Harde verwijten aan Rutte: hij draait om de PVV heen

VVD-leider Rutte probeert deze dagen boven de partijen te staan, en doet pogingen om PVV-kiezers te bereiken.

VVD-leider Mark Rutte was vrijdag op campagne in Breda. Aan het NOS-debat doet hij vanavond niet mee. Dat laat hij over aan fractievoorzitter Halbe Zijlstra. Foto ANP

De kritiek richtte zich eerst op Geert Wilders, maar nu komt ook Mark Rutte onder vuur.

Gisteravond moest de premier zich op televisie verdedigen tegen de aantijging dat hij slapjes gereageerd zou hebben op de ‘Marokkanenuitspraak’ van de PVV-leider. Vanochtend opent coalitiepartner PvdA de aanval op hem. „Rutte had zich steviger moeten uitlaten”, zegt PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch. „Als Wilders zich zo discriminerend uitlaat, tegen het fascistische aan, dan moet je dat niet bagatelliseren. Dat is verkeerd.” Oud-PvdA-leider Job Cohen: „Rutte is de premier van dit land. Hij moet voor de troepen gaan staan en deze uitspraak veroordelen.”

Gisteren zei PvdA-leider Samsom al op RTLZ dat Rutte „met kousevoeten” om de PVV heen draait. „En dat bevalt me allerminst.”

Wilders riep vorige week zijn kiezers in Den Haag op te gaan stemmen voor een stad „met minder lasten en als het even kan minder Marokkanen”. PvdA-politici reageerden furieus. Partijvoorzitter Hans Spekman zei dat hij moest „braken” en vicepremier Lodewijk Asscher suggereerde dat kiezers beter niet op de PVV konden stemmen. Partijbestuurder Fouad Sidali vergeleek Wilders zelfs met Hitler, waarop hij werd teruggefloten door zijn partij.

Rutte veroordeelt Wilders’ uitspraken echter niet. Op zijn wekelijkse persconferentie zei hij: „We moeten niet groepen over één kam scheren, maar problemen oplossen.” Rutte zei ook dat de VVD in de stad Den Haag nog steeds bereid is met de PVV te besturen. „Wij sluiten niemand uit.” Hij herhaalde die woorden gisteravond bij Pauw & Witteman.

Behalve coalitiegenoot PvdA is ook de ‘constructieve’ oppositie ontevreden. Zo vindt D66-leider Alexander Pechold de opstelling van Rutte „uiterst teleurstellend”. „Door te zeggen dat hij wil samenwerken met de PVV, legitimeert Rutte deze ronduit discriminerende uitspraken. De premier van alle Nederlanders moet als eerste afstand nemen van dit soort bewoordingen.” Volgens Pechtold is de opstelling van de premier „pijnlijk” voor de PvdA. „Hij spreekt immers namens het kabinet.”

Ruttes terughoudendheid past in de strategie die de VVD al enkele jaren hanteert: niet reageren op provocaties van Wilders. De liberalen willen de PVV-leider „geen platform” bieden voor „idiote uitspraken”, zeggen ze. Maar eigenlijk komt Ruttes zwijgen vooral voort uit electorale overwegingen. Door Wilders niet te veroordelen, hoopt de VVD bij de gemeenteraadsverkiezingen van morgen diens kiezers te lokken, net als bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012.

Daarbij gaan de liberalen ver. De als ‘links’ bekend staande VVD-lijsttrekker in Amsterdam, Eric van der Burg, noemt Wilders’ woorden weliswaar „walgelijk”, maar ook hij vindt dat Rutte voldoende afstand heeft genomen. „Ik snap wat Mark doet.” Volgens Van der Burg bevindt de premier zich in een „ingewikkelde situatie”. „Hij is de premier van alle Nederlanders, dus ook van de PVV-stemmers. En Wilders vertaalt een aanval op hem altijd in een aanval op zijn kiezers.”

De redenering bij de VVD is simpel: de PVV neemt morgen slechts deel in twee gemeenten (Almere en Den Haag), de VVD in bijna alle 400. En Wilderskiezers wonen overal.

    • Thijs Niemantsverdriet