Fyra gaat terug, NS accepteert grote verliezen

De Fyra kost NS zeker 67 miljoen euro, blijkt uit een deal met de Italiaanse fabrikant. De echte schade is nog veel groter.

Dat de aanschaf van de Italiaanse flitstrein Fyra voor NS is uitgedraaid op een enorm fiasco, is nagenoeg bekend. Een nieuwe deal laat zien hoe groot de financiële pijn is voor het Nederlandse spoorbedrijf.

De Fyra werd vorig jaar na vijf weken alweer uit dienst genomen na aanhoudende problemen. Na maanden onderzoek zei NS van de treinen af te willen. Nu krijgt het bedrijf 125 miljoen euro schadevergoeding van de Italiaanse treinbouwer AnsaldoBreda. Voor dat bedrag nemen de Italianen de afgedankte treinen weer terug. Dat klinkt gunstig, maar de deal betekent dat NS een fors verlies incasseert.

Het Nederlandse spoorbedrijf nam negen treinen af, voor in totaal 213 miljoen euro. Dat bedrag – plús schadevergoeding – wilde NS sowieso terughebben. Het legde daarvoor in september een claim van honderden miljoenen neer bij de Italianen. In de schikking gaat NS nu akkoord met een verlies van 88 miljoen euro. In het gunstigste geval – als de Italianen de treinen oplappen en verkopen – krijgt NS nog eens 21 miljoen terug, waarmee de schade op 67 miljoen uitkomt. Voor dat bedrag heeft NS niets. „Het alternatief was een jarenlange juridische strijd met hoge kosten, waarvan de financiële uitkomst ongewis was”, zegt een woordvoerder. De Italianen spraken na de schikking tevreden over een „gelijkspel”.

Dankzij de deal kan de nieuwe NS-topman, Timon Huges, met een schone lei beginnen. De schikking typeert hem. De pragmatische Huges durft snel knopen door te hakken om weer vooruit te kunnen kijken.

De vraag die resteert: hoe groot is de werkelijke schade voor NS? Het bedrijf accepteert met de schikking dat het voor alle investeringen in de nieuwe trein – denk aan technici, onderhoud, het opleiden van machinisten, marketing – geen compensatie krijgt. Bovendien bekostigt NS zelf het alternatieve vervoer. Ook reeds gemaakte juridische kosten en onderzoeken zijn niet meegenomen.

De Tweede Kamer wil dan ook snel een debat met staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur, PvdA) om de totale financiële schade boven tafel te krijgen. Mansveld wilde vanochtend niet reageren omdat het een juridisch geschil tussen NS en Ansaldo betreft.

NS heeft het Fyra-drama grotendeels over zichzelf afgeroepen. In 2001 bood het spoorbedrijf 178 miljoen per jaar om met hogesnelheidstreinen tussen Amsterdam en Brussel te mogen rijden. Dat bedrag bleek veel te hoog. NS moest daardoor op zoek naar zo goedkoop mogelijke treinen en kwam uit bij de Italianen. Die bleken nimmer in staat de gewenste flitstrein af te leveren. De Belgen investeerden ook in de Fyra, maar zij namen minder treinen af dan de Nederlandsers en betaalden enkel een voorschot. Dat kregen ze weer terug. Nu rijden er geen hogesnelheidstreinen in Nederland maar opgeknapte intercity’s, terwijl NS al jaren fors betaalt voor het gebruik van het snelle spoor. Het bedrijf zal op zoek gaan naar nieuwe treinen.

Pijnlijk is dat reizigers in de omringende landen al jaren in hogesnelheidstreinen zitten. Duitsland heeft een uitgebreid netwerk waar ICE-treinen overheen flitsen, Frankrijk en België hebben de Thalys, Engeland de Eurostar. Al deze treinen rijden zeker 300 kilometer per uur. De nieuwe treinen die NS zal bestellen, rijden pas vanaf 2022 en zullen niet harder gaan dan 220 kilometer per uur.

    • Huib Modderkolk
    • Oscar Vermeer