Even geen overnames, controle is het motto

Frauderende dochterbedrijven blijven Imtech teisteren. Nu is een Zwitserse dochter betrokken bij een omkopingsaffaire. De fraude leidde tot een recordverlies van 700 miljoen euro, zo maakte het installatiebedrijf vandaag bekend.

Verlies Imtech loopt verder op

Er valt onderhand een patroon in te herkennen: buitenlands dochterbedrijf boekt fantastische resultaten, moederbedrijf is gelukkig, lokaal management ontvangt fijne bonus. Maar excessieve cijfers blijken het gevolg van fraude, moederbedrijf raakt in diskrediet, lokaal management wordt ontslagen.

Het Nederlandse installatiebedrijf Imtech worstelde dit patroon afgelopen jaar drie keer door. Achtereenvolgens kwam fraude aan het licht bij dochterondernemingen in Polen, Duitsland en, zo bleek recent, Zwitserland. In het laatste land zouden managers van Imtech-dochter Fritz & Macziol een hoge ambtenaar hebben gefêteerd om een grote opdracht te krijgen, zo onthulden Zwitserse media.

Imtech bevestigde vanochtend bij de presentatie van de jaarcijfers dat er in inderdaad een „niet-zakelijke relatie” bestond, die zich uitte in „uitbundig entertainment” en „belangenverstrengeling”. Dat blijkt uit de eerste resultaten van intern forensisch onderzoek. Gerard van de Aast, topman van Imtech, noemt dure voetbaltickets als voorbeeld van zulk ‘entertainment’. De zaak, die wordt onderzocht door de Zwitserse justitie, komt voor Imtech zeer ongelegen. Vorige maand nog rekende het bedrijf naar eigen zeggen af met zijn fraudeverleden – doelend op de honderden miljoenen kostende fraudepraktijken in Polen en Duitsland. Nu blijkt dat verleden toch een heden en bovendien niet geïsoleerd.

Corrupte dochters in drie verschillende landen – hoe krijgt een bedrijf dat voor elkaar? Een recept tegen fraude bestaat niet. Maar bij Imtech was wel een aantal factoren aanwezig die corruptie in ieder geval wat makkelijker heeft gemaakt.

Het bedrijf in Gouda is de afgelopen jaren rap gegroeid. Tot de ellende in Polen ruim een jaar geleden ontdekt werd, pleegde Imtech de ene na de andere overname. Tussen 2007 en 2013 kwamen er bijna vijftig dochterbedrijven bij, zo blijkt uit de lange reeks persberichten op de website – daarna is het stilgevallen.

De overnamedrang stuwt de omzet van het concern flink. Die verdubbelt bijna in zeven jaar tijd. Maar Gouda wilde méér. De omzet moet in 2015 ten minste 8 miljard euro bedragen, kondigde toenmalig topman René van der Bruggen in 2010 aan.

De top was dus druk met groei en had wel wat anders te doen dan tientallen nieuwe dochters doorzagen. Bovendien: het ging toch goed? Polen haalde de grootste order in de geschiedenis binnen met de bouw van een pretpark: ruim 800 miljoen euro. Duitsland groeit uit tot de grootste markt, goed voor eenderde van de omzet.

Papieren werkelijkheid

Later zal blijken dat dat pretpark rust op financieel drijfzand en dat die mooie Duitse resultaten vervalst zijn. Maar het is niet alleen de gebrekkige controle die dat mogelijk maakte. De top in Gouda was sterk gericht op „goed nieuws”, concluderen forensisch onderzoekers afgelopen zomer. Een gevolg van de hoge omzet- en winstdoelen, schrijven ze. En van het beloningsbeleid: managers kregen bonussen voor winst op papier – nog voordat het geld daadwerkelijk binnen was.

Ook het Zwitserse Fritz & Macziol, Imtech-dochter sinds 2006, liet bijzonder fijne resultaten zien. Die zijn weliswaar niet openbaar, maar volgens de Zwitserse krant Tages Anzeiger liepen de winstmarges op tot 73 procent per project. Die leidden in Gouda kennelijk niet tot vraagtekens – daar pasten ze misschien juist keurig in de reeks mooie cijfers die de vele dochters rapporteerden. Of de mooie resultaten inderdaad wat geholpen zijn, moet nog blijken.

Het ‘nieuwe’ Imtech, aangevoerd door topman en puinruimer Gerard van de Aast, doet naar eigen zeggen alles anders nu. Even geen overnames, strakke controle over de vele dochterondernemingen en een gematigder beloningsbeleid.

Ook moeten alle managers op cursus bedrijfsethiek – leren niet te frauderen. Desondanks kan Van de Aast eventuele fraude bij andere dochterbedrijven niet uitsluiten, zei hij vanmorgen. „Eerlijk gezegd kun je dat nooit.”

Voor de directeuren van de probleemdochters komt die cursus te laat. Het management in Polen en Duitsland is allang vervangen. En ook de directie van Fritz & Macziol heeft Imtech weggestuurd – het patroon is al netjes afgewerkt.