaar 0,5 procentpunt lager uitvalt. Het tweede scenario gaat uit van een daling van de bestedingen, denkelijk door sancties, in zowel Rusland en Oekraïne als in de westerse landen. Dat scheelt dit jaar 0,5 procentpunt economische groei en volgend jaar 0,6 procentpunt.

Opgeteld mag worden geconcludeerd dat het economisch herstel op dit moment nog zo pril is, en de economische groei dermate laag, dat een escalatie van de situatie rond Oekraïne de economische groei terug kan brengen tot rond de nul procent. Dat heeft ook weer gevolgen voor begroting en werkgelegenheid.

Uiteraard zijn dit gemodelleerde cijfers, maar de boodschap is helder: Rusland zal geraakt worden door sancties, maar van Europa, en zeker ook van Nederland, zullen daarvoor forse materiële offers worden gevraagd. Het handhaven van de internationale rechtsorde en het bestendigen van vrede en veiligheid behelzen daarentegen immateriële waarden.

Niet alleen binnen de EU, waarvan de lidstaten een baaierd aan uiteenlopende politieke en economische belangen hebben, is deze afweging gecompliceerd. Ook in Nederland leven de koopman en de dominee meer dan ooit op gespannen voet.