Jack Ma snapt helemaal niets van technologie

China’s grootste internethandelsbedrijf gaat naar de beurs in New York, werd gisteren bekend De beursgang van het bedrijf van Jack Ma levert mogelijk 11 miljard euro op Dat is bijna evenveel als bij Facebook in 2012

In China is internetondernemer Jack Ma (bijna 50) beroemder dan Steve Jobs was in de VS. Ma is een cultfiguur geworden, een orakel met oplossingen voor de (wereld)economie, het onderwijs en de milieuvervuiling. Maar de meest verrassende uitspraak van de oprichter van de Alibaba Groep in Hangzhou, die dit jaar nog naar de beurs gaat, is toch de simpele bekentenis: ,,Ik weet niets van technologie.’’ Iedereen die hem kent zegt dat daar geen woord van gelogen is.

Ma, zoon van toneelspelers, studeerde Engels aan Hangzhou’s Leraren Opleiding, omdat hij op de middelbare school slecht was in wiskunde. In de wereld van de algoritmen toch een nadeel. Hij oefende zijn Engels door iedere dag zo vaak mogelijk met Engelstalige toeristen aan te pappen.

De fascinatie voor het internet ontstond pas tijdens een bezoek aan de VS in 1994. Hij wist, voor hij in Californië aankwam, niet eens van het bestaan van het internet, want daar mochten de Chinese media niet over schrijven.

Terug in China startte hij eerst een bedrijfje dat economische en technische boeken vertaalde en daarna een bedrijfje om de Chinese Gele Gids op het internet te zetten.

Dat project mislukte. Niet door de trage start van het internet in China, maar simpelweg omdat er nog te weinig mensen en bedrijven waren die over een goed werkende telefoon, laat staan een internetaansluiting beschikten. De Chinese economische opmars was immers nog maar net begonnen.

Zeeën van tijd om na te denken

Ma, die een baan vond bij het ministerie van Handel als vertaler, had in die jaren zeeën van tijd om na te denken over de toekomst van het internet, dat hem fascineerde, en om zijn favoriete sport kungfu te bedrijven. Met zijn kennis van het Engels en het internet was het echter geen toeval dat juist hij als toergids werd aangewezen, om op een zomerse dag in 1998 de Amerikaanse zakenman Jerry Yang het wereldberoemde West Meer bij Hanzghou en de Chinese Muur bij Beijing te laten zien.

Yang is een van de oprichters van Yahoo.com en werd later – in 2005 – een van Alibaba’s belangrijkste aandeelhouders. Het klikte meteen tussen Ma en Yang, die een ABC’er is: een American Born Chinese.

Na de gesprekken met Yang besloot Ma het opnieuw te proberen. Hij begon in Hangzhou, hoofdstad van de ondernemersprovincie Zhejiang, samen met zeventien vrienden een digitaal platform voor kleine en middelgrote Chinese bedrijven. „De kwaliteit van de eerste verbinding via een telefoonmodem was verschrikkelijk slecht, het duurde drie uur om een halve pagina te versturen”, herinnert hij zich uit die begintijd in een piepklein appartement.

Het concept van Alibaba blonk uit in eenvoud: bedrijven en consumenten rechtstreeks met elkaar verbinden via het internet. Dat lijkt in 2014 geen baanbrekend concept, maar dat was in het China van 1994 wel degelijk het geval, ook in technisch opzicht. Het opkomende Chinese particuliere bedrijfsleven, dat toen nog met veel argwaan werd behandeld, kreeg via de websites van Jack Ma toegang tot nationale en vooral ook internationale kopers.

Tot die tijd ontmoetten producenten en mondiale kopers elkaar alleen op handelsshows. Ma opende voor Chinese bedrijven de wereld en omgekeerd stelde hij China open voor buitenlandse kopers. Vandaar ook de naam Alibaba, van Alibaba en de veertig rovers. Een naam die Jack Ma kreeg aangereikt van een serveerster in een koffieshop in San Francisco.

De rest is de geschiedenis van een Chinese vernieuwer die behalve een goed idee het geluk had dat zijn land zich spectaculair begon te ontwikkelen en die over een enorme dosis doorzettingsvermogen beschikte.

Handelskruispunt van China

Met Alibaba vormde Ma al snel een van de belangrijkste handelskruispunten in China. De economieën van hele dorpen en regio’s zijn door toedoen van Alibaba veranderd. In 2003, het jaar van de eerste winst, lanceerde hij, naar het evenbeeld van eBay, Taobao. Met een financiële injectie van zijn vriend Jeffry Yang van Yahoo, die een miljard dollar in Alibaba stak, werd Alibaba al snel marktleider. Op de vleugels van jarenlange economische groei ontstond er een middenklasse die nu massaal via Alibaba’s dochterbedrijven Taobao en Tmall winkelt.

In de rangorde van beroemde citaten volgt na ,,ik weet niets van technologie’’ het ambitieuze: ,,Wij zijn nog maar pas begonnen.’’ Dat is geen snoeverij, want het Chinese internet is met 600 miljoen gebruikers nog niet volwassen geworden. Er zijn nog altijd 700 miljoen Chinezen die niet over een internetaansluiting beschikken, bedoelde Ma te zeggen.

In de talloze speeches en interviews van Ma valt op dat hij zich zelden of nooit uitliet over politieke kwesties, ook niet over internetvrijheid. De 24.000 werknemers dringt hij vaak op het hart „verliefd te zijn op de staat, maar hem nooit te trouwen”. En, belangrijker: „Doe altijd wat de overheid van je verlangt.”

Hij gaf het voorbeeld door mee te werken aan de aanhouding van twee dissidente journalisten. Hij overhandigde hun Yahoo-e-mails toen de overheid daarom vroeg. De twee gingen het gevang in. Zijn apolitieke, commerciële succes heeft hem een van de sterren van het hedendaagse China gemaakt. Pas vorig jaar, na zijn terugtreden op 48-jarige leeftijd als CEO van de Alibaba Groep, deed hij politiek getinte uitspraken over de censuur op het internet en de kankerverwekkende lucht- en watervervuiling.

Inmiddels zijn dat „gevoelige thema’s” die veilig bediscussieerd kunnen worden door tycoons als Ma. Na zijn vertrek uit de dagelijkse leiding en sinds hij in alle belangrijke munten van de wereld miljardair is geworden, lijkt het succes hem ook overmoedig te hebben gemaakt. Hij grossiert in oplossingen om China en uiteindelijk ook de rest van de wereld te verbeteren. Zelfs over de vrijheid op het internet durft hij nu uitspraken te doen die beschouwd kunnen worden als ‘mild-kritisch’. Zou China een democratie zijn dan was het wachten op „president Jack Ma”.

    • Oscar Garschagen