Succes actie ‘Mijn bieb moet blijven’ ook afhankelijk van geëngageerde burger

Tweede Kamerlid Jacques Monasch (PvdA) bij presentatie manifest 'Mijn bieb moet blijven' in Den Haag op dinsdag 18 maart 2014. Foto Twitter/ @VOBtweet

De Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) overhandigt vandaag aan politiek Den Haag namens alle Nederlandse openbare bibliotheken het manifest ‘Iedere gemeente een bibliotheek’. Maar ligt het probleem wel alleen bij de politiek?

Het gaat niet goed met de Nederlandse openbare bibliotheek, zoveel is wel duidelijk. Het aantal leden van openbare bibliotheken daalde, ondanks de digitalisering, de afgelopen twintig jaar weliswaar licht van 4,3 naar 4 miljoen. Forser is de daling van het aantal uitleningen: die daalden van 145 miljoen naar 93 miljoen.

Ook sombermakend: de verdwijnende bibliotheekvestigingen. Door bezuinigingen verloor Nederland de afgelopen jaren al meer dan 200 bibliotheken. En waar de bibliotheekwereld zich vooral zorgen om lijkt te maken: deze kaalslag lijkt geen al te groot thema tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar.

Actie Mijn bieb moet blijven

De Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) komt daarom, aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen van morgen, tegen de ‘verschraling’ in opstand met de actie ‘Mijn bieb moet blijven’. Hun manifest, geruggesteund door ‘Bekende ondertekenaars’ als Carice van Houten, Arnon Grunberg en Paulien Cornelisse en inmiddels ondertekend door meer dan 6000 mensen, wordt vandaag in Den Haag overhandigt aan Tweede Kamerleden Mona Keijzer (CDA), Vera Bergkamp (D66), Jasper van Dijk (SP), Jacques Monas (PVDA), Norbert Klein (50Plus) en Arno Rutte (VVD).

De actievoerder noemen openbare bibliotheken ‘onmisbaar voor kennis en informatie, digitale vaardigheden en educatie, lezen en literatuur, ontmoeting en debat, kunst en cultuur’. Om dat te waarborgen vragen ze om een aanpassing in de Nederlandse bibliotheekwet:

“In de wet ‘Stelsel openbare bibliotheek voorziening’ moet daarom opgenomen worden dat iedere gemeente de verantwoordelijkheid heeft om een volwaardige bibliotheekvoorziening aan haar inwoners te bieden.”

Volgens de Vereniging van Openbare Bibliotheken is dat een basisbehoefte, iets waar iedere gemeente recht op heeft:

“De bibliotheek is een toegankelijke plek waar mensen zonder verplichting naar toe kunnen gaan om zich te ontwikkelen, samen of individueel. Dit mogen gemeenten hun inwoners niet ontnemen.”

De sociale functie van bibliotheken

Recent Amerikaans onderzoek van het Pew Research Internet Project, draait het om: niet de politiek maar geëngageerde burgers zijn cruciaal voor het behoud van de bibliotheek. Een opvallende conclusie van het onderzoek, gedaan onder 6000 Amerikanen van 16 en ouder, is dat Amerikaanse openbare bibliotheken een bloeiperiode doormaken dankzij een groep actieve vrijwilligers die, zo benadrukt The Los Angeles Times, ‘kwaliteiten bezitten die normaal gesproken niet met boekenmensen in verband worden gebracht:

“Ze zijn over het algemeen socialere, actievere mensen dan degenen die nooit naar de bibliotheek gaan.”

Tweederde van de onderzochte Amerikanen blijkt actief betrokken te zijn bij hun lokale bibliotheek. Het zijn mensen die houden van hun openbare bibliotheek en bovendien mensen die geloven dat de bibliotheek een cruciale rol speelt in het aanwakkeren van de liefde voor het lezen.

Socialer door betrokkenheid bij bibliotheek

En die geëngageerdheid heeft zijn voordelen, zegt het Amerikaanse onderzoek. Mensen die actief bij hun bibliotheek betrokken zijn, zijn minder eenzaam, socialer:

“Ze kennen hun buren, bezoeken vaker musea en hebben beter contact met hun familie en vrienden.”

Nu is betrokken zijn bij een niet-bestaande, wegbezuinigde bibliotheek lastig. Dus in die zin hebben de actievoerders van ‘Mijn bieb moet blijven’ genoeg reden om vanmiddag naar Den Haag te gaan.

Maar de Kamerleden vandaag, bij de inontvangstneming in Den Haag, ook toezeggen: dat recente Amerikaanse onderzoek toont aan dat de betrokkenheid van de meer dan 6000 ondertekenaars van het manifest ook ná de gemeenteraadsverkiezingen meer dan gewenst is. En dan heb je er, in sociaal opzicht, nog baat bij ook.