Lokale en landelijke politici in debat, maar zorgen ze voor betere opkomst?

Het is nog één dag tot de gemeenteraadsverkiezingen. Volg hier onze nieuwsstroom met het laatste nieuws rond het campagnecircus, lokale perikelen, mooie beelden en opmerkelijke campagnevideo’s.

Foto ANP / Bart Maat

En? Gaan meer mensen nu stemmen?

En dat was het NOS-debat (terugkijken kan hier) dat eindigde met een oproep van de landelijke politici om toch vooral te gaan stemmen. Maar of mensen dat gaan doen?

Twitter avatar pvdmeersch peter vandermeersch Zouden mensen nu meer of juist minder geneigd zijn te gaan stemmen na dit verkiezingsdebat? #NOSdebat

Dit was het liveblog voor vandaag. Morgenochtend vroeg zijn we weer terug met al het nieuws omtrent de gemeenteraadsverkiezingen.

NOS-debat
Tijdens het debat over de zorg kreeg Wilders al kritiek van Arie Slob. "Als de heer Wilders zo bezorgd was over de zorg deed hij wel in meer gemeenten mee." Pechtold viel de PVV-leider nu aan met dezelfde kritiek. Zijn partij is er een van weglopers. "Onzin," aldus Wilders. "Heeft de heer Pechtold soms aan de paddo's gezeten?" NOS-debat
Een debat tussen de landelijke kopstukken begint fel. Het onderwerp? De problemen die worden veroorzaakt door Marokkanen. Wilders begon als volgt:

"Er is maar één ding wat je moet doen en dat is het tuig en de criminelen aanpakken. Dus we moeten strenger straffen, de politie harder inzetten en wat voor iedere stad in Nederland goed zou zijn: 1) minder Partij van de Arbeid en 2) minder Marokkanen."

Samsom:

"Nu hoor ik u weer zeggen dat er minder Marokkanen moeten komen, daarmee zegt u tegen alle Marokkanen: u hoort er niet bij, ga maar weg."

Wilders:

"Nee, meneer Samsom, laat mij uitleggen wat ik bedoel. Minder Marokkanen betekent dat we de grenzen sluiten voor Marokkanen en criminele Marokkanen uitzetten."

Zijlstra (VVD):

"Ons interesseert het niet wat de achtergrond is van iemand die overlast pleegt. Iedere crimineel die de regels overtreedt moet aangepakt worden."

NOS-debat

Felle kritiek op college in Rotterdam

Het lokale debat in Rotterdam nu, waar de lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam Joost Eerdmans - die met afstand de grootste gaan worden volgens de peilingen - het zittende college van onder meer PvdA en VVD kritiseerde:

"Het wantrouwen tegenover de politiek wordt gevoed door loze beloftes. Nu hebben we een college in Rotterdam dat maar twintig procent van zijn beloften is nagekomen."

Wethouder Karakus van de PvdA herkent zich totaal niet in dat beeld:

"De tevredenheid over Rotterdam is toegenomen, bijna 60 procent is het eens met het beleid."

VVD-wethouder Baljeu somde vervolgens een aantal succesjes op:

"De lokale lasten zijn verlaagd en de bereikbaarheid is verbeterd, ondanks alle bezuinigingen die we de afgelopen jaren hebben moeten doen."

NOS-debat
NOS-verslaggever Joost Vullings:

Twitter avatar JoostVullings Joost Vullings Debatten met landelijke politici zijn net ijshockey wedstrijden. De puck is niet te volgen. #tesnel #teveelinsider

Nu naar Rotterdam voor een lokaal debat over veiligheid.

Handen af van de zorg?

De landelijke kopstukken debatteren, in navolging van hun Arnhemse collega's, over de zorg. VVD-fractievoorzitter Zijlstra mocht in het begin de plannen van zijn partij voor de zorg toelichten:

"Wij hevelen de zorg over naar de gemeente, de mens moet weer centraal komen te staan, niet Haagse regels of zorginstellingen. Dichtbij de mensen krijg je betere en goedkopere zorg."

Buma (CDA) noemde de belofte van Samsom (PvdA) dat de langdurige zorg in elke gemeente gegarandeerd blijft "schaamteloos" omdat nog helemaal niet duidelijk is hoe de overheveling van de zorg naar de gemeente (per 1 januari 2015) er precies uit gaan zien. Samsom zei daarop:

"Er is veel bangmakerij in Den Haag, maar voor de verpleging en verzorging blijft de garantie dat je daar altijd recht op hebt. Dat regelen we namelijk landelijk. De gemeenten regelen alleen de ondersteuning."

Wilders haalde hard uit naar zijn collega's en noemde Samsom de "Hans Kazan van het Binnenhof" vanwege zijn zorggarantie.

"Mensen in Nederland vinden zorg het allerbelangrijkste, maar alle partijen die net aan het woord zijn geweest gaan miljarden bezuinigen op de zorg. Dat hoeft helemaal niet, want er wordt ieder jaar voor miljarden gefraudeerd in de zorg. Handen af van de zorg."

Dat PVV-leider Wilders er nu hard ingaat kan het debat wel gebruiken, blijkt uit een aantal reacties op Twitter:

Twitter avatar LiseWitteman Lise Witteman He he. Eindelijk weer pit in t debat. Beetje felle oppositie hoort er ook bij. #wilders #NOSdebat

Twitter avatar lucasbenschop Lucas Benschop Ah, dat bedoelde Wilders met voor lawaai zorgen. Ik ben weer wakker hoor

Onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus plaatst nog wel even een kritische noot bij het inhoudelijke verhaal van de PVV-voorman:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Nu Wilders met een links zorgverhaal - omdat hij zo'n hekel heeft aan links natuurlijk #NOSdebat

NOS-debat

Decentralisatie? 'Tsunami die op ons afkomt'

Zorg is een belangrijk thema van de verkiezingen. En dat heeft te maken met de decentralisatie. Thuiszorg, jeugdzorg en de zorg voor arbeidsgehandicapten: het komt allemaal op het bordje van gemeenten.

In Arnhem maken de lijsttrekkers zich er allemaal druk over. Over wat er precies moet gebeuren, waar het geld vandaan gaat komen en of ze wel goed zijn voorbereid. Een lijsttrekker:

"Het is een tsunami dat op ons afkomt. Op alle gemeenten."

Twitter avatar HansNijenhuis Hans Nijenhuis Ik had vanwege de kwesties in mijn eigen stad echt zin in deze verkiezingen maar dit tv debat is als je vrouw die over het vuilnis begint..

En ondertussen zoeken mensen hulp bij de stemwijzers.

Twitter avatar steeph Stephan Okhuijsen Gelijk met #nosdebat over gemeenteraadsverkiezingen slaat de teller bij onze lijst met stemwijzers op hol http://t.co/n2nyJqcaHY #GR14

NOS-debat

In Den Haag gaat het alle kanten op

Terug in Den Haag, waar de Haagse kopstukken met elkaar het debat vervolgden. CDA-leider Buma haakte direct aan bij het Groningse debat:

"We moeten zorgen dat Groningen met de rest van Nederland mee kan komen. Met name het midden- en kleinbedrijf speelt daarin een grote rol, maar dat wordt geconfronteerd met een belastingverhoging van 1,5 miljard euro. Ik roep het kabinet op om die belastingverhoging terug te draaien."

Samsom (PvdA) zei dat het kabinet wel degelijk investeert in Groningen:

"Gisteren heeft het kabinet aangekondigd in die regio 60 miljoen te investeren, daar heeft de PvdA hard z'n best voor gedaan omdat deze regio ons aan het hart gaat."

Al snel vloog het debat tussen de Haagse leiders alweer alle kanten op. De discussie concentreerde zich daarna op de vraag of de overheid banen kan creëren. De linkse partijen zeggen van wel, de rechtse partijen zeggen dat de overheid bedrijven daartoe vooral in staat moeten stellen.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Bij deze lokale verkiezingen in het landelijke debat al weken een herhaling van zetten #NOSdebat

Nu het lokale debat in Arnhem over zorg.

NOS-debat
Er wordt een extreem lage opkomst verwacht (43 procent volgens de meeste recente peiling). En de mensen die wellicht wel willen stemmen zijn massaal op zoek naar houvast. Dat meldt André Krouwel, politicoloog en maker van het Kieskompas:

Twitter avatar AndreKrouwel Andre Krouwel #NOS #NOSdebat #NOSjournaal #ANP #kiesdichtbij #Telegraaf #GR2014 #AD #HR Kieskompas bezoek op 23.000 per uur! Kiezers op zoek naar houvast!

Twitter avatar AndreKrouwel Andre Krouwel #NOSdebat #AD #ANP #Telegraaf #GR2014 #NRC Hoge bezoek op http://t.co/WpZlkM5Qny zijn 'two-screen viewers' met tablet op schoot voor debat?

In het eerste debat in Groningen kwamen onder meer de werkloosheid en koopzondagen aan de orde. Ondertussen keken de landelijke politici vanuit Den Haag aandachtig mee, twittert NOS-verslaggever Martijn van der Zande:

Twitter avatar vanderzande Martijn vander Zande Landelijke politici volgen in het Haagse stadhuis het lokale debat in Groningen #NOSdebat http://t.co/Al9x4BEVKP

Omdat de lokale politici geen bekende gezichten zijn, is het voor de kijker wel moeilijk om het debat goed te volgen, merken meerdere mensen op:

Twitter avatar LiseWitteman Lise Witteman Bij die lokale debatten toch meer behoefte aan naam/partijbordjes bij de sprekers vrees ik#NOSdebat

Twitter avatar annetdejong Annet de Jong Voor kijkertjes lastig, wie is wie, logootje zou helpen #NOSdebat

NOS-debat
Het eerste debat speelt zich af in Groningen en gaat over de werkgelegenheid, waar vrijwel iedere partij zich zorgen over maakt. Dit is de opzet vanavond. Eerst een lokaal debat, vervolgens reageren de landelijke fractievoorzitters. Naast Groningen zijn er ook debatten in Arnhem en Rotterdam. NOS-debat
Het debat gaat nu beginnen. Kijk mee via de livestream van de NOS.

Over een half uurtje: het NOS-debat

In Den Haag worden de laatste voorbereidingen getroffen voor het NOS-debat dat over een half uurtje begint.

Twitter avatar vanderzande Martijn vander Zande Veel politici zijn al binnen, hier wordt @diederiksamsom gezenderd (krijgt microfoon) #NOS #debat http://t.co/EpnOSUJh91

Op de site van de NOS legde Dominique van der Heyde eerder vandaag al uit wat de opzet van het debat is:

"Alle fractievoorzitters in de Tweede Kamer komen, behalve 50Plus en Bontes, zij hebben geen lijst in de gemeenten. Ik praat over verschillende thema's met zes fractievoorzitters. Die groep wisselt steeds van samenstelling, maar coalitiepartijen VVD en PvdA zitten er wel drie keer bij. Tussen de landelijke gesprekken schakelen we over naar steden waar lokale politici met elkaar in gesprek gaan. Dat doen we op drie locaties: Groningen, Arnhem en Rotterdam."

NOS-debat

Hoe zit het nu met die ronselpraktijken?

Verhalen over ronselpraktijken doen bij iedere verkiezingen de ronde. Maar, zoals we gisteren al schreven, het ronselen van stemmen is zelden voor de rechter gekomen in Nederland. Tegen EenVandaag stelde de directeur van de Kiesraad vandaag van een 'grijs gebied' en een mogelijk 'verouderde wet'.

"Die stemt nog uit de tijd dat er nog geronseld werd, huis aan huis. Dat komt misschien nog wel eens voor, maar politieke partijen maken tegenwoordig veel meer gebruik van websites. Is die strafbepaling nog wel up-to-date? Daar zouden we nog eens naar moeten kijken."

Overigens heeft de Kiesraad de afgelopen jaren benadrukt dat er geen signalen zijn dat ronselpraktijken op grote schaal plaatsvinden. Voor wie hier nog een interessante verhandeling over wil lezen: in 2007 publiceerde de Kiesraad het artikel 'Stemmen bij volmacht en ondersteuningsverklaringen in historisch en vergelijkend perspectief'. Een stuk van 34 pagina's over de geschiedenis van de volmachtstem in Nederland. Interessant is vooral de laatste zin:

"Wat Nederland betreft kan wel gesteld worden dat de sinds 1980 steeds terugkerende discussie over het ronselen van volmachtstemmen ontsierd wordt door een opmerkelijk gebrek aan empirische kennis."

Lees hier het hele stuk van de Kiesraad (pdf)

ronselpraktijken

Nog meer ronselpraktijken...nu in Dongen

Het is al de zoveelste gemeente waarin mogelijk stemmen zijn geronseld. Ook de burgemeester van de Brabantse gemeente Dongen heeft aangifte gedaan van het ronselen van stemmen.

Dit is wat de gemeente schrijft:

"De burgemeester heeft een email ontvangen waarin een oproep wordt gedaan om - bij in de eigen omgeving bekende personen - stemgerechtigden actief te benaderen tot het afgeven van een volmacht om te stemmen voor de verkiezingen van morgen, wanneer zij zelf niet willen of kunnen stemmen. Het is aan de officier van justitie om te bepalen of er daadwerkelijk strafrechtelijke vervolging plaats zal hebben. Daartoe wordt nu een onderzoek gehouden met hoor en wederhoor. Gedurende dat onderzoek zal de burgemeester geen nadere, inhoudelijke mededelingen doen."

In de afgelopen weken kwamen onder meer berichten uit Soest, Heusden, Roermond, Bergen en Het Bildt over mogelijke stemmenronselaars.

ronselpraktijken

Scholieren kiezen voor D66

D66 is als winnaar uit de bus gekomen bij de scholierenverkiezingen. De partij won met negentien procent van de stemmen. De VVD werd tweede met achttien procent van de stemmen. Dat laat organisator ProDemos weten.

- Van de scholieren koos 17,5 procent voor een lokale partij die alleen in zijn of haar gemeente actief is.
- De PvdA staat op de vierde plek met zeventien procent van de stemmen. In 2010 haalde de partij nog 21,3 procent van de stemmen.

De VVD is stabiel gebleven. D66 en de lokale partijen zijn de grote winnaars. De democraten zijn gestegen van 12,7 naar negentien procent van de stemmen en de lokale partijen van 12,5 naar 17, procent.

De uitslag werd bekendgemaakt in het stadhuis in Leiden. 22.048 jongeren van 158 middelbare scholen hebben hun stem uitgebracht. De scholierenverkiezingen zijn schaduwverkiezingen die worden gehouden op het voortgezet onderwijs en het mbo door heel Nederland. Leerlingen konden hun stem van 12 tot en met 18 maart uitbrengen.

Twitter avatar HansGiesing Hans Giesing Scholieren verkiezingen gewonnen. Bedankt jongens!! http://t.co/DAyX75F6GY http://t.co/EZgiHCAeVp

scholierenverkiezingen

Extra controle op volmachten in Roermond

Alle kiezers die morgen met een volmacht stemmen in Roermond worden 'extra gecontroleerd'. Dat meldt een woordvoerder van burgemeester Peter Cammaert (CDA) aan persbureau Novum.

Hoe de controle er precies uitziet, wil de zegsman niet vertellen.

"Maar mensen die stemmen hebben geronseld moeten nog maar eens goed achter hun oren krabben of ze morgen wel naar het stembureau moeten gaan."

Aanleiding is het justitieonderzoek naar het ronselen van stemmen voor de Roermondse gemeenteraadsverkiezingen. Burgemeester Cammaert heeft daar vorige week aangifte van gedaan. Hij wil nog steeds niet zeggen welke partij hij verdenkt van de frauduleuze praktijken.

De gemeente liet vorige week weten 'concrete aanwijzingen' te hebben dat in Roermond is geprobeerd stemmen te ronselen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Volgens de woordvoerder zijn er namen genoemd, maar moet eerst alles worden uitgezocht om te voorkomen dat iemand ten onrechte wordt beschuldigd.

Justitie maakte in januari bekend te onderzoeken of Jos van Rey (toen VVD, nu Liberale Volkspartij Roermond) zich bij een vorige verkiezing schuldig maakte aan stemmen ronselen.

Verkiezingsposters van de Liberale Volkspartij Roermond met daarop Jos van Rey en de VVD in Roermond. Foto ANP / Marcel van Hoorn

Roermond

Opkomstpercentage vertoont neergaande lijn

De vrees bestaat dat de opkomst morgen historisch laag zal zijn. Dat zou passen in de trend die zich sinds de afschaffing van de opkomstplicht, in 1967, voordoet. Op enkele oplevingen na, in 1978 (73,7 procent) en in 1986 (73,3 procent), vertoont het opkomstpercentage een neergaande lijn. De vorige verkiezingen, in 2010, kenden het tot nu toe laagste opkomstpercentage, 54,1.

Historie opkomst verkiezingen in Nederland. ANP

Minder krantenartikelen over lokale verkiezingen
Waarom kiezers niet naar de stembus gaan? Volgens de peiling hebben mensen het gevoel dat a) de politiek toch niet luistert en b) dat ze te weinig van lokale politiek afweten. Het politicologische blog Stuk Rood Vlees vraagt zich in dit verband hardop af: Kan het zijn dat de media kiezers steeds minder goed informeren over de lokale politiek? Want uit onderzoek blijkt dat mensen met meer kennis over de politiek ook eerder gaan stemmen.

Politiek socioloog Matthijs Rooduijn deed een klein media-onderzoekje en concludeert dat de landelijke kranten gedurende deze campagne minder over de verkiezingen berichtten dan in eerdere verkiezingsjaren. Niet dat er een causaal effect is van mediaberichtgeving op het opkomstpercentage, maar toch.

opkomst

Morgen mooi weer. Goed nieuws voor opkomst?

Volgens een oude volkswijsheid heeft het weer invloed op de verkiezingen. En volgens meteorologen wordt het morgen het beste verkiezingsweer in 28 jaar. De temperatuur ligt woensdag op de Wadden rond de 12 graden en loopt in het binnenland op naar 15 tot 16 graden.

Is dat goed nieuws voor de opkomst, die volgens verschillende peilingen historisch laag zal uitpakken? Ja, want het weer heeft (een geringe) invloed op de opkomst.

In het onderzoek Weather conditions and voter turnout in Dutch national parliament elections (pdf) bekeken drie onderzoekers van de Radboud Universiteit Nijmegen de relatie tussen het weer en de opkomst bij Nederlandse parlementsverkiezingen tussen 1971 en 2010. In die periode ging Nederland dertien keer naar de stembus. De onderzoekers bekeken de verkiezingsuitslagen van de ruim 400 gemeenten en legden daar metingen van neerslag, zonuren en temperatuur van de dichtstbijzijnde meteorologische centra van het KNMI naast.

NRC schreef een paar jaar geleden over dit onderzoek dat een zonnige dag voor 1,5 procent hogere opkomst vergeleken met een compleet bewolkte dag:

De resultaten laten zien dat het weer inderdaad invloed heeft op de opkomst. Die invloed is echter wel gering: veel Nederlanders gaan toch wel naar de stembus, het is een routineactiviteit. Bij de dertien bekeken stembusgangen lag de opkomst op gemiddeld 83,3 procent. Een toename in temperatuur van 10 graden zorgt voor een toename in opkomst van 1,2 procent. Een hele zonnige dag zorgt voor een 1,5 procent hogere opkomst vergeleken met een compleet bewolkte dag. En per 10 millimeter regen neemt de opkomst af met 0,4 procent. ter indicatie: Nederland telt zo’n 25 dagen per jaar met 10 mm neerslag of meer.

De resultaten sluiten redelijk aan bij een grootschalige Amerikaanse studie uit 2007. Daarin vergeleken onderzoekers bij de veertien presidentsverkiezingen tussen 1960 en 2000 de data van in totaal 22.000 weerstations. Bij elke inch (25,4 millimeter) die in de betreffende deelstaat méér viel dan normaal, bleek het opkomstpercentage met 0,9 procent te dalen. Grootste uitschieter was de presidentsverkiezing in 1972 toen er op de stembusdag 4,35 inch (110 mm) regen viel. Gecorrigeerd voor andere factoren was de opkomst daardoor 3,8 procent lager.

opkomst

Er wordt weer gedebatteerd vanavond

Vanavond zendt de NOS live het debat 'Nederland Kiest' uit vanuit het Haagse stadhuis. Fractievoorzitters van de landelijke politieke partijen gaan onder leiding van Dominique van der Heyde met elkaar in debat over onderwerpen als zorg en werkgelegenheid. Het programma schakelt tussen de landelijke discussies ook door naar lokale debatten in Arnhem, Groningen en Rotterdam. Ned. 1, 20.30-22.10 uur.

Presentator Rik van de Westelaken:

Twitter avatar rikvdwestelaken Rik vd Westelaken Het begint al heel wat te worden in Den Haag #nosdebat http://t.co/98Go8LserX

landelijk debat

Waarom je je stempas (niet) terug moet sturen

Vorige week belandde een teruggestuurde stempas op het bureau van de burgemeester van Son en Breugel. De kiezer gaf zijn stemrecht weg; hij was het zat. Terecht, of niet? Waarom moet je morgen wel of niet gaan stemmen? De voor- en tegenargumenten op een rij, met die Brabantse gemeente, waar die boze kiezer woont, als leidraad.

Klik hieronder op de stempas om naar het verhaal te gaan.

stempas

Verwarde kiezers in Leeuwarden: waar is mijn stempas?

Ondertussen staat in Leeuwarden de telefoon van de gemeente roodgloeiend. Er heerst kleine paniek onder de inwoners, want: waar blijft nu hun stempas?

We bellen met de gemeente en krijgen een optiemenu. Kies 1) voor de gemeenteraadsverkiezingen en 2) voor overige zaken. Na het kiezen van optie 1 vertelt een vrouwenstem:

"Dit jaar vinden er geen gemeenteraadsverkiezingen plaats in de gemeente Leeuwarden. U heeft namelijk afgelopen november al uw stem uit kunnen brengen voor de huidige gemeenteraad. De eerstvolgende verkiezingen zijn in mei 2014 voor de Europese Parlementsverkiezingen."

Al vanaf de aftrap van de verkiezingscampagne krijgt de gemeente tal van telefoontjes, vertelt woordvoerder Erik Krikke. "Gisteren stond de teller op 800. Maar daar kun je er gerust nog tientallen bij optellen." Omdat het een beetje uit de hand begon te lopen, heeft de gemeente ondertussen een kiesmenu ingeschakeld. Mooi dat het zo leeft, vindt Krikke, maar het campagnecircus is al lang opgerold en "het nieuwe college is al volop aan de bak".

Wat ook niet heeft geholpen, zegt Krikke, is de paginagrote advertentie van het Rijk in lokale huis-aan-huisbladen die inwoners opriep vooral te gaan stemmen morgen. "Een beetje dom", zei burgemeester Ferd Crone daar al eerder over.

Twitter avatar CroneFerd ferd crone Hè, 058 heeft 13/11 al gestemd, ministerie roept ons opnieuw op in Huis aan Huis, #BEETJEDOM #GR2014 http://t.co/8XMaI0p1MW

stempas

Heb je een vraag over de verkiezingen? Stel hem

Heb je een vraag over de gemeenteraadsverkiezingen? Stel hem via Twitter (klik hier) of via de mail (internet @ nrc.nl) en wij gaan op zoek naar een antwoord. De vragen waarvan we denken dat ze voor meerdere lezers interessant zijn, publiceren we op deze pagina.

vraag- en antwoord

Site van gemeente Almere even niet bereikbaar

Een dag voor de gemeenteraadsverkiezingen is de site van de gemeente Almere 'bezig de website te vernieuwen', merkte onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus op.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Zo doet de gemeente Almere dat, 1 (!) dag voor de verkiezingen http://t.co/aXKIOxLpeP

Geen paniek, meldt een woordvoerder van de gemeente. Er worden juist een paar maatregelen genomen voor morgen.

"We hebben een deel van de site via een andere server laten lopen om morgen de verkiezingsuitslagen te kunnen laten zien. Mocht er wat gebeuren dan is die pagina gewoon goed bereikbaar. Alles wordt nu even omgezet, dus de melding is maar tijdelijk."

Wilders doet aangifte tegen rapper

Geert Wilders doet aangifte tegen rapper Hozny, die vandaag een provocerende videoclip online zette waarin de PVV-leider wordt bedreigd. Dat meldt RTL-journalist Jos Heymans.

Twitter avatar JosHeymans Jos Heymans Wildera gaat aangifte doen tegen Hozny, rapper die hem in filmpje bedreigt met de dood.

Twitter avatar JosHeymans Jos Heymans Wilders vertelt dat terreurbestrijders hem hebben gezegd dat dreiging laatste weken fors is toegenomen. Terroristen zitten achter hem aan.

In de video is te zien hoe een acteur met een blonde pruik geknield zit voor een groene vlag met islamitische teksten. Twee mannen houden hem onder schot met een pistool op zijn hoofd. Aan het eind van de clip klinkt buiten beeld vervolgens een pistoolschot.

Bedreiging Geert Wilders
Overal in het land worden de stemlokalen ingericht voor morgen. Hier de Posthoornkerk in Amsterdam. In het Noordhollandse Castricum opent om 05.00 de eerste stembus.

Foto ANP / Remko de Waal

'Die Zuiderzeelijn moet er komen'

Een van de opvallendste plannetjes van vandaag is de Amsterdam - Sint Petersburg Express, een treinverbinding naar Rusland waar de lijstcombinatie PvdA-GroenLinks in de Noordoostpolder mee op de proppen kwam. Het plan komt voort uit frustratie over de afgeschoten Zuiderzeelijn in 2007, een hogesnelheidstrein tussen Schiphol en Groningen, maar is volgens lijsttrekker Rien van der Velde wel echt meer dan een proefballonnetje.

"Wij zijn hier al een hele tijd mee bezig. Wat we eigenlijk willen in de Noordoostpolder is dat die spoorlijn er gewoon komt. Toen de Zuiderzeelijn werd afgeschoten is vanuit een verkeerd paradigma geredeneerd. Als je vanuit Europees perspectief kijkt dan is de verbinding met Noord-Duitsland, de Baltische Staten en Sint Petersburg logisch."

Waarom staat de verbinding naar Rusland dan niet in jullie verkiezingsprogramma?

"In het verkiezingsprogramma staat niet de Amsterdam - Sint Petersburg Express, maar wel gewoon de Zuiderzeelijn. Die staat overigens in vrijwel ieder verkiezingsprogramma van de partijen in de Noordoostpolder."

Waarom komen jullie dan nu hiermee op de proppen?

"Dat is simpel. Morgen zijn de verkiezingen en wij willen laten zien dat PvdA-GroenLinks het openbaar vervoer écht hoog in het vaandel heeft staan. We vinden het belangrijk, het is geen holle frase in ons programma. Vroeg of laat gaat die spoorlijn er komen, of ik het nog mee zal maken of niet. We moeten het op de agenda houden."

Amsterdam - Sint Petersburg Express
Op het einde reageerde Mark Rutte nog op het filmpje van rapper Hozny, die vandaag een provocerende videoclip lanceerde waarin een acteur met een blonde pruik onder schot wordt gehouden door twee gemaskerde mannen. "Walgelijk. Vreselijk," noemde Rutte het filmpje op RTL Z.

Twitter avatar Hozny Hozny Like & Deel https://t.co/US87pE9XlN bekijk nu mijn nieuwe videoclip over Geert Wilders #PVV #PvdA #Groenlinks #D66 #geertwilders #geertje

Twitter avatar SchoppertRTL Steven Schoppert Rutte vindt uitspraken Wilders over Marokkanen "onzinnig", maar gaat niet in op oproep Samsom om harder stelling te nemen. #campagneopZ

Mark Rutte
Dit zijn de belangrijkste zaken die zojuist met Mark Rutte zijn besproken bij RTL Z.

Over de CPB-raming:

"Je ziet nu echt dat de economie uit het dal begint te kruipen. Nu een extra duw in de rug geven."

Over belang verkiezingen:

"Het is ook van belang om koers te houden in gemeenteraden. We hebben colleges met sterke wethouders nodig in de gemeenteraden."

Over integriteit:

"Bestuurders moeten het goede voorbeeld geven. De grootste partij - en dat zijn wij - moet aan de hoogste eisen voldoen. Wij zetten de standaard en op dit punt hebben we de laatste tijd echt heel erg de touwtjes aangetrokken."

Over de opkomst:

"Veel bezig met Krim en Oekraine en ik realiseer me hoe waardevol het is dat iedereen hier in Nederland kan stemmen. Als minister-president zeg ik: ga stemmen. Als VVD-leider zeg ik: stem lokaal en op een partij die ook in de provincie en landelijk vertegenwoordigd is."

Daar is kandidaat-raadslid Cees Gravendaal niet content mee:

Twitter avatar CeesGravendaal Cees Gravendaal Rutte is tegen het stemmen morgen op een plaatselijke partij. Dank voor deze steun aan @amersfoort2014

Over zijn 1000-eurobelofte:

"De arbeidskorting - daar ging het over - is voor de meeste mensen opgelopen tot 700 euro en dat loopt nog een beetje door. Maar mensen merken het niet vanwege de verslechterde economische omstandigheden."

Mark Rutte

Rutte schuift aan bij Frits Wester

Over een minuutje: RTL-journalist Frits Wester interviewt VVD-leider Mark Rutte. Hier is de livestream.

Mark Rutte

PvdA-GroenLinks Noordoostpolder: tijd voor Amsterdam - St. Peterburg Express

Verkiezingstijd is proefballonnetjestijd. Zo lijkt het niet helemaal de beste timing voor Nederland om de banden met Rusland aan te halen, maar de lijstcombinatie PvdA-GroenLinks in de Noordoostpolder heeft een wild plan: de Amsterdam - St. Peterburg Express. De in 2007 afgeblazen Zuiderzeelijn moet alsnog worden gebouwd en meteen worden doorgetrokken naar St. Peterburg, zo staat er in de gisteren gepresenteerde startnotitie.

"De Amsterdam-St.Petersburg Express wordt niet met een startnotitie gerealiseerd. Maar zonder startmotor begint de machine niet te draaien. En die aftrap tot denken, afwegen en plannen zou zeer goed in Emmeloord kunnen (her)starten."

Stap een? Een haalbaarheidsstudie naar Amsterdam - St. Peterburg Express. Kosten: 85.000 euro. We proberen lijsttrekker Rien van der Velde nog even te bereiken voor een toelichting.

De kaart met het traject Amsterdam-Lelystad-Emmeloord-Drachten-Groningen-Bremen-Hamburg-Szczecin-Gdansk-Kalingrad-Riga-St.Petersburg. Bron: startnotitie Amsterdam-St. Petersburg Express

Amsterdam - Sint Petersburg Express

Rutte onder vuur door 'slap optreden' tegen Wilders

De VVD nam gisteren niet deel aan het EenVandaag Erasmusdebat, maar Rutte zat gisteren wel aan tafel bij Pauw & Witteman. Ruttes verklaring: de VVD had het gevoel dat het te veel over de landelijke politiek ging en niet over de lokale.

Ondertussen ligt Rutte onder vuur, omdat hij niet hard genoeg zou hebben opgetreden tegen Wilders. Op campagne in Den Haag zei Wilders dat de stad beter af zou zijn met minder Marokkanen. De uitspraak leidde tot veel ophef en geëmotioneerde reacties. PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman moest ervan braken, PvdA-bestuurder Fouad Sidali vergeleek Wilders met Hitler (en moest dit daarna inslikken) en ook PvdA-leider Samsom zei gisteren bij RTL dat Rutte harder moet optreden tegen Wilders.

Geconfronteerd met zijn milde optreden tegen Wilders zei Rutte gisteren bij P&W:

"Wilders gooit af en toe een stuk rood vlees in de arena en daar springt dan iedereen bovenop. Daar houd ik niet van. [...] De mensen weten heel goed wat ze aan hem hebben, namelijk niet heel veel."

'Bekende strategie van de VVD: niet reageren op Wilders'
Ruttes terughoudendheid past in de strategie die de VVD al enkele jaren hanteert: niet reageren op provocaties van Wilders, schrijft Thijs Niemantsverdriet vandaag in NRC.

"De liberalen willen de PVV-leider „geen platform” bieden voor 'idiote uitspraken', zeggen ze. Maar eigenlijk komt Ruttes zwijgen vooral voort uit electorale overwegingen. Door Wilders niet te veroordelen, hoopt de VVD bij de gemeenteraadsverkiezingen van morgen diens kiezers te lokken, net als bij de Kamerverkiezingen van 2012."

Om 12.40 uur zit Rutte in de laatste uitzending van RTL's Campagne op Z.

Ook aan tafel gisteren zaten de vier 'beste raadsleden van Nederland':

Mark Rutte

Een campagne-tuktuk in Vlijmen in de gemeente Heusden. Vorige week deed burgemeester Jan Hamming daar aangifte van het ronselen van stemmen. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

'Helft Nederlanders kent geen enkel raadslid'

Wat brengen de ochtendbladen één dag voor de gemeenteraadsverkiezingen?

Het AD opent met: Helft kiezers kent geen enkele lokale politicus

Uit een enquête van onderzoeksbureau Ipsos in opdracht van het AD blijkt:

  • De helft van de Nederlanders kent geen enkel raadslid in zijn of haar gemeente, ook niet van horen zeggen.
  • Van de mensen onder de 35 jaar kan zelfs 60 procent niet één raadslid opnoemen.
  • Hoe groter de stad, hoe onbekender de raadsleden. In grote steden als Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht kent 55 procent geen enkel raadslid. Vooral jongeren tot 35 jaar kennen weinig lokale politici. Van hen kan 60 procent geen enkel raadslid noemen.

'Democratisch tekort door falen van lokale politiek'
Volgens hoogleraar electorale politiek Jean Tillie van de Universiteit van Amsterdam toont het onderzoek 'het falen van de lokale politiek' aan.

"Je wilt dat de lokale politiek heel zichtbaar en aanwezig is en goed wordt gecontroleerd. Zeker nu gemeenten meer geld te besteden krijgen."

Tillie hoopt dat raadsleden de urgentie gaan voelen om iets te doen aan dit democratische tekort. Maar volgens hem is er helaas helemaal geen besef van urgentie.

PvdA en PVV nek aan nek in Den Haag

Trouw opent vandaag met de 'verbeten slag om Den Haag'
De PvdA krijgt het morgen moeilijk in de drie grote steden. De partij dreigt daar haar koppositie kwijt te raken. In Den Haag zou verliezen van de PVV extra pijnlijk zijn, schrijft Trouw. In de laatste peiling hebben beide partijen 7 tot 8 raadszetels. De PvdA is nu nog de grootste fractie met 9 raadsleden.

Gisteren ging de lijsttrekkers Rabin Baldewsingh (PvdA) en Léon de Jong (PVV) voor het eerst rechtstreeks met elkaar in debat in het Theater aan het Spui. Conclusie volgens Omroep West: de PvdA en PVV zijn eerder nog verder van elkaar verwijderd, dan dichter bij elkaar gekomen.

democratisch tekort

De campagnemachines draaien, Haagse politici gaan langs de deuren en de kranten vullen zich met horse-racenieuws. Het is nog één dag tot de gemeenteraadsverkiezingen. nrc.nl biedt een nieuwsstroom met het laatste nieuws rond het campagnecircus, lokale perikelen, mooie beelden en opmerkelijke campagnevideo’s.

Heb je een vraag over de verkiezingen? Stel hem via Twitter (klik hier) of via de mail (internet @ nrc.nl) en wij gaan op zoek naar een antwoord. De vragen waarvan we denken dat ze voor meerdere lezers interessant zijn, publiceren we vandaag op deze pagina.